Przemysł często wytwarza powtarzalne, względnie jednorodne strumienie odpadów: ścinki tworzyw sztucznych, makulaturę, złom czy odpady z produkcji żywności. Stabilny skład oraz przewidywalne ilości ułatwiają dobór odbiorców, zaplanowanie transportu i ustalenie parametrów surowca. Warunkiem jest zachowanie czystości frakcji. Ich zmieszanie, zabrudzenie albo niewłaściwe magazynowanie ograniczają możliwości recyklingu i zwiększają koszty.

Jednocześnie przy organizacji gospodarki odpadami trzeba uwzględnić bezpieczeństwo pracowników, wymagania przeciwpożarowe i środowiskowe, dostępną przestrzeń oraz ruch pojazdów. Innego postępowania wymagają opakowania, innego – odpady organiczne. Sposób dalszego zagospodarowania należy zatem planować już na terenie fabryki.

Od audytu do oszczędności

Jako firma z branży gospodarki odpadami zwykle zaczynamy współpracę z partnerami przemysłowymi od audytu. Analizujemy ilości i rodzaje odpadów, miejsca ich powstawania, sposób zbiórki, magazynowania oraz odbioru, procedury, a także koszty. Na tej podstawie powstaje koncepcja organizacji pracy, infrastruktury, logistyki i kierunków zagospodarowania.

Rozwiązania techniczne opracowuje nasz zespół inżynieryjny, w razie potrzeby wspierany przez badaczy i wykładowców akademickich, którzy pomagają znaleźć metody przetwarzania nietypowych frakcji. Zakres usług jest modułowy – od zapewnienia sprzętu, personelu, odbioru odpadów i dokumentacji po reorganizację całego systemu oraz działania optymalizacyjne służące ograniczeniu ilości powstających odpadów.

Spore znaczenie w organizacji gospodarki na terenie firmy ma dobór pojemników i punktów zbiórki, wyznaczenie tras transportu wewnętrznego i miejsc magazynowania oraz dostarczenie odpowiednich pras i belownic. Zmniejszenie objętości wybranych frakcji oszczędza miejsce, a ponadto pozwala lepiej wykorzystać ładowność pojazdów, o ile sposób przygotowania odpadów odpowiada wymaganiom instalacji końcowej. Obsługę może prowadzić wykwalifikowany personel współpracujący z pracownikami zakładu.

Jakich efektów można się spodziewać? W jednym z naszych wdrożeń powstały wydzielone punkty gromadzenia i zadaszony terminal z belownicami oraz prasokontenerami. Transport przyczepami zorganizowano tak, by przewozić kilkanaście palet podczas jednego kursu. Według wyliczeń Feniks Recykling zmniejszyło to roczne koszty transportu wewnątrzzakładowego o blisko 100 tys. zł. Warto podkreślić, że tak znaczne oszczędności przyniosła sama reorganizacja przepływu odpadów.

Pomiar przy linii

Kolejne oszczędności może przynieść specjalistyczne oprogramowanie, dzięki któremu łatwo ustalić, gdzie i kiedy na terenie firmy powstają odpady. My wykorzystujemy do tego m.in. pojemniki ze znacznikami RFID, wagi z odpowiednimi czytnikami oraz aplikację analityczną. Jak to działa? Operator ustawia pełny pojemnik na wadze i wykonuje dwa kliknięcia na tablecie. System rejestruje rodzaj, masę oraz miejsce pochodzenia odpadu, a dane automatycznie trafiają do raportów zmianowych.

Takie wdrożenie przeprowadzono u międzynarodowego producenta popularnych marek słodyczy z zakładami w Polsce. Po pilotażu na jednym stanowisku uruchomiono siedem punktów pomiarowych obejmujących znaczną część linii produkcyjnych. Aplikację opracowano wspólnie z zespołem fabryki, dostosowując ją do codziennej pracy operatorów.

Raporty zmianowe i dobowe pomagają wykrywać odchylenia od norm, analizować przyczyny strat na konkretnych liniach oraz oceniać skutki działań naprawczych. System dostarcza więc dane, dzięki którym załoga może ograniczać straty surowcowe u źródła.

Droga do odzysku

Dalsze postępowanie zależy od składu i jakości strumienia odpadów. Czyste, odpowiednio rozdzielone tworzywa sztuczne mogą być kierowane do recyklingu mechanicznego. W zależności od rodzaju polimeru i stopnia zanieczyszczenia proces ten obejmuje sortowanie, rozdrabnianie, mycie, a w przypadku tworzyw termoplastycznych również przetapianie i wytwarzanie regranulatu. Papier i metale mają odrębne ciągi przetwarzania. Dobieramy zatem instalacje końcowe do właściwości odpadu.

We własnych instalacjach w Kaskach i Boleszynie prowadzimy z kolei mechaniczne rozpakowywanie i rozdzielanie produktów przeznaczonych do zniszczenia. Do instalacji trafiają między innymi wadliwe lub przeterminowane wyroby spożywcze, a do Kask również produkty chemii gospodarczej oraz kosmetyki. Oddzielenie zawartości od butelek, słoików, puszek czy opakowań foliowych umożliwia skierowanie uzyskanych frakcji do odmiennych procesów. W przypadku produktów markowych ważne są równocześnie pozbawienie ich wartości handlowej oraz możliwość monitorowania i udokumentowania przebiegu niszczenia.

Dla odpowiednio przygotowanych odpadów organicznych, m.in. żywnościowych, jednym z kierunków jest biologiczne przetwarzanie w biogazowniach. Podczas fermentacji beztlenowej mikroorganizmy rozkładają materię organiczną, wytwarzając biogaz, który może posłużyć do produkcji energii elektrycznej i ciepła albo zostać oczyszczony do biometanu. Pozostaje wtedy także masa pofermentacyjna, której wykorzystanie zależy od składu i spełnienia wymagań prawnych. Należy przy tym odróżnić recykling organiczny od odzysku energii – samo wytworzenie biogazu nie przesądza o zakwalifikowaniu całego procesu jako recyklingu.

Tysiące ton odpadów

Odpowiednie przygotowanie odpadów w wielu przypadkach umożliwia skierowanie ich bezpośrednio od wytwórcy do instalacji końcowej, z pominięciem punktów pośrednich. Ogranicza to liczbę przeładunków, koszty transportu i ryzyko zanieczyszczenia materiału. Model rozliczeń dla powtarzalnych frakcji może opierać się na cennikach instalacji docelowych. Przykładowo przy makulaturze cena jest aktualizowana co miesiąc według oferty papierni, pomniejszonej o stałą marżę. Takie rozliczenie w czytelny sposób odzwierciedla zmiany na rynku surowców wtórnych.

W całym procesie ważne są też dokumentacja i obowiązki środowiskowe: klasyfikacja odpadów, ich magazynowanie i oznakowanie, ewidencja w BDO, sprawozdawczość oraz organizacja transportu (również zgodnego z ADR – tam, gdzie jest to wymagane). Outsourcing tych obowiązków zapewnia wytwórcy specjalistyczne wsparcie w realizacji obowiązków wynikających z przepisów.

W ten sposób w trzecim kwartale 2026 r. odebraliśmy od klientów około 44 tys. ton odpadów, z których 12 tys. ton trafiło do przetwarzania w zakładach w Kaskach i Boleszynie.

Andrzej Kopeć

prezes Zarządu Feniks Recykling

Linia technologiczna do mechanicznego sortowania odpadów, wyposażona w przenośniki taśmowe, moduł sortujący oraz układ odbioru i rozdziału frakcji