Ustawa o OZE – kolejny już etap (4.0)

Obowiązujący w Polsce system prawny, w tym w szczególności Ustawa z 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (DzU z 2012 r. poz. 1059, ze zm.), w kompleksowy sposób reguluje kwestię rozwoju odnawialnych źródeł energii w Polsce, włączając w to elementy systemu wsparcia, ułatwienia o charakterze administracyjnym, kwestie preferencji przyłączania odnawialnych źródeł do sieci, zasady wykonywania działalności gospodarczej czy typu prosumenckiego. Natomiast wraz z przepisami środowiskowymi obejmuje także zagadnienia oceny wpływu tych źródeł na zdrowie ludzkie, środowisko, walory turystyczne, krajobrazowe i przyrodnicze oraz gospodarkę.

Uregulowania te są podstawą realizacji przez Polskę założeń Krajowego planu działania w zakresie energii ze źródeł odnawialnych, w tym w szczególności realizacji celów w obszarze udziału energetyki odnawialnej w miksie energetycznym do 2020 r.

Minister gospodarki jest odpowiedzialny za promowanie i rozwój wykorzystania odnawialnych źródeł energii (OZE) w kraju, a dodatkowo poprzez tworzone przepisy prawne zachęca potencjalnych inwestorów do podejmowania działań inwestycyjnych w zakresie wytwarzania energii z takich źródeł. Podstawą tych działań jest, zgodnie z postanowieniami dyrektywy 2009/28/WE w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych zmieniającej i w następstwie uchylającej dyrektywy 2001/77/WE oraz 2003/30/WE, konieczność osiągnięcia co najmniej 15-procentowego udziału energii odnawialnej w końcowym zużyciu energii brutto.

Warto wiedzieć

Niemniej należy zaznaczyć, iż znaczna część tych regulacji została już wprowadzona do polskiego systemu prawa, w szczególności w ramach dotychczasowych nowelizacji ustawy Prawo energetyczne. Rozwinięcie niektórych z nich oraz propozycje dodatkowych regulacji, wskazanych jako niezbędne przez Komisję Europejską (KE), znajduje się w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii.

Transpozycja większości przepisów wspomnianej dyrektywy 2009/28/WE została dokonana w ostatniej nowelizacji ustawy – Prawo energetyczne. Zakres przedmiotowy dotyczący sektora odnawialnych źródeł energii uregulowano w Ustawie z 26 lipca 2013 r. o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (DzU z 2013 r., poz. 984).

Niezależnie od wymienionych regulacji, Ministerstwo Gospodarki wypracowało w trakcie prac nad projektem ustawy o odnawialnych źródłach energii, w ramach działań Międzyresortowego Zespołu ds. Realizacji Polityki Energetycznej Polski do 2030 r., schemat zoptymalizowanych mechanizmów wsparcia dla producentów energii elektrycznej z OZE lub biogazu rolniczego. Jednym z podstawowych założeń leżących u podstaw prac koncepcyjnych było optymalne kosztowo wypełnienie zobowiązań OZE wynikających z pakietu klimatyczno-energetycznego, z uwzględnieniem zminimalizowania kosztów obciążających odbiorców energii oraz kosztów funkcjonowania systemu elektroenergetycznego.

Założenia aktualnego systemu wsparcia

Założono, iż w ramach nowego systemu wsparcia OZE aktualny pozostaje cel 19-procentowego udziału energii elektrycznej z OZE do 2020 r., wyznaczony w Polityce energetycznej Polski do 2030 r. oraz powtórzony w KPD.

Założony cel będzie osiągany w sposób maksymalnie przyjazny dla inwestorów, dzięki czemu zostanie zapewniona możliwość funkcjonowania (i finansowania) ich działalności przy najniższym koszcie.

W ramach podjętych prac ustalono, iż niezbędne jest adresowanie wsparcia w pierwszej kolejności do sprawdzonych i opanowanych technologii, które charakteryzują się największą stabilnością oraz najniższym kosztem wytwarzanej energii elektrycznej.

Wdrażane rozwiązania zapewnią możliwość elastycznego kontrolowania ilości i struktury mocy OZE w systemie elektroenergetycznym oraz całkowitych kosztów wsparcia tych źródeł. Oprócz nowego systemu wsparcia dla instalacji OZE, dodatkowe wsparcie otrzyma sektor MŚP w celu dywersyfikacji struktury wytwarzanej energii elektrycznej oraz zapewnienia wykorzystania krajowych zasobów energetycznych.

Zakresem optymalizacji objęto:
• utrzymanie obecnego systemu wsparcia dla istniejących instalacji odnawialnych źródeł energii, co zagwarantuje poszanowanie praw nabytych dla wszystkich, którzy byli wytwórcami energii elektrycznej z OZE przed wejściem w życie ustawy,
• Zaproponowanie nowych rozwiązań dla istniejących instalacji odnawialnych źródeł energii, w celu optymalizacji rachunku ekonomicznego,
• wdrożenie nowoczesnego systemu aukcji dla nowych i zmodernizowanych instalacji odnawialnych źródeł energii, gwarantującego maksymalizację korzyści związanych z potrzebą osiągnięcia określonego udziału OZE do 2020 r.,
• wprowadzenie rozwiązań umożliwiających rozwój małoskalowej energetyki prosumenckiej, służącej do zaspokajania własnych potrzeb energetycznych przez odbiorców.
Efekty tych prac zaprezentowano w ogłoszonym 12 listopada 2013 r. projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii, który aktualnie jest przedmiotem konsultacji społecznych i uzgodnień międzyresortowych (29 listopada 2013 r.) oraz konsultacji społecznych ze związkami zawodowymi i organizacjami pracodawców (termin składania uwag upływa 12 grudnia 2013 r.).
W związku z tym o aktualnych rozwiązaniach, ze względu na trwającą analizę zgłaszanych uwag do projektu ustawy o OZE, nie chciałbym mówić. Poza jednym wyjątkiem. Panuje bowiem powszechne przekonanie, iż projekt ustawy o OZE z października 2012 r. (dodam, że był on mocno krytykowany) stał się nagle, w opinii uczestników konsultacji społecznych, którzy ten projekt wcześniej odrzucali, rozwiązaniem doskonałym. Tej uwagi, nie chciałbym komentować, a wnioski z tego niech wyciągnie każdy z nas.

Kierunek – rozwiązania rynkowe

Pojawiające się krytyczne opinie o przyszłości branży OZE w Polsce w kontekście projektu ustawy o OZE (projekt 4.0 z listopada 2013 r.) wynikają z obaw i niewiedzy na temat funkcjonowania branży energetyki w przyszłości. Jest to zrozumiale. Jednak, w dynamicznie zmieniającym się otoczeniu nasza energetyka, a także sektor OZE, muszą zmierzać ku rozwiązaniom w pełni rynkowym, które stanowią szansę na wzrost efektywności i modernizację energetyki (także odnawialnej) jako części polskiej gospodarki.

Rozwiązania rynkowe są również nadzieją na zmniejszenie kosztów energii dla gospodarstw domowych, a ten aspekt jest szczególnie istotny w kwestii ewentualnej zgodności rozwiązań dotyczących wsparcia sektora OZE z zasadami dopuszczalności pomocy publicznej, co będzie badane przez Komisję Europejską w trakcie notyfikacji nowych rozwiązań.

Mając to na uwadze, starajmy się dostrzec nieco więcej niż tylko zagrożenia dla sektora odnawialnych źródeł energii. Takie szerokie spojrzenie na nowe i nieznane pozwoli na pozytywne postrzeganie rozwiązań w pełni rynkowych, zgłoszone do projektu ustawy o OZE uwagi dowodzą, iż przed nami jeszcze sporo pracy.

Na zakończenie pytanie. Co robić w sytuacji, gdy dzisiejsi uczestnicy sektora energetyki odnawialnej nie chcą zmian, a domagają się jedynie zapewnienia subsydiowania swego biznesu? Czy to jest gra fair?

Janusz Pilitowski, dyrektor, Departament Energii Odnawialnej, Ministerstwo Gospodarki

"Czysta Energia" 12/2013