GZM: wzrost dochodów nie może być niższy od inflacji lub ujemny

Samorządowcy sprzeciwili się scenariuszowi, w którym prognozowany wzrost dochodów jednostek samorządu terytorialnego byłby niższy od oczekiwanej inflacji w 2026 r. Za niedopuszczalne uznali także obniżenie transferów względem roku 2025. Podkreślili, że przy rosnących kosztach narzucanych decyzjami centralnymi (m.in. płaca minimalna, wynagrodzenia w oświacie) niedoszacowanie dochodów grozi utratą płynności, odkładaniem płatności, wstrzymywaniem inwestycji i trudnościami w wykorzystaniu środków UE oraz zatrzymaniu kadr.

Projekt rządu i wyliczenia na 2026 r.

14 października Rada Ministrów przyjęła projekt nowelizacji ustawy, który zakłada wyliczanie dochodów JST na 2026 r. w oparciu o zaktualizowane dane podatkowe za 2024 r. (dochody na 2025 r. liczono na podstawie zeznań za lata 2021–2022). Dochody z PIT i CIT mają być ustalane zgodnie z obowiązującą ustawą, a subwencje – na podstawie przyrostów potrzeb między 2025 a 2026 r. Resort finansów zapowiedział co najmniej 1,4 mld zł wyrównania dochodów dla samorządów z tytułu różnic w danych za lata 2024–2025. Przypomniano też, że od 1 stycznia 2025 r. obowiązuje nowy system finansowania JST, w którym główne źródło stanowią dochody podatkowe, a subwencje – uzupełniające; kluczową rolę w kalkulacji pełnią „potrzeby finansowe” (wyrównawcze, oświatowe, rozwojowe, ekologiczne i uzupełniające).

Konsekwencje dla miast i apel do rządu

GZM ostrzega, że utrwalanie dysproporcji w finansowaniu – zwłaszcza miast na prawach powiatu, obciążonych dodatkowymi i kosztownymi zadaniami (np. utrzymanie dróg krajowych) – może hamować rozwój kraju i naruszać zasady zrównoważonego rozwoju. Wskazano na przykłady konieczności „radykalnych działań”, jak wyłączanie obiektów z użytkowania (m.in. chorzowska estakada w ciągu DK79).

Metropolia oczekuje korekty projektu ustawy o dochodach JST tak, by zagwarantować minimalny poziom finansowania umożliwiający realizację zadań i dotrzymanie rządowych zapowiedzi, że „żaden samorząd na zmianach nie straci”. Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia zrzesza 41 miast i gmin centralnej części woj. śląskiego (ponad 2 mln mieszkańców) i odpowiada m.in. za planowanie przestrzenne, transport publiczny oraz promocję rozwoju społeczno-gospodarczego.