Jak zbudować bezpieczny i opłacalny zakład przetwarzania odpadów? Dyskusja na Konferencji KGO

Najniższy poziom recyklingu wśród polskich województw osiągnęło woj. Lubuskie. To o tyle ciekawe, że w tym regionie znajduje się jedna z najciekawszych instalacji komunalnych w kraju – Łużyckie Centrum Recyklingu w Marszowie. – To jednak mówi więcej o metodach liczenia niż sprawności instalacji, ponieważ zdarzają się gminy, które różnymi sposobami podnoszą swoje wyniki nawet o 20 punktów procentowych – mówił szef tej instalacji, Jacek Połomka. To jednak rodzi poważne ryzyko: jeżeli gmina w “kreatywny” sposób wypracuje poziom recyklingu, która ma osiągnąć w 2035 r., to do tego czasu może wstrzymywać się od inwestowania w system gospodarki odpadami.

Tymczasem inwestycje są niezbędne, mimo że nie każda z nich podniesie poziom recyklingu o kilka punktów procentowych. – Dla przykładu instalacja do odzysku drewna z odpadów gabarytowych kosztuje kilkanaście milionów złotych, a podniesie raportowane rezultaty jedynie nieznacznie. Czy to się opłaca? Każdy musi odpowiedzieć sobie na to pytanie – komentował Połomka. Nie da się jednak ukryć, że gminy są obciążone kolejnymi obowiązkami i muszą inwestować w gospodarkę odpadami.

ŁCR w Marszowie jest jednym z najbardziej śmiałych inwestorów w branży komunalnej. Obecnie pracuje nad linią do produkcji regranulatu i czeka na wydanie pozwolenia zintegrowanego dla tej inwestycji. Status recyklera zyskała już, wysortowując i przetwarzając stłuczkę szklaną z frakcji podsitowej. 

Białek (MKiŚ) na KGO: jesteśmy zdeterminowani, żeby procedować ROP

Wielkie inwestycje w Warszawie

Jedne z największych inwestycji mają dziś miejsce w Warszawie; przede wszystkim za sprawą Warszawskiej Wytwórni Energii, czyli wielkiej spalarni odpadów na Targówku. – Mimo to raportujemy niskie poziomy odzysku, a od lat nie możemy przekroczyć 30%. Gdyby tylko udało się zaliczyć do nich surowce odzyskane z popiołów i żużli ze spalarni, moglibyśmy podnieść ten wynik o ok. 6 p.p. – wyliczał Adam Chwieduk z warszawskiego Miejskiego Przedsiębiorstwa Oczyszczania. 

Teraz przed stolicą kolejne inwestycje, dzięki którym miasto będzie mogło zająć się wytwarzanymi przez mieszkańców odpadami. Jeszcze kilka lat temu Warszawa była ich pozbawiona, a wszystkie odpady wysyłane do innych miast. Takich planów nie zmienia fakt, że budżet MPO został uszczuplony o przychody ze sprzedaży butelek i puszek. Te trafiły przecież do systemu kaucyjnego. – Paradoksalnie w naszej sortowni tworzyw przyjmujemy cały czas tę samą masę odpadów – dodawał Chwieduk. Sytuacja wygląda zatem tak, że instalacje komunalne straciły cenny strumień, a pozostały z tą samą masą trudnych do sprzedania odpadów.

Warszawa ma jednak ambitne plany związane z zagospodarowaniem bioodpadów. W założeniu ma tam powstawać kompost oraz biometan, którym MPO chce zasilać swoją flotę pojazdów (przetarg ma być ogłoszony już w tym roku). Dodatkową korzyścią może być “wyciągnięcie” odpadów bio z frakcji zmieszanej, z której powstaje preRDF. To znacząco poprawi kaloryczność paliwa, które przez zawartość odpadów kuchennych jest często mokre. Następnym krokiem będzie budowa ogromnego centrum recyklingu, dzięki któremu MPO będzie w stanie zagospodarowywać większość wytwarzanych w Warszawie odpadów.

Samorządy chcą spalarni. Rozmawiamy o kosztach gospodarki odpadami na KGO

Gdańsk walczy z odorami

Kolejną barierą dla inwestycji jest społeczny opór, z którym mierzy się Zakład Utylizacyjny w Gdańsku. ZUt mieści się na gdańskich Szadółkach, a w jego sąsiedztwie od lat “wyrastają” kolejne osiedla mieszkalne. Choć instalacja była tam pierwsza, nie ochroniło jej to przed wydaniem milionów złotych na walkę z problemem odorów. – Zainwestowaliśmy w ogromne systemy detekcyjne, a następnie na podstawie zebranych danych stworzyliśmy plan działania. Wydłużyliśmy czas stabilizowania frakcji podsitowej, rozwinęliśmy gospodarkę wodno-ściekową, odsysamy gaz składowiskowy i stworzyliśmy hermetyczną halę, w której przetwarzamy odpady – mówi Sebastian Kozłowski z ZUt-u.

Z biegiem czasu udało się ograniczyć problem odorowy, jednak wciąż zdarzają się skargi i zgłoszenia na ten temat (co ciekawe, przysłali je nawet mieszkańcy Gdyni oddalonej o kilkadziesiąt kilometrów, którzy najpewniej nie mieli szansy poczuć uciążliwego zapachu w okolicy swoich domów).

W przyszłości na terenie ZUt powstaną biogazownia i linia do odzysku surowców z frakcji podsitowej.

ROP i kaucja, czyli najgorętsza dyskusja na Kompleksowej Gospodarce Odpadami

Problemy mniejszych ośrodków

Z podobnym kłopotem mierzy się Miejski Zakład Oczyszczania w Wołominie, który rozpoczyna podobne inwestycje. – Ciekawostką jest fakt, że część mieszkańców już pochwaliło MZO za to, że nasz zakład jest mniej odczuwalny. Prawda jest jednak taka, że jesteśmy na wczesnym etapie prac, dla których wybieramy wykonawców – komentował prezes spółki, Jarosław Kubala. Przede wszystkim będzie to kompostownia, która istotnie podniesie raportowane poziomy recyklingu.

Mniejsze ośrodki borykają się z jeszcze jednym problemem: depopulacją. Ta wpływa na fakt, że wybudowane przez lata nowoczesne instalacje do sortowania odpadów stają się nieopłacalne, a firmy nie wykorzystują ich potencjału (ten problem pogłębił jeszcze system kaucyjny). Dla przykładu do Międzygminnego Zakładu Gospodarki Odpadami Komunalnymi Janczyce trafiło 46% mniej opakowań objętych kaucją niż przed rokiem. Odpowiedzią może być współpraca z operatorami systemu kaucyjnego, którzy szukają miejsc do sortowania swoich opakowań. Do tego potrzebne są jednak maszyny, które wymagają dostosowania do realiów systemu. Janczyce miały do swojej dyspozycji jedynie manualną linię, więc nie zdecydowały się na taką współpracę. 

– Sytuacja nie jest łatwa, jednak my wiemy, że utrzymamy nasz zakład w kolejnych latach. Pomaga fakt, że zajmujemy się odpadami z terenu związku międzygminnego, dzięki czemu mamy zagwarantowany dość duży, stabilny wsad do instalacji, która sama w sobie jest dość elastyczna – mówił prezes spółki, Leszek Wołowiec.

Inwestować czy oszczędzać? Co spółki komunalne powinny robić w niespokojnych czasach? [WIDEO]