Czy jesteśmy gotowi na PAYT?
W ramach dyskusji nad kolejną nowelizacją ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach powrócił temat wprowadzenia w odniesieniu do nieruchomości zamieszkałych piątej metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, określanej jako PAYT (z ang. „pay as you throw – czyli „płać za tyle, ile wyrzucasz”). Czy po 15 latach funkcjonowania obecnego systemu odpadowego jesteśmy gotowi na taką metodę w Polsce?
1 lipca 2026 roku minie dokładnie 15 lat od uchwalenia przez Sejm VI kadencji ustawy o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw1, która zapoczątkowała głęboką reformę gminnych systemów gospodarowania odpadami komunalnymi, określaną mianem tzw. rewolucji śmieciowej. Nowy system odpadowy zaczął, co do zasady, obowiązywać od 1 lipca 2013 roku. Do tego czasu właściciele wszystkich nieruchomości zobowiązani byli do samodzielnego zawierania umów na odbiór odpadów z przedsiębiorcami posiadającymi zezwolenie wydawane przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) lub z zakładami będącymi gminnymi jednostkami organizacyjnymi. Na podstawie tej umowy świadczona była typowa usługa, za którą wykonawcy uzyskiwali wynagrodzenie od właścicieli nieruchomości. Wielkość tego wynagrodzenia uzależniona była od ilości odebranych odpadów komunalnych. Rozwiązanie to zawierało zatem w sobie czynnik ekonomiczny, motywujący właścicieli nieruchomości do zaniżania ilości odpadów przekazywanych podmiotom świadczącym na ich rzecz usługę odbioru i zagospodarowania odpadów. W uproszczeniu: czym mniej odpadów, tym niższe opłaty. Prowadziło to w skrajnych przypadkach do podziału odpadów na: palne w dzień, palne w nocy i podrzucane do lasu. Wielu właścicieli nieruchomości twierdziło, że nie wytwarza odpadów, w związku z czym nie musi mieć zawartych żadnych umów i ponosić jakichkolwiek kosztów z tym związanych. Tego typu podejście było szczególnie dostrze...
