Polityka mieszkaniowa państwa wymaga wspólnego stanowiska miast

Efektem spotkania ma być wspólne stanowisko miast wobec polityki mieszkaniowej państwa. Punktem wyjścia do dyskusji natomiast będzie raport „Mieszkalnictwo w miastach”, przygotowany w ramach ogólnopolskiej debaty prowadzonej przez Związek Miast Polskich i Fundację Miasto. Autorzy zwracają uwagę na duże zróżnicowanie lokalnych rynków mieszkaniowych oraz na to, że dostęp do mieszkań jest dziś nie tylko problemem społecznym. Ma bezpośredni związek z rozwojem gospodarczym miast, ich sytuacją demograficzną, rynkiem pracy i jakością życia mieszkańców.

To właśnie lokalne uwarunkowania sprawiają, że trudno mówić o jednej polityce mieszkaniowej odpowiadającej w równym stopniu na potrzeby wszystkich samorządów. Inne problemy dotyczą największych metropolii, w których barierą pozostają m.in. wysokie ceny i presja inwestycyjna, a inne miast zmagających się z odpływem mieszkańców czy niewystarczającym popytem. Dlatego organizatorzy Kongresu chcą przejść od diagnozy do zestawu konkretnych rekomendacji, które mogłyby znaleźć odzwierciedlenie zarówno w regulacjach krajowych, jak i w lokalnych politykach mieszkaniowych.

Kto odpowiada za mieszkalnictwo?

Jednym z głównych tematów Kongresu będzie podział odpowiedzialności za politykę mieszkaniową pomiędzy administrację rządową, miasta, sektor deweloperski, instytucje finansowe oraz środowiska architektów i urbanistów.

Dyskusja ma dotyczyć nie tylko budowy nowych mieszkań, ale całego otoczenia prawnego, finansowego i przestrzennego, które decyduje o możliwościach prowadzenia lokalnej polityki mieszkaniowej. Z perspektywy samorządów istotne są m.in. dostępne instrumenty finansowania inwestycji, możliwości współpracy z sektorem prywatnym, planowanie przestrzenne, a także społeczna funkcja zasobu mieszkaniowego.

Pierwszego dnia Kongresu przedstawione zostaną najważniejsze wnioski z raportu „Mieszkalnictwo w miastach”. Następnie zaplanowano debatę międzysektorową dotyczącą odpowiedzialności poszczególnych uczestników rynku mieszkaniowego.

Sześć obszarów wymagających zmian

Znaczną część programu mają stanowić warsztaty robocze. Uczestnicy będą przygotowywać propozycje rozwiązań w sześciu obszarach:

• polityce państwa i regulacjach systemowych,
• miejskiej polityce mieszkaniowej i lokalnych instrumentach,
• rynku deweloperskim i współpracy publiczno-prywatnej,
• finansowaniu inwestycji mieszkaniowych,
• architekturze, urbanistyce i planowaniu,
• dostępności mieszkań i społecznych funkcjach mieszkalnictwa.

Takie ujęcie pokazuje, że problem dostępności mieszkań nie sprowadza się wyłącznie do wielkości nowej podaży. Znaczenie mają także źródła finansowania, przepisy, sposób gospodarowania przestrzenią oraz możliwości samorządów w zakresie prowadzenia własnych programów mieszkaniowych.

Drugiego dnia uczestnicy mają skoncentrować się na doświadczeniach miast i przykładach praktycznego prowadzenia lokalnej polityki mieszkaniowej. Kongres zakończy prezentacja wyników prac warsztatowych oraz przyjęcie Deklaracji Kongresu Mieszkaniowego Miast 2026. Dokument ma zawierać rekomendacje systemowe, legislacyjne i operacyjne, a tym samym stanowić wspólne stanowisko środowiska samorządowego wobec dalszych zmian w polityce mieszkaniowej.

Organizatorami I Kongresu Mieszkaniowego Miast są Związek Miast Polskich i Fundacja Miasto. Wydarzenie odbędzie się 1–2 grudnia 2026 r. w Ożarowie Mazowieckim. Rejestracja uczestników już się rozpoczęła na stronie: rejestracja