Resort klimatu: wielkoskalowe magazyny energii zwiększają bezpieczeństwo energetyczne

Najważniejsze inwestycje i wsparcie z KPO

Największą inwestycją ze wsparciem rządowym jest budowa magazynu „Dzięgielewo” w miejscowości Dziarnowo (woj. mazowieckie); jego planowana moc to 300 MWe, a pojemność – 1219 MWh. Wśród czołowych pod względem parametrów magazynów są jeszcze m.in.: „Gdańsk II” (250 MWe mocy i 1000 MWh pojemności), „Turość Kościelna” koło Białegostoku (200 MWe mocy i ponad 1051 MWh pojemności), „Mieczysławów” koło Konina (200 MWe mocy i 840 MWh pojemności) czy magazyn w miejscowości Turzyn w woj. mazowieckim (niemal 200 MWe mocy i ponad 393 MWh pojemności).

Część inwestycji – m.in. w Turości Kościelnej – została oddana już do użytku; inne magazyny, m.in. „Dzięgielewo”, „Gdańsk II” czy „Mieczysławów” są w trakcie realizacji.

Resort poinformował ponadto, że w ramach KPO pozyskane zostało dofinansowanie na budowę dwóch wielkoskalowych magazynów energii w Żarnowcu (225 MW mocy i 1020 MWh pojemności) i Ełku (200 MW mocy i ponad 1051 MWh); dofinansowanie z KPO na te projekty wynosi odpowiednio ponad 477,4 mln zł oraz ok. 179 mln zł.

Wpływ magazynowania energii na stabilizację sieci i ceny

Zdaniem ministerstwa powstałe instalacje zwiększają bezpieczeństwo energetyczne oraz maksymalizują wykorzystanie odnawialnych źródeł energii. – Rozwiązanie to wpływa bezpośrednio na stabilizację oraz obniżenie cen energii dla konsumentów, ponieważ zgromadzony zapas jest oddawany do sieci w momentach najwyższego zapotrzebowania (np. wieczorami), co pozwala wypłaszczyć skoki popytu i ograniczyć rynkowe wahania cenowe – zauważył resort.

Dr inż. Radosław Szczerbowski z Wydziału Inżynierii Środowiska i Energetyki Politechniki Poznańskiej ocenił w rozmowie z PAP, że wielkoskalowe magazyny energii już dziś zaczynają odgrywać kluczową rolę we współczesnym świecie. – Z racji pełnionych funkcji w systemie elektroenergetycznym pozwolą na bezpieczne przejście od paliw kopalnych do odnawialnych źródeł energii – zauważył.

Dzięki swojej charakterystyce magazyny bateryjne pomagają regulować częstotliwość w sieci. – Magazyny reagują w ułamku sekundy, znacznie szybciej niż tradycyjne elektrownie węglowe czy gazowe – powiedział ekspert. Stanowią również tzw. rezerwę wirującą, zastępując konwencjonalne bloki, które dziś pracują z niewielkim obciążeniem na wypadek awarii innego źródła.

Innymi ważnymi zaletami magazynów są – zdaniem Szczerbowskiego – możliwość przesuwania w czasie nadwyżek energii elektrycznej w sieci. Instalacje tego typu mogą ładować się w ciągu dnia, gdy jest nadprodukcja energii ze słońca i nocą, gdy energia produkowana jest z wiatru, a oddawać te nadwyżki wieczorami, gdy zapotrzebowanie na prąd jest największe. Pomaga to ograniczać wyłączenia OZE i redukować marnowanie wyprodukowanej energii.

Wyzwania dla polskiego systemu elektroenergetycznego

Zdaniem naukowca z Politechniki Poznańskiej Polska znajduje się na początku rozwoju wielkoskalowych bateryjnych magazynów energii, choć sytuacja bardzo szybko się zmienia. W połowie 2026 r. – według danych Agencji Rynku Energii przytoczonych przez Szczerbowskiego – łączna liczba instalacji magazynowania energii wynosiła prawie 140 tys. Zdecydowaną większość stanowiły przydomowe mikroinstalacje.

Dużych magazynów o mocy pow. 10 MW na koniec 2025 r. było zaledwie 6. Jak poinformował Szczerbowski, większość z nich stanowiły elektrownie szczytowo-pompowe; łączna moc tych instalacji to prawie 1,76 GW, a pojemność 7,45 GWh.

Polskie Sieci Elektroenergetyczne zadeklarowały, że polski system będzie potrzebował w perspektywie 2040 r. co najmniej 10 GW do 15 GW mocy w magazynach energii.

– Przygotowanie polskiego systemu elektroenergetycznego na przyjęcie tak znacznych ilości wielkoskalowych magazynów energii to obecnie największe wyzwanie logistyczne, technologiczne i inwestycyjne w historii krajowej energetyki – ocenił ekspert.

Model biznesowy i finanse inwestycji w magazyny energii

Szczerbowski stwierdził, że wsparcie publiczne dla takich inwestycji wydaje się zasadne w początkowym etapie rozwoju. Największym kosztem jest budowa samego magazynu; koszty jego eksploatacji stanowią ułamek tej pierwotnej kwoty.

Właściciele magazynów energii mogą zarabiać na różne sposoby, m.in. na różnicy cen w momencie kupna energii z systemu i w momencie jej sprzedaży, kontraktach z rynku mocy, usługach systemowych czy współpracy z instalacjami OZE. – Problem polega na tym, że część korzyści z magazynu odnosi cały system elektroenergetyczny, a niekoniecznie jego właściciel – zauważył Szczerbowski.

Jak dodał, nie oznacza to, że państwo powinno trwale subsydiować każdy magazyn. – Docelowo konieczna jest budowa takiego rynku, który będzie wynagradzać usługi faktycznie świadczone przez magazyny – powiedział. Jako dobry przykład takich rozwiązań wymienił możliwość uczestniczenia przez magazyny w rynku mocy.

Szczerbowski ocenił, że magazyny energii mogą być bardzo wartościowym elementem systemu, ale nie powinny być traktowane jako sposób na rozwiązanie wszystkich problemów sieciowych. – Czasami bardziej racjonalna będzie rozbudowa linii, czasami magazyn, a czasami połączenie obu rozwiązań – stwierdził.