Samorządy odzyskują autonomię? Rząd zapowiada przełomowy projekt

Co zakłada projekt?

Projekt dotyczy przywrócenia autonomii samorządom, ma prowadzić do poprawy jakości usług publicznych i zmierzać do wdrażania konstytucyjnej zasady pomocniczości w zakresie utraconych na przestrzeni ostatnich lat zadań i kompetencji. Jak powiedział po tej konferencji z samorządowcami ówczesny szef MSWiA Tomasz Siemoniak, przedstawiona przez samorządowców propozycja ma odwrócić zmiany z czasów rządów PiS.

W informacji na temat projektu, która opublikowano w wykazie prac legislacyjnych rządu podano, że w trakcie prac Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu terytorialnego i jej zespołów problemowych, pakiet zmian uzupełniono o rozwiązania opracowane przez MSWiA.

Zdalne sesje i nowe zadania dla gmin

Chodziło m.in. o rozciągnięcie mechanizmu pomocniczości również wobec nadzoru prawnego wojewodów nad jednostkami samorządu terytorialnego przez uregulowanie możliwości zmiany uchwały lub zarządzenia organu gminy, uchwały organu powiatu lub uchwały organu samorządu województwa bez ingerencji wojewody – zanim wojewoda stwierdzi ich nieważność ze względu na sprzeczność z prawem. Kolejne rozwiązania dotyczyły umożliwienia przeprowadzania obrad komisji organów stanowiących JST w formie zdalnej za pośrednictwem środków porozumiewania się na odległość oraz modyfikacji procedury zmian granic gmin.

Ważne zmiany w przepisach

Dodatkowo w przygotowanym w MSWiA projekcie ustawy uwzględniono m.in. propozycję zmiany przepisu ustawy o samorządzie województwa w części dotyczącej działalności spółek z udziałem samorządów województw, czy propozycję zmiany przepisu, dotyczącą poszerzenia katalogu zadań samorządu województwa o zadanie polegające na podejmowaniu i wspieraniu działań na rzecz edukacji o integracji europejskiej oraz o Unii Europejskiej. Inna z propozycji dotyczyła przyznania wójtowi kompetencji w zakresie koordynacji projektowania planów i programów strategicznych oraz ich wdrażania przez urząd, jednostki organizacyjne i gminne osoby prawne.

W informacji na temat projektu napisano, że w projekcie dookreślona zostaje instytucja konsultacji; zmienione zostaną przepisy regulujące zadania własne gminy, polegające na dostarczeniu energii elektrycznej, zniesione zostaną ograniczenia w zakresie liczby zastępców wójta, burmistrza, prezydenta miasta. Przyznana zostanie radzie gminy fakultatywna możliwość określenia zasad, na jakich członkom komisji wyborczych do organów jednostek pomocniczych będzie przysługiwać dieta.

Zgodnie z propozycją rozszerzony zostanie katalog form organizacyjnych oraz form prowadzenia działalności kulturalnej, podmiotów wnioskujących o nadanie Medalu „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”, podmiotów mogących objąć mecenatem instytucje kultury, dla których organizatorami są JST, o UE i inne organizacje międzynarodowe.

Projekt zakładać ma uzupełnienie katalogu zadań własnych gmin o działania promujące rozwój odnawialnych źródeł energii oraz upowszechnianiu wiedzy dotyczącej odnawialnych źródeł energii oraz efektywności energetycznej wśród mieszkańców gminy i innych podmiotów.

Kolejne zmiany mają dać możliwość poszerzenia przeznaczenia środków NFZ na dofinansowanie programów polityki zdrowotnej realizowanych przez JST, czy umożliwić potwierdzanie przez pracowników samorządowych swojej tożsamości za pomocą środków identyfikacji elektronicznej.

Projekt zakłada również rezygnację z corocznego ustalania przez radę powiatu wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie statków lub innych obiektów pływających na terenie danego powiatu.

Planowany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów to IV kwartał 2025 r.