Śląskie. Co stanie się z infrastrukturą z Kopalni Wujek?

Wkrótce ma rozpocząć się likwidacja kopalni, przylegającej do centrum Katowic i oddzielonej od niego autostradą A4. Później planowana jest rewitalizacja tej części miasta.

Jak przekazano w piątek, porozumienie sygnowane 31 grudnia ub. roku m.in. przez prezesa PGG Łukasza Deję oraz prezydenta Katowic Marcina Krupę wpisuje się w ustalenia listu intencyjnego z czerwca 2025 r., podpisanego wspólnie przez miasto PGG, Woj. Śląskie oraz Górnośląsko-Zagłębiowską Metropolię. Dotyczyło ono zagospodarowania, rewitalizacji i stworzenia nowych funkcji kopalni Wujek.

Trwa przemiana terenów górniczych

Cytowany prezes Deja zaznaczył, że najnowsze porozumienie jest kolejnym istotnym krokiem w procesie odpowiedzialnej transformacji i ochrony dziedzictwa górniczego. – Teren kopalni Wujek to miejsce symbol; o wyjątkowym znaczeniu historycznym, społecznym i kulturowym. Mając na uwadze pamięć i historię tego miejsca, chcemy zabezpieczyć i zachować kopalnianą infrastrukturę, by mogła być wykorzystana na inne cele – wskazał Deja.

Również Krupa podkreślił szerokie znaczenie terenu kopalni. Zwrócił uwagę, że to „symbol śląskiej tożsamości i ważny punkt najnowszej historii Polski”. – Naszym celem jest zachowanie tej infrastruktury, jej zabezpieczenie i przygotowanie do dalszego wykorzystania na cele publiczne – zadeklarował Krupa.

PGG uściśliła, że zakres porozumienia obejmuje przekazanie 29 obiektów infrastruktury powierzchni zakładu górniczego, m.in.: wieże szybowe szybów Krakus, Lechia i Wentylacyjnego I, a także budynki: łaźni pracowniczej, kuźni, maszyn wyciągowych, markowni i nowej lampiarni, magazynu, sortowni, warsztatów, rozdzielni elektrycznej, pompowni oraz stacji uzdatniania wody.

Jest konkurs na koncepcję urbanistyczną

Planowana do przekazania infrastruktura dołowa obejmuje dwa szyby: Lechia i Wentylacyjny I oraz wyrobiska dołowe na poziomie 370 m o łącznej długości prawie 4 km.

W porozumieniu strony zobowiązały się do dalszej współpracy w celu wypracowania szczegółowych umów i sposobów przekazania obiektów.

To już kolejne działanie dot. przyszłego wykorzystania terenów Wujka po czerwcowym czterostronnym liście intencyjnym. W połowie grudnia 2025 r. samorząd Katowic ogłosił konkurs na opracowanie koncepcji urbanistycznej ponownego zagospodarowania 100 hektarów terenów po kopalni i wokół niej.

Konkurs terenów ograniczonych od południa i zachodu torami kolejowymi, od wschodu ulicami Ligocką i Mikołowską, a od północy autostradą A4. Wnioski o dopuszczenie do udziału można składać do 14 stycznia, termin dla prac konkursowych to 2 marca.

Kopalnia Wujek miejscem symbolicznym

Kopalnia Wujek jest symbolicznym miejscem, o szczególnym znaczeniem dla miasta. Górnicy, którzy zastrajkowali w tym zakładzie na początku stanu wojennego zostali brutalnie spacyfikowani 16 grudnia 1981 r. Dziewięciu z nich zginęło od kul zomowców. Pamięć o ofiarach pielęgnuje Śląskie Centrum Wolności i Solidarności, które działa w dawnych budynkach kopalni, co – jak zaznaczają samorządowcy – już dzisiaj silnie oddziałuje na sąsiedztwo tego miejsca.

Kopalnia Wujek jako zakład wydobywczy ma ponad stuletnią tradycję. Z początkiem 2021 r. połączono ją z zakładem Murcki–Staszic, tworząc obecną kopalnię zespoloną Staszic–Wujek. Wydobycie w ruchu Wujek zakończono w 2021 r. Według PGG likwidacja kopalni – w oparciu o znowelizowaną ustawę górniczą własnymi siłami spółki – ruszy w II kw. 2026 r.

Co z terenami po kopalniach?

Podpisana przez prezydenta 15 grudnia br. znowelizowana ustawa górnicza umożliwia samodzielną likwidację kopalń przez spółki górnicze oraz objęcie odchodzących z pracy górników świadczeniami osłonowymi. Ustawa umożliwia też przekazywanie mienia związanego z wygaszanymi zakładami m.in. jednostkom samorządu jako darowizny.

Władze Katowic akcentują, że mają spore doświadczenie w rewitalizacji terenów poprzemysłowych. Grunty po dawnej kopalni Katowice, która działała jeszcze w latach 90., stały się przed dekadą Strefą Kultury z gmachami Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia, Muzeum Śląskiego i Międzynarodowego Centrum Kongresowego.

Na terenach po kopalni Wieczorek w innej części miasta ma wkrótce powstać hub gamingowo-technologiczny, a na działkach należących niegdyś do kopalni Boże Dary lokalne władze chcą wybudować miejski basen.