„Standard idealny” ma uporządkować segregację odpadów opakowaniowych

Aby zaprezentować założenia opracowania, Fundacja RECAL przy współpracy z „Przeglądem Komunalnym” zorganizowała webinar na ten temat. Rozpoczęły go wystąpienia poświęcone podstawowym zasadom selektywnego zbierania odpadów oraz jego aspektom prawnym. Następnie przedstawiciele organizacji związanych z branżą opakowaniową i recyklingową omówili zasady zbierania opakowań szklanych, papierowych, metalowych, z tworzyw sztucznych oraz opakowań wielomateriałowych, a także korzyści wynikające ze stosowania „Standardu”. W końcowej części odpowiadali też na pytania  

Jedno opakowanie, różne instrukcje

Pełna nazwa przedstawionego opracowania brzmi „Standard ‘idealny’ selektywnego zbierania odpadów opakowaniowych”. Dokument został przygotowany przez pięć organizacji reprezentujących branżę opakowaniową i recyklingową: Związek Pracodawców Polskie Szkło, Stowarzyszenie Papierników Polskich, Fundację RECAL, Stowarzyszenie „Polski Recykling” oraz Fundację ProKarton.  Jego celem jest ujednolicenie w skali kraju instrukcji dotyczących segregowania odpadów opakowaniowych. Obecnie mieszkańcy różnych gmin mogą spotykać się z odmiennymi zaleceniami dotyczącymi m.in. folii aluminiowej, aerozoli, kartonów po napojach, etykiet czy nakrętek. Różnice w komunikatach utrudniają prawidłową segregację i mogą wpływać na jakość materiału kierowanego później do sortowania i recyklingu.

Standard określa, jakie rodzaje opakowań powinny trafiać do pojemników żółtych, niebieskich, zielonych czy czarnych. Zawiera również praktyczne wskazówki dla mieszkańców. Zgodnie z nimi opakowania należy dokładnie opróżnić, ale nie ma potrzeby ich mycia. W miarę możliwości powinno się odrywać etykiety, zgniatać opakowania i aluminiowe folie, a nakrętki pozostawiać na szklanych butelkach.

Rekomendacja do nowelizacji ustawy

Status prawny opracowania. „Standard idealny” nie jest oficjalną normą ani aktem prawnym. Ma charakter branżowej rekomendacji i nie zastępuje obowiązujących przepisów, lokalnych regulaminów utrzymania czystości i porządku ani uchwał podejmowanych przez samorządy.

Dokument został jednak przygotowany z uwzględnieniem rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z 10 maja 2021 r. w sprawie sposobu selektywnego zbierania wybranych frakcji odpadów oraz regulacji unijnych dotyczących opakowań i odpadów opakowaniowych.

Podczas sesji pytań wskazano również, że ogólny zakres selektywnego zbierania jest już określony w obowiązujących przepisach. Potencjalnym miejscem dalszego umocowania proponowanych rozwiązań mogłaby być także nowelizowana ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Nie zmienia to faktu, że sam „Standard” pozostaje obecnie rozwiązaniem rekomendacyjnym.

Gminy i związki międzygminne pierwszymi adresatami

Pierwszymi adresatami „Standardu” mają być gminy i związki międzygminne. To właśnie samorządy odpowiadają za organizację lokalnych systemów gospodarowania odpadami oraz komunikowanie mieszkańcom zasad selektywnej zbiórki.

Uczestnicy pytali jednak, czy opracowanie nie powinno obejmować także odpadów innych niż opakowaniowe. W odpowiedzi wskazano, że docelowo standard mógłby zostać rozszerzony również o zasady dotyczące pojemników brązowych i czarnych, a więc bioodpadów oraz odpadów zmieszanych.

Wdrożenie jednolitych zasad może mieć znaczenie nie tylko dla mieszkańców, lecz również dla instalacji komunalnych. Pytania kierowane do ekspertów dotyczyły sposobów poprawy jakości surowców trafiających do sortowni, podnoszenia poziomów recyklingu oraz wyboru działań, które przynoszą największe efekty przy akceptowalnych kosztach.

Podczas sesji pytań i odpowiedzi zaznaczono też, że nie wszystkie tworzywa sztuczne mogą być obecnie przetwarzane. Część produktów, które potocznie uznawane są za opakowania plastikowe, stanowi w praktyce opakowania wielomateriałowe. Jednocześnie wskazano, że opróżniona aluminiowa tuba, np. po paście do zębów, może zostać skierowana do recyklingu.

Jakość zbiórki ważna dla całego systemu

Ujednolicenie instrukcji jest tylko jednym z elementów sprawnie działającego systemu. Ostateczny efekt zależy również od jakości edukacji mieszkańców, organizacji odbioru, wyposażenia instalacji, możliwości zagospodarowania poszczególnych materiałów oraz spójności regulacji prawnych.

„Standard idealny” nie rozwiązuje wszystkich tych problemów, ale może stanowić punkt wyjścia do uporządkowania komunikacji kierowanej do mieszkańców. Jednolite zalecenia mogłyby ograniczyć liczbę błędów przy segregacji, poprawić jakość zbieranych frakcji i ułatwić współpracę pomiędzy gminami, operatorami systemów komunalnych, sortowniami oraz recyklerami.