Świętokrzyskie. Nowy system nawadniania chroni dąb Bartek przed skutkami suszy

Słynny pomnik przyrody z Zagnańska zmaga się z coraz poważniejszymi wyzwaniami środowiskowymi. Obniżający się poziom wód gruntowych oraz przedłużające się okresy bezdeszczowe skłoniły leśników do wdrożenia innowacyjnych środków ochrony. Projekt zrealizowało Nadleśnictwo Zagnańsk we współpracy z Instytutem Badawczym Leśnictwa, a środki na ten cel pochodziły z Funduszu Leśnego Lasów Państwowych.

– Instytut Badawczy Leśnictwa zalecił wykonanie instalacji nawadniającej dla dębu Bartka ze względu na to, że zmiany klimatu spowodowały przede wszystkim długie okresy suszy, jednocześnie też obniżył się mocno poziom wód gruntowych – powiedział PAP Sebastian Nowaczkiewicz z Nadleśnictwa Zagnańsk.

Dobry stan sędziwego drzewa

Sercem nowej infrastruktury jest podziemna sieć rur polietylenowych o długości około 174 metrów, połączona z ośmioma zraszaczami turbinowymi. Kluczową rolę odgrywają cztery czujniki wilgotności umieszczone na głębokości 30 cm. Współpracują one z inteligentnym sterownikiem oraz stacją pogodową, co pozwala na automatyczne załączanie podawania wody tylko wtedy, gdy grunt rzeczywiście potrzebuje nawodnienia.

Mimo zaawansowanego wieku trzon polskiego dziedzictwa przyrodniczego znajduje się w zadowalającej kondycji. Bieżąca pielęgnacja ukierunkowana jest na minimalizowanie zarówno zagrożeń biologicznych, jak i atmosferycznych.

– Stan Bartka oceniamy jako ogólnie dobry. Jak na około 700-letnie drzewo, to jest naprawdę w dobrej formie – podkreśla Sebastian Nowaczkiewicz. Leśnik dodał, że w sezonie wegetacyjnym drzewo miało „pełną, zieloną koronę”.

Szczecin. Największy w Polsce cmentarz ustanowiony pomnikiem historii

Dąb Bartek owocuje

– Obserwujemy też od czasu do czasu, że Bartek też owocuje, czyli ma żołędzie, więc jak na tak sędziwe drzewo jeszcze jest w niezłej formie – zaznaczył Nowaczkiewicz.

Instalacja nawadniająca to tylko jeden z elementów szerokiego programu ochrony, który Nadleśnictwo Zagnańsk prowadzi od 2017 roku. Oprócz monitoringu wilgotności leśnicy stale kontrolują specjalne podpory utrzymujące potężne konary drzewa, zapobiegając ich rozłamaniu pod własnym ciężarem. Prowadzone są także precyzyjne zabiegi w otoczeniu dębu.

– Prowadzimy różnego rodzaju prace polegające na przykład na regulacji koron drzew otaczających Bartka, tak żeby one mu też nie zagrażały, a jednocześnie stanowiły osłonę przed silnymi wiatrami – podkreślił leśnik.

Pomnik przyrody

Dąb Bartek jest nazywany królem Puszczy Świętokrzyskiej. Szacuje się, że ma około 700 lat. Mierzy prawie 30 metrów, a obwód jego pnia na wysokości 1,30 metra to blisko 11 m. Ze względu na sędziwy wiek i imponujące rozmiary uznawany jest za najokazalsze drzewo w Polsce.

Sędziwy dąb w 1934 r. został uznany przez sąd konkursowy przyrodników pod przewodnictwem prof. Władysława Szafera za najokazalsze drzewo w granicach międzywojennej Polski. Od 1952 r. jest chroniony prawem jako pomnik przyrody.