31 grudnia coraz bliżej. Branża odpadowa przed poważnym ryzykiem

To już nie jest wyłącznie problem pojedynczych przedsiębiorców czekających miesiącami na decyzje administracyjne.

Z odpowiedzi Ministerstwa Klimatu i Środowiska na interpelację posłanki Gabrieli Lenartowicz wynika, że resort bierze pod uwagę scenariusz, w którym część podmiotów od 1 stycznia 2027 r. będzie musiała zaprzestać działalności z powodu nieuzyskania nowej decyzji administracyjnej. 

Nie będzie kolejnego prostego przedłużenia?

Na problem zwróciła uwagę w mediach społecznościowych mec. Joanna Kostrzewska, wskazując, że według aktualnego stanu wiedzy nie jest planowane kolejne przedłużenie obecnego rozwiązania dotyczącego zezwoleń odpadowych.

Ministerstwo potwierdza natomiast, że pracuje nad innym mechanizmem. W procedowanym projekcie ustawy UDER81 ma znaleźć się stałe rozwiązanie pozwalające zachować ważność dotychczasowego zezwolenia na gospodarowanie odpadami do czasu wydania nowego zezwolenia.

Tak informacja jednak tylko z pozoru brzmi uspokajająco. Po pierwsze, to wciąż projekt ustawy, a nie obowiązujące prawo. Po drugie – i to może mieć fundamentalne znaczenie dla części branży – Ministerstwo jednoznacznie wskazuje, że rozwiązanie ma dotyczyć wyłącznie podmiotów posiadających zezwolenia dostosowane do wymagań wynikających ze zmian przepisów wprowadzonych w 2018 r. A więc nie każdego przedsiębiorcy oczekującego na decyzję. Co więcej, z odpowiedzi resortu wynika, że po konsultacjach społecznych do projektu wprowadzane są zmiany, a następnie ma on zostać skierowany do ponownych uzgodnień międzyresortowych.

Ministerstwo samo pyta marszałków o ryzyko dla systemu

Najbardziej niepokojący fragment odpowiedzi na interpelację dotyczy możliwych skutków niezakończenia postępowań. Ministerstwo przyznało, że nie wykonało odrębnej analizy skutków gospodarczych i środowiskowych ewentualnego wygaśnięcia większej liczby decyzji z końcem 2026 r. Jednocześnie na początku lipca resort zwrócił się do marszałków województw z prośbą o zweryfikowanie ryzyka zaburzenia funkcjonowania systemu gospodarki odpadami, gdyby od 1 stycznia 2027 r. część przedsiębiorców musiała zakończyć działalność z powodu braku nowej decyzji. Ministerstwo wskazało przy tym konkretne, szczególnie wrażliwe obszary.

Marszałkowie mieli uwzględnić nierozstrzygnięte postępowania dotyczące m.in.:

– odpadów komunalnych,

– odpadów niebezpiecznych,

– zakaźnych odpadów medycznych,

– zakaźnych odpadów weterynaryjnych.

Resort zasugerował również sprawdzenie, co stanie się w przypadku wypadnięcia z systemu konkretnych instalacji, w tym instalacji komunalnych i spalarni odpadów niebezpiecznych.

Analiza ma obejmować również możliwość wystąpienia problemów z osiąganiem przez gminy wymaganych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu.

Resort wskazuje również na ryzyko nielegalnego postępowania z odpadami

W odpowiedzi na interpelację pojawia się jeszcze jeden bardzo ważny sygnał. Ministerstwo zwróciło uwagę marszałkom, aby analizując sytuację po 31 grudnia 2026 r., uwzględnili również potencjalne ryzyko nielegalnego postępowania z odpadami.

Powód jest prosty: przedsiębiorcy, którzy nie uzyskają nowych decyzji i nie będą mogli skorzystać z mechanizmu dalszego obowiązywania dotychczasowego zezwolenia, będą musieli zakończyć działalność. Jeżeli z systemu zniknie instalacja posiadająca znaczący udział w regionalnych mocach przerobowych, strumień odpadów nie zniknie razem z nią. Trzeba będzie znaleźć dla niego inne miejsce. I właśnie dlatego problem zezwoleń przestaje być wyłącznie sporem przedsiębiorcy z urzędem o tempo prowadzenia postępowania. Może stać się problemem funkcjonowania całego systemu.

Alarm bije ze wszech stron

Alarmujące jest więc to, że ustawodawca dopiero pracuje nad rozwiązaniem, dane dotyczące części postępowań nadal są weryfikowane, odrębnej analizy skutków gospodarczych i środowiskowych nie przeprowadzono, a Ministerstwo już prosi samorządy województw o sprawdzenie, czy po 1 stycznia 2027 r. system gospodarki odpadami może zostać zaburzony.