Bez pszczół nie przetrwamy

Drastycznie malejąca populacja wielu gatunków owadów zapylających, a przede wszystkim pszczół, to jeden z kluczowych globalnych problemów.

Podstawa funkcjonowania ekosystemów

Ponad 87 proc. gatunków roślin na świecie zapylanych jest m.in. przez pszczoły. Pod tym względem pszczoły świadczą jedną z najważniejszych usług dla ekosystemów, a to dlatego, że zapylają wiele gatunków roślin, w tym także tych, które stanowią podstawę gospodarki żywnościowej człowieka i są też pokarmem dla wielu gatunków zwierząt.

Pszczoły i inne pokrewne im pożyteczne owady, zapylają także rośliny wykorzystywane do celów leczniczych, kosmetycznych, ozdobnych i do produkcji tekstyliów (np. bawełna, len).

Prowadzone przez pszczoły zapylanie roślin to jeden z najważniejszych czynników plonotwórczych. Pszczoła miodna, oprócz przyczyniania się do znacznego zwiększenia plonów w rolnictwie, wytwarza również cenne produkty pszczele, tj. miód, wosk, pierzgę, propolis, mleczko i jad pszczeli.

Globalne zagrożenie populacji

Powodem, w wielu miejscach niestety masowego, uśmiercania pszczół jest nieprawidłowe i zbyt częste stosowanie środków ochrony roślin.

Natomiast drastyczne zmniejszenie lub zanik ich populacji z dużym prawdopodobieństwem doprowadzi do nieobliczalnego w skutkach globalnego kryzysu żywnościowego z zapaścią naszej cywilizacji włącznie.

Unia próbuje przeciwdziałać

Zagrożenie to dostrzegają instytucje Unii Europejskiej, które prowadzą intensywną i aktywną politykę w zakresie ochrony pszczół, a także wsparcia dla branży pszczelarskiej.

W Polsce tego rodzaju działania realizowane są w ramach jednego z instrumentów unijnej Wspólnej Polityki Rolnej pod nazwą: „Wsparcie rynku produktów pszczelich”.

Dzięki temu organizacje związane z pszczelarstwem (np. związki, stowarzyszenia, spółdzielnie, a także jednostki naukowe) mogą otrzymać pomoc na realizację projektów szkoleniowych, analizę jakości miodu, zakup: pszczół, sprzętu pszczelarskiego, leków do zwalczania warrozy, a także na prowadzenie gospodarki wędrownej czy realizację projektów naukowo-badawczych.

Ze strony polskiej administracji nadzór nad podziałem środków Unii Europejskiej pełni Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (KOWR).

Rząd RP i wparcie krajowe

Dokładnie rok temu, rozporządzeniem Rady Ministrów (Rządu) RP, wprowadzona została dopłata de minimis do każdej przezimowanej rodziny pszczelej.

W tym przypadku o pomoc mogą ubiegać się indywidualni hodowcy pszczół. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) prowadzi cykliczne nabory  wniosków w tym zakresie.

Kompetencje i działania PIORiN

Działania na rzecz ochrony pszczół i innych owadów zapylających przed niewłaściwie stosowanymi pestycydami, to także zadanie Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa (PIORiN).

W okresie intensywnego kwitnienia roślin Inspekcja zwiększa liczbę działań kontrolnych i edukacyjnych, aby ograniczyć zagrożenia wynikające ze stosowania środków ochrony roślin.

Przy okazji Główny Inspektor Ochrony Roślin podkreśla, że bardzo ważna jest współpraca rolników z pszczelarzami, gdyż pszczoły najczęściej mają swoje pożytki w przestrzeni rolniczej na polach, łąkach i sadach.

Natomiast podstawą i jednym z najważniejszych działań służących ochronie tych owadów jest unikanie niewłaściwego stosowania pestycydów oraz nieużywanie środków ochrony roślin w godzinach lotu pszczół.

Pszczoły w miastach

Także w miastach zauważyć można godne uwagi działania wspierające ochronę i przeciwdziałanie zanikowi populacji pszczół.

Dla przykładu przypomnijmy, że o tego rodzaju inicjatywach realizowanych w Warszawie pisaliśmy niedawno w artykule pt.: Warszawa. Miejskie pasieki w już ponad połowie stołecznych dzielnic.

To zadanie każdego z nas

Pamiętajmy też, że przyczyniać się do ochrony pszczół może każdy z nas.

Najprostsze sposoby ich ochrony to: goszczenie ich w swoim ogrodzie, dbanie o środowisko naturalne, pozostawianie w ogrodzie choć części nieskoszonego trawnika, gdzie można założyć kwietną łąkę, sadzenie lub sianie roślin miododajnych o różnych terminach kwitnienia, niewypalanie traw ani łodyg i kwiatów zeszłorocznych – wiele gatunków owadów właśnie tam się kryje, ustawianie dla nich (szczególnie w słoneczne dni) miejsc z wodą, popularnie zwanych poidełkami, zawierających drobne kamyczki lub żwirek, aby owady mogły spokojnie się napić bez zagrożenia moczenia skrzydełek.

Przy czym, powyższe rady dotyczą zarówno indywidualnych właścicieli i użytkowników obszarów zieleni, jak i specjalistów opiekujących się miejską zielenią w sektorze samorządowym i publicznym.

Pszczoły to nasze wspólne dobro. Zadbajmy więc o nie razem.