Architekt: Park Śląski to miejskie forum - wymaga szczególnej ochrony

Rada Miasta Chorzów jednogłośnie podjęła decyzję o podjęciu prac nad objęciem Parku Śląskiego formą ochrony, jaką jest park kulturowy. W uchwale radni wskazali, że celem jest ochrona krajobrazu kulturowego, zabytków oraz jego historycznego układu przestrzennego.

“Park Śląski to spójny organizm, który nie jest tylko zbiorem przypadkowych obiektów. Pamiętajmy, że powstał jako Wojewódzki Park Kultury i Wypoczynku. Do dziś ma wpisane w swoje DNA właśnie takie funkcje – kulturę i wypoczynek” – powiedział Maciej Franta, znany i nagradzany śląski architekt.

Miastotwórcza funkcja Parku Śląskiego

Park Śląski w Chorzowie spełnia według architekta bardzo ważną funkcję miastotwórczą. “Każde miasto ma swoje forum. W Krakowie to rynek, a w Chorzowie Park Śląski. To serce miasta – miejsce spotkań, w którym zachodzą interakcje społeczne. Krakowski rynek wpisano na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Chorzowski Park Śląski również należy objąć należytą ochroną” – ocenił Franta.

Dodał, że Park Śląski jako forum oddziałuje znacznie szerzej, bo na całą Górnośląsko-Zagłębiowską Metropolię.

Park Śląski na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO?

Zasygnalizował, że w przyszłości Park Śląski również mógłby zostać wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Zauważył, że to jeden z największych projektów rewitalizacji terenów zdegradowanych w Europie. Powstał w latach 50. i 60. XX w. na terenach poprzemysłowych. Zlokalizowano w nim m.in. stadion, planetarium, ogród zoologiczny, wesołe miasteczko oraz kąpielisko, które ma zostać ponownie otwarte w 2025 r. w Parku kursuje kolej linowa, której trzecia linia powinna zostać ponownie uruchomiona w 2026 r.

Architekt zaznaczył, że w Parku Śląskim cenne są nie tylko spektakularne obiekty, ale również wszelkiego rodzaju detale architektoniczne i układ parkowy. “Niestety kolejne “modernizacje” zacierają to dziedzictwo, które wymaga ochrony” – zauważył.

Co może dać ochrona konserwatorska?

W ocenie Franty utworzenie parku kulturowego nie zatrzyma modernizacji Parku Śląskiego, ale – na podstawie opracowanej koncepcji – wyznaczy jej kierunki w zgodzie z ochroną jego zabytkowej wartości.

“W Polsce pokutuje myślenie, że jeśli jakiś obiekt jest objęty ochroną konserwatorską, to w żaden sposób nie można go ruszyć i wszystko staje się droższe, a to nieprawda. Parkiem Śląskim po prostu muszą zająć się eksperci. O tym, co się w nim dzieje, powinna decydować rada złożona m.in. z konserwatorów, architektów, urbanistów i socjologów, a nie kolejne decyzje wydawane jednoosobowo przez prezesów i samorządowców, którzy uważają, że wszystko wiedzą najlepiej” – powiedział Franta.

Skrytykował pojawiające się dotychczas pomysły, takie jak wykreślenie Hali Wystawowej Kapelusz z rejestru zabytków woj. śląskiego, aby wybudować ją na nowo.

Ośrodek Postępu Technicznego

Architekt opowiedział się za objęciem ochroną dawnego Ośrodka Postępu Technicznego, który był architektonicznym poligonem doświadczalnym, a z którego został już jedynie zabytkowy Pawilon C-G. Przyszłość tego terenu od lat budzi kontrowersje ze względu na sprzedaż jego części prywatnym inwestorom.

Zdaniem Macieja Franty w sprawie dawnego Ośrodka Postępu Technicznego konieczny jest szeroki dialog pomiędzy ekspertami, samorządowcami, prywatnymi inwestorami i stroną społeczną. Podkreślił, że wymaga to sporo pracy, ale potrzebny jest kompleksowy plan na jego zagospodarowanie.

Zarząd Parku Śląskiego przeciwny utworzeniu parku kulturowego

Zarząd Parku Śląskiego zaapelował do władz miasta, aby nie podejmowały uchwały o podjęciu prac nad utworzeniem parku kulturowego. Argumentował m.in., że może się to wiązać z trudnościami w realizacji inwestycji i rozliczaniu przyznanego na nie wsparcia.

Sejmik Województwa Śląskiego podjął wcześniej uchwałę o audycie krajobrazowym woj. śląskiego. Wzbudziła ona kontrowersje wśród społeczników, ponieważ Park Śląski został określony jako krajobraz priorytetowy, ale bez terenu dawnego Ośrodka Postępu Technicznego. Uchwała została uchylona przez wojewodę ze względu na błędy proceduralne. Samorząd może zaskarżyć tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego lub przeprowadzić na nowo procedurę związaną z przyjęciem uchwały.