Zielony reset dla Placu Krakowskiego. Gliwice planują modernizację z myślą o klimacie

Plac Krakowski to jedna z największych gliwickich otwartych przestrzeni miejskich. Przylega do głównej arterii: ul. Wrocławskiej oraz ul. Akademickiej i Łużyckiej. Zamyka go gmach Wydziału Górnictwa i Geologii Politechniki Śląskiej, przez co jest jednym z głównych wejść do akademickiego kampusu miasta. Odbywają się tam koncerty i wydarzenia niemieszczące się na płycie średniowiecznego rynku.

Od skateparku do klimatycznej przestrzeni przyszłości

Plac był modernizowany w latach 90. ub. wieku, potem jednak część powstałych wówczas elementów usunięto (m.in. zadaszenie nad sceną, a potem scenę). Dotąd na jego części działa zniszczony skatepark. W innej poprzednie władze miasta postawiły w ostatnich latach Pomnik Powstań Polskich.

Obecne władze samorządowe zapowiedziały przeniesienie pomnika i nowe zaaranżowanie placu. Jak wynikało z zapowiedzi Miejskiego Zarządu Usług Komunalnych, opracowywanie od 2025 r. dokumentacji nowego zagospodarowania placu ma poprzedzić decyzja co do jego przyszłego przeznaczenia i kształtu – podjęta po szerokich konsultacjach.

We wtorek gliwicki samorząd poinformował, że na zaproszenie miejskiej urbanistki Gliwic prof. Agaty Twardoch wytyczne do programu funkcjonalnego i koncepcji przestrzennej placu przygotowuje zespół Śląskiego Urban Labu. Zaangażowani w projekt architekci, urbaniści i studenci zorganizowali już m.in. spacer badawczy i szereg spotkań warsztatowo-dyskusyjnych z aktywnymi mieszkańcami.

Dialog z mieszkańcami

Ruszyła też ankieta partycypacyjna na stronie plackrakowski.pl, służąca zbieraniu opinii o placu i rozważanych na nim zmianach. Swoje wnioski mieszkańcy i inne osoby kojarzące miejsce mogą tam umieszczać m.in. na interaktywnej mapce.

Badania przestrzeni placu, obejmujące m.in. spotkania dyskusyjne i warsztaty, ankietowanie i wywiady terenowe, trwają od kilku tygodni. Jak zrelacjonował Marek Janik ze Śląskiego Urban Labu, na spotkaniach pojawiają się osoby w różnym wieku, często z konkretną wiedzą: od tworzenia skateparków po organizację lądowania helikopterów ratunkowych.

W pracach, obok spotkań z mieszkańcami, analiz dokumentów, obserwacji i wywiadów, zespół Śląskiego Urban Labu stosuje metodę research by design – na podstawie wstępnych wyników badań tworzy propozycje wariantów zagospodarowania.

Równolegle, w ramach współfinansowanego przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej europejskiego programu LIFE Archiclima 2025, zespół firmy Investeko pracuje nad planem dostosowania placu Krakowskiego i otaczających budynków do wyzwań klimatycznych. Chodzi m.in. o lepsze gospodarowanie wodą deszczową, tworzenie cienia, poprawę jakości powietrza i wprowadzanie zieleni łatwej w utrzymaniu.

– Zastanawiamy się, jak ten plac może działać na co dzień – latem, zimą, rano i wieczorem. Jak może odpowiadać na zmiany klimatu, służąc jednocześnie integracji, edukacji czy wypoczynkowi. To ważne, bo przygotowany przez nas pogram funkcjonalny, koncepcja przestrzenna i zintegrowany z nimi plan dostosowania do zmian klimatu, mają stanowić podstawę do wykonania projektu budowlanego i modernizacji placu Krakowskiego – wyjaśnił Janik.

Testowe koncepcje zmian na placu Krakowskim mają wkrótce pojawić się na stronie plackrakowski.pl. Zakończenie prac Śląskiego Urban Labu planowane jest na lipiec, ale zespół nie wyklucza konsultacji, spotkań i warsztatów po tym terminie.

W Gliwicach równolegle trwa planowanie i konsultowanie kształtu zapowiadanej przebudowy ul. Zwycięstwa, która rozciąga się od dworca kolejowego do głównego rynku. To jedna z reprezentacyjnych ulic miasta, o której przebudowie dyskutuje się nieprzerwanie od ponad 15 lat, kiedy zlikwidowano przebiegającą tamtędy linię tramwajową.