Mikroplastik przenosi groźne bakterie. Naukowcy alarmują

Mikroplastiki, czyli cząstki tworzyw mniejsze niż 5 mm, są dziś jednym z najbardziej powszechnych rodzajów odpadów środowiskowych. Szacuje się, że w oceanach – od powierzchni po dno – krąży ponad 100 bilionów takich cząstek. Obecne są również w glebach, rzekach, jeziorach, organizmach zwierząt, a nawet w ludzkim ciele. To skutek m.in. niewystarczającej kontroli nad strumieniem odpadów z tworzyw sztucznych, przecieków ze składowisk oraz emisji w trakcie procesów produkcyjnych.

Plastisfera – mikrobiologiczny „blok mieszkalny” na odpadach

Naukowcy z University of Exeter i Plymouth Marine Laboratory potwierdzili, że mikroplastik tworzy idealne warunki do kolonizacji przez drobnoustroje – powstają na nim złożone biofilmy określane jako plastisfera. To właśnie w nich rozwijają się bakterie patogenne, w tym oporne na antybiotyki. Badanie wykazało, że nawet naturalne substraty, takie jak drewno, nie są tak atrakcyjne dla mikroorganizmów jak polistyren czy plastikowe granulki wykorzystywane w produkcji tworzyw. Na mikroplastikach zidentyfikowano ponad 100 unikalnych sekwencji genów oporności – znacznie więcej niż na materiałach naturalnych lub obojętnych.

Oczyszczalnie i składowiska jako potencjalne „inkubatory” oporności

Eksperci zwracają uwagę, że procesy związane z gospodarką odpadami mogą sprzyjać rozwojowi i rozprzestrzenianiu antybiotykooporności. W szczególności dotyczy to oczyszczalni ścieków, w których stosuje się tzw. biokoraliki – plastikowe nośniki wykorzystywane do wzrostu bakterii rozkładających materię organiczną. Zespół badawczy odkrył, że to właśnie biokoraliki mogą wspierać bakterie obciążone genami oporności na kluczowe antybiotyki, takie jak aminoglikozydy, makrolidy czy tetracykliny. Podobne ryzyko dotyczy składowisk odpadów, gdzie ogromne ilości mikroplastików trafiają do środowiska w sposób niekontrolowany.

Kolonizacja w dół cieku i rosnące ryzyko dla akwakultur

Badanie wykazało, że liczba niektórych patogenów rosła w miarę przemieszczania się mikroplastików w dół strumienia – co wskazuje na ich mobilność i zdolność do transportu zanieczyszczeń biologicznych. Szczególnie zagrożone są obszary akwakultur, w których organizmy filtrujące mogą pochłaniać skolonizowane cząstki plastiku, wraz z patogenami niosącymi geny antybiotykooporności. Może to stwarzać poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa żywności oraz zdrowia publicznego.

– Nasze badania pokazują, że mikroplastiki mogą działać jako nośniki szkodliwych patogenów i bakterii opornych na środki przeciwdrobnoustrojowe, zwiększając ich przeżywalność i zdolność rozprzestrzeniania się. Ta interakcja stanowi rosnące zagrożenie dla środowiska oraz zdrowia publicznego i wymaga pilnej uwagi – ostrzega prof. Pennie Lindeque, współautorka publikacji w czasopiśmie „Environment International”.