Ekotony – kluczowe strefy decydujące o jakości miejskiej przyrody

W przestrzeni miejskiej ekotony zazwyczaj pozostają niezauważone – skraje zadrzewień, pasy przydrożne czy półdzikie zarośla traktowane są jak tereny drugiej kategorii. Tymczasem to właśnie tam zachodzą procesy, które w największym stopniu wspierają bioróżnorodność. Ekoton (inaczej margines ekologiczny, okrajek, oszyjek) to strefa przejściowa między dwoma różnymi ekosystemami, np. między lasem a łąką, zadrzewieniem parkowym a trawnikiem. Różnią się roślinnością, warunkami świetlnymi, temperaturą i ilością materii organicznej. Na styku ekosystemów powstaje obszar łączący cechy korzystne obu typów sąsiadujących siedlisk (rys. 1). Ekotony są niezwykle cenne przyrodniczo. To właśnie tam spotykają się gatunki z sąsiednich płatów zieleni, a też pojawiają się organizmy typowe tylko dla tych stref pośrednich. Ekotony również miały i mają wyjątkowe znaczenie dla człowieka. Wyewoluował on właśnie w środowisku pośrednim między sawanną a lasem. Najstarsze szczątki praludzi odkryto w Afryce, w miejscach, gdzie otwarte przestrzenie przenikały się z zadrzewieniami. Takie środowisko oferowało naszym przodkom bogate źródła pożywienia, surowce, schronienie i możliwość obserwowania otoczenia. Wiele współczesnych roślin ogrodowych wywodzi się właśnie z ekotonów, m.in. śliwy, róże, głogi, lebiodki pospolitej, bodziszka czerwonego. W końcu nowoczesne badania nad zdrowiem człowieka pokazują, że ważny jest kontakt z widokami na niebo, jakimi cechują się przestrzenie półotwar...