Rewilding jako wsparcie bioróżnorodności
Globalny kryzys bioróżnorodności przestał być tematem „na jutro” – to jedno z kluczowych wyzwań środowiskowych XXI w., porównywalne w skutkach ze zmianami klimatu. Gatunki znikają szybciej, niż natura zdążyła to kiedykolwiek zaplanować, a presja urbanizacji, intensywnego rolnictwa i degradacji siedlisk systematycznie upraszcza ekosystemy. W tej rzeczywistości coraz wyraźniej widać, że tradycyjna, statyczna ochrona przyrody nie nadąża za tempem i skalą zachodzących zmian.
Rewilding wyłania się jako alternatywne i komplementarne podejście zakładające przywracanie autonomii procesów przyrodniczych oraz odbudowę kluczowych mechanizmów ekologicznych. Koncepcja ta przesuwa akcent z ochrony poszczególnych gatunków lub typów siedlisk na ochronę dynamiki ekosystemów, ich zdolności do samoorganizacji i adaptacji. Termin „rewilding” pojawił się w literaturze naukowej w latach dziewięćdziesiątych XX w., początkowo w kontekście ochrony dużych obszarów dzikiej przyrody w Ameryce Północnej. Wczesne ujęcia koncentrowały się na trzech filarach: dużych, połączonych przestrzennie obszarach, dużych drapieżnikach oraz łączności ekologicznej. Z czasem koncepcja ta uległa znacznemu rozszerzeniu, obejmując różnorodne konteksty geograficzne, klimatyczne i społeczno-gospodarcze. Współczesne podejścia do rewildingu akcentują odejście od historycznych punktów odniesienia na rzecz funkcjonalności ekosystemów. Oznacza to, że celem nie jest odtworzenie konkretnego, „pierwotnego” stanu przyrody, lecz stworzenie warunków umożliwiających rozwój złożonych, samoregulujących się systemów biologicznych. Takie podejście jest szczególnie istotne w antropocenie, epoce charakteryzującej się dominującym wpływem człowieka na procesy biosferyczne.
