Spalarnia, która zasila miasto. Pierwszy rok działania gdańskiej instalacji

Znaczenie instalacji dla systemu miejskiego i środowiska

Jak wskazuje Aleksandra Dulkiewicz, instalacja pełni podwójną funkcję: zagospodarowania odpadów resztkowych oraz wsparcia miejskiego systemu ciepłowniczego. W ostatnim roku jej działanie miało znaczenie także w kontekście bezpieczeństwa dostaw ciepła – w okresie awarii jednej z elektrociepłowni pozwoliło na ograniczenie skutków dla części południowych dzielnic miasta. Instalacja wpisuje się tym samym w długofalowe podejście samorządu do zarządzania zasobami energetycznymi i odpadowymi.

Od lutego 2025 r. funkcjonowanie instalacji pozwoliło uniknąć emisji ponad 56 tys. ton CO₂, co odpowiada zdolności pochłaniania dwutlenku węgla przez las o powierzchni około 14 tys. hektarów. Zastosowane rozwiązania technologiczne umożliwiają znaczną redukcję emisji zanieczyszczeń powietrza – poziom emisji pyłów jest ponad czterokrotnie, a tlenków siarki ponad ośmiokrotnie niższy niż w przypadku tradycyjnych elektrociepłowni węglowych. Dodatkowo przetworzenie 116 tys. ton odpadów pozwoliło ograniczyć zużycie węgla kamiennego o ponad 66 tys. ton. Żużle oraz popioły powstające w procesie oczyszczania spalin, po utracie statusu odpadu, są wykorzystywane gospodarczo, m.in. w budownictwie i drogownictwie.

Model in-house i zarządzanie energią

Po niemal roku działalności instalacja jest przygotowana do stabilnego zasilania miejskich podmiotów w energię w ramach modelu in-house. Oznacza to funkcjonowanie w obrębie wewnętrznego systemu miejskiego, który umożliwia koordynację wytwarzania i zużycia energii pomiędzy jednostkami samorządowymi. Jak podkreśla Marta Szabłowska, doświadczenia pierwszego roku pozwoliły spojrzeć na instalację zarówno z perspektywy gospodarki odpadami, jak i energetyki. W oparciu o elektrociepłownię rozwijany jest system samorządowego zarządzania energią, którego celem jest lepsze bilansowanie lokalnych zasobów i potrzeb.

Edukacja, współpraca i obecność branżowa

Działalność instalacji obejmuje również aspekty edukacyjne i społeczne. W 2025 r. w ramach wizyt studyjnych obiekt odwiedzali uczniowie i studenci z Polski oraz zagranicy. Instalacja uczestniczyła w programie edukacyjnym „Czyste Miasto Gdańsk” oraz współpracowała z Politechniką Gdańską i Centrum Hevelianum. Zorganizowano dwie edycje dni otwartych, w których wzięło udział około 1,4 tys. mieszkańców. Przedstawiciele instalacji uczestniczyli także w wydarzeniach branżowych, w tym w 11. Kongresie CEWEP, który odbył się w Europejskim Centrum Solidarności.

Pierwszy rok funkcjonowania potwierdził rolę instalacji termicznego przekształcania odpadów jako elementu lokalnego systemu środowiskowego i energetycznego. Szczególne znaczenie ma rozpoczęcie przekazywania energii elektrycznej do miejskich jednostek organizacyjnych, co wyznacza kolejny etap rozwoju i wpływa na lokalne bezpieczeństwo energetyczne.