Tłuszcz, chusteczki i pączki w rurach. Czego absolutnie nie wrzucać do toalety?

Gdy o kanalizacji robi się głośno, zwykle chodzi o awarię, która brzmi niemal absurdalnie. Tak było po tłustym czwartku, gdy w Słupi pod Kępnem doszło do zablokowania rurociągu i przepompowni ścieków przez dużą ilość pączków i tłustego ciasta. Skończyło się ręcznym usuwaniem zatoru i wielogodzinną interwencją.

Takie historie szybko obiegają media, bo są szokujące i trudne do przeoczenia. W praktyce problem częściej ma mniej spektakularny, ale znacznie bardziej powszechny charakter. To nie są setki pączków, tylko codzienne odruchy: chusteczka wrzucona do sedesu, fusy spłukane po porannej kawie, resztki jedzenia zrzucone z talerza albo tłuszcz po smażeniu wylany do zlewu.

Czego nie wrzucać do toalety? Te odpady wciąż trafiają do kanalizacji – lista grzechów

Lista najbardziej kłopotliwych odpadów właściwie się nie zmienia. Wciąż są na niej:

• nawilżane chusteczki, waciki i patyczki higieniczne,

• podpaski, tampony i ręczniki papierowe,

• resztki jedzenia i fusy,

• włosy,

• olej i tłuszcz po smażeniu.

Z perspektywy użytkownika to drobiazgi. Z perspektywy sieci kanalizacyjnej – jeden z głównych powodów zatorów, awarii pomp i przeciążenia oczyszczalni. Część tych odpadów nie rozpada się w wodzie, ale osadza się w rurach, a część łączy się z innymi zanieczyszczeniami, tworząc zbite masy, które trzeba potem usuwać mechanicznie.

Najbardziej zdradliwy jest tłuszcz w rurach

Wśród wszystkich odpadów szczególną kategorią są olej i tłuszcz spożywczy. Nie wyglądają groźnie, zwłaszcza gdy są jeszcze ciepłe i płynne. Łatwo odnieść wrażenie, że razem z wodą po prostu odpłyną. Tymczasem w kanalizacji szybko stygną, gęstnieją i osadzają się na ściankach rur.

– Najczęściej nie są to wielkie ilości, tylko powtarzalne sytuacje z codziennego życia: coś po smażeniu, po gotowaniu, odruchowo wylanego do toalety lub kanalizacji podczas sprzątania kuchni. Właśnie z takich drobnych działań bierze się duża skala problemu – mówi Małgorzata Rdest, inicjatorka projektu Olejomaty.

Potem dzieje się już to, co w systemach kanalizacyjnych powtarza się regularnie: do tłustej warstwy przyklejają się kolejne zanieczyszczenia. Zmniejsza to średnicę rur, przepływ słabnie, a ryzyko awarii rośnie.

Problem w obiektach publicznych i gastronomicznych

Wątek kanalizacji łatwo sprowadzić do domowego błędu, ale skala jest znacznie większa. To nie przypadek, że prośby o niewrzucanie odpadów do sedesu pojawiają się w restauracjach, na stacjach benzynowych czy w toaletach w galeriach handlowych. Wszędzie tam, gdzie z toalety korzysta dużo osób, szybko wychodzi na jaw, że bardzo często sedes bywa traktowany jak kosz.

W przypadku obiektów publicznych oznacza to częstsze interwencje, koszty serwisowe i większe ryzyko awarii. W przypadku miast – dodatkowe obciążenie przepompowni i oczyszczalni. W przypadku mieszkańców – wyższe koszty utrzymania całego systemu.

Wysokie kary za zanieczyszczanie kanalizacji

Wrzucanie odpadów do toalety to nie tylko kwestia etyki czy ekologii, ale także złamanie przepisów prawa. Zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, zabrania się wprowadzania do urządzeń kanalizacyjnych odpadów stałych, które mogą powodować zmniejszenie przepustowości przewodów, a także substancji palnych, wybuchowych czy żrących.

Dla użytkowników, którzy nie stosują się do tych zakazów, prawo przewiduje surowe sankcje: grzywnę, pokrycie kosztów usuwania awarii a nawet odpowiedzialność karną (w skrajnych przypadkach, gdy zanieczyszczenie doprowadzi do skażenia środowiska lub zniszczenia mienia wielkich rozmiarów, sprawca może odpowiadać z Kodeksu Karnego).

Jak zmienić nawyki?

Problem nie wynika wyłącznie z braku wiedzy. Mimo że wiele osób wie, iż chusteczek nie powinno się wrzucać do toalety, w codziennym pośpiechu wygrywa wygoda. Dlatego potrzebne są nie tylko komunikaty, ale też proste, dostępne rozwiązania. W przypadku zużytego oleju taką rolę pełnią m.in. wybrane PSZOK-i oraz specjalne punkty zbiórki, takie jak Olejomaty.

– Zmiana nawyków zwykle zaczyna się wtedy, gdy mieszkańcy mają prosty, zrozumiały sposób postępowania z takim odpadem. Jeśli oddanie zużytego oleju staje się łatwe, łatwiej też przerwać automatyczny odruch wylewania go do kanalizacji – podkreśla Małgorzata Rdest.

Ten sam problem wraca, bo dotyczy codzienności. Nie dotyczy wyłącznie jednej grupy użytkowników – obejmuje domy, biura i osiedla. Wszędzie tam, gdzie kanalizacja musi poradzić sobie nie tylko ze ściekami, ale też z odpadami, które nigdy nie powinny do niej trafić.