Rynek pelletu pod lupą. Rząd sprawdza, skąd biorą się podwyżki

Ministerstwo Energii monitoruje sytuację na rynku pelletu. Resort chce sprawdzić, czy obecny wzrost cen tego paliwa nie wynika z czynników pozarynkowych – poinformował w środę wiceminister energii Konrad Wojnarowski. W tej sprawie ministerstwo zwróciło się do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

– W przyszłym tygodniu mamy spotkanie z Polską Radą Pelletu. Chcemy też dowiedzieć się, jak wygląda ta sytuacja z punktu widzenia branży. Wystąpiliśmy też do UOKiK o zbadanie sprawy – zapowiedział Wojnarowski podczas konferencji prasowej.

Wiceminister zwrócił uwagę, że ceny pelletu zwykle spadają latem, gdy popyt na opał jest mniejszy. Obecnie sytuacja wygląda inaczej, bo ceny rosną mimo okresu, który tradycyjnie sprzyja zakupom opału z wyprzedzeniem.

– Nie może być tak, że dofinansowania na kotły pelletowe wciąż są oferowane, ludzie z tego korzystają, a ceny być może są sztucznie windowane na rynku – dodał wiceminister.

Pellet ważny dla polityki antysmogowej

Pellet, czyli sprasowany granulat produkowany najczęściej z trocin, wiórów i innych pozostałości drzewnych, jest paliwem wykorzystywanym przede wszystkim w ogrzewaniu indywidualnym. Trafia do automatycznych kotłów na biomasę instalowanych w domach jednorodzinnych, mniejszych budynkach usługowych, gospodarstwach rolnych, a także w lokalnych kotłowniach.

Dla użytkowników jego zaletą jest wygodniejsza obsługa niż w przypadku tradycyjnych paliw stałych. Kotły pelletowe mogą być wyposażone w automatyczne podajniki, a sam granulat jest łatwiejszy w magazynowaniu i dozowaniu niż drewno kawałkowe. Z tego powodu pellet stał się jednym z paliw wybieranych przy wymianie starych kotłów węglowych, zwłaszcza tam, gdzie nie ma dostępu do sieci ciepłowniczej lub gazowej, a pompa ciepła nie jest możliwa albo opłacalna.

To sprawia, że sytuacja na rynku pelletu ma znaczenie nie tylko dla branży drzewnej i energetycznej, ale także dla polityki antysmogowej. Kotły na pellet pozostają jednym ze źródeł ciepła objętych systemami wsparcia, w tym programami wymiany wysokoemisyjnych urządzeń grzewczych. Wzrost cen paliwa może więc uderzać w gospodarstwa domowe, które wcześniej zdecydowały się na odejście od węgla.

Rynek wrażliwy na sezon i dostępność surowca

Rynek pelletu jest silnie sezonowy. Największe zapotrzebowanie pojawia się jesienią i zimą. Na początku roku media informowały o brakach pelletu drzewnego na składach opałowych. W wielu miejscach klienci mieli problem z zakupem paliwa, a ceny rosły. Izba Gospodarcza Urządzeń OZE i Polskiego Przemysłu zapewniała wówczas, że pellet nie zniknął z rynku, a łańcuch dostaw funkcjonował mimo sezonowych napięć.

Ministerstwo Klimatu i Środowiska wskazywało natomiast, że sprzedaż drewna z Lasów Państwowych od lat utrzymuje się na zbliżonym poziomie. Resort przekonywał również, że rozporządzenie dotyczące zakazu spalania pełnowartościowego drewna w energetyce zawodowej nie wpłynęło negatywnie na produkcję pelletu.

Sama branża zwraca jednak uwagę, że problem jest szerszy. Producenci pelletu konkurują o surowiec z innymi gałęziami przemysłu drzewnego, a dostępność trocin, zrębków i pozostałości tartacznych zależy m.in. od kondycji tartaków, produkcji mebli, eksportu drewna i ogólnej sytuacji w przemyśle drzewnym. W praktyce oznacza to, że pellet nie jest paliwem oderwanym od reszty gospodarki leśno-drzewnej.

UOKiK ma sprawdzić, czy rynek działa prawidłowo

Wojnarowski podkreślił, że resort energii ma już przeanalizowane możliwe działania, które miałyby ograniczyć ryzyko niedoborów pelletu na rynku.

– Mamy zbadane, co trzeba zrobić, żeby podaż pelletu na rynku nie była zagrożona. Niemniej jednak to wymaga konsultacji międzyresortowych z Ministerstwem Klimatu i Środowiska, ale i z Lasami Państwowymi – powiedział wiceminister.

Zwrócenie się do UOKiK oznacza, że rząd chce sprawdzić, czy obecne podwyżki wynikają z normalnej relacji popytu i podaży, czy też mogły wystąpić praktyki ograniczające konkurencję. Chodzi m.in. o możliwość nieuzasadnionego windowania cen albo innych działań, które mogłyby zaburzać funkcjonowanie rynku.

Wrażliwy i nieprzewidywalny element rynku ciepła

Obecna sytuacja pokazuje, że pellet pozostaje ważnym, ale wrażliwym elementem rynku ciepła. Z jednej strony jest paliwem odnawialnym i wygodnym w użytkowaniu, wykorzystywanym szczególnie tam, gdzie transformacja ogrzewania nie może oprzeć się wyłącznie na sieci ciepłowniczej, gazie lub energii elektrycznej. Z drugiej strony jego dostępność i cena zależą od podaży surowca drzewnego, sezonowego popytu oraz konkurencji między energetyką, gospodarstwami domowymi i przemysłem.

Dla odbiorców indywidualnych najważniejsza jest przewidywalność. Osoby, które zainwestowały w kocioł pelletowy, potrzebują stabilnego dostępu do paliwa w rozsądnej cenie. Dla państwa i samorządów problem ma dodatkowy wymiar, bo pellet jest jednym z paliw wspierających wymianę starych pieców i ograniczanie niskiej emisji.

Dlatego ewentualne działania rządu będą musiały pogodzić kilka celów: ochronę gospodarstw domowych przed nadmiernymi kosztami ogrzewania, stabilność rynku, dostępność surowca dla producentów oraz interesy branży drzewnej i energetycznej.