Park Śląski bliżej ochrony krajobrazowej. Ruszyły prace nad uchwałą

Pierwsze spotkanie zespołu roboczego ds. utworzenia Obszaru Chronionego Krajobrazu „Park Śląski” odbyło się w środę. Jak poinformowała PAP wicemarszałek województwa śląskiego Joanna Bojczuk, w jego skład weszli m.in. przedstawiciele Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego, Sejmiku Województwa Śląskiego, organizacji społecznych, Parku Śląskiego, podmiotów działających na jego terenie oraz samorządów Chorzowa i Katowic.

– Celem utworzenia Obszaru Chronionego Krajobrazu „Park Śląski” jest zachowanie i ochrona wyjątkowych wartości krajobrazowych, przyrodniczych, kulturowych, istotnych dla funkcji rekreacyjnych Parku Śląskiego oraz jego otoczenia, a także przeciwdziałanie procesom mogącym prowadzić do ich degradacji bądź naruszenia spójności i integralności Parku Śląskiego – wyjaśniła Joanna Bojczuk.

Wicemarszałek podkreśliła, że według jej wiedzy jest to wyjątkowa sytuacja, w której akt prawnej ochrony przyrody i krajobrazu przygotowywany jest w oparciu o konsensus organizacji społecznych oraz podmiotów, na których codzienną działalność będzie on wpływał.

Społeczna inicjatywa i porozumienie z zarządem województwa

Sprawa ochrony Parku Śląskiego jest efektem zarówno zapisów audytu krajobrazowego województwa, jak i aktywności organizacji społecznych. W 2025 r. Sejmik Województwa Śląskiego uchwalił audyt krajobrazowy, w którym wskazano rekomendacje dotyczące ochrony i kształtowania krajobrazów, jakie powinny uwzględniać lokalne samorządy. Park Śląski znalazł się wśród krajobrazów priorytetowych.

Następnie społecznicy działający na rzecz parku zebrali ponad 4,4 tys. podpisów pod projektem uchwały o utworzeniu obszaru chronionego krajobrazu. Było to ponad cztery razy więcej, niż wymagano do złożenia projektu do sejmiku.

Radni mieli zająć się społecznym projektem podczas majowej sesji, jednak dokument został ostatecznie wycofany przez autorów. Po analizie okazało się, że część jego zapisów mogłaby zostać zakwestionowana przez nadzór prawny Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego.

Społecznicy poinformowali później o wypracowaniu porozumienia z zarządem województwa. Autorzy inicjatywy wycofali projekt, a zarząd zobowiązał się do przedstawienia uchwały zawierającej stanowisko popierające utworzenie obszaru chronionego krajobrazu w Parku Śląskim. Sejmik przyjął ją podczas czerwcowej sesji.

Czym jest obszar chronionego krajobrazu?

Obszar chronionego krajobrazu to jedna z form ochrony przyrody. Może zostać ustanowiony na terenach wyróżniających się krajobrazem o zróżnicowanych ekosystemach, istotnych dla turystyki i wypoczynku lub pełniących funkcję korytarzy ekologicznych.

O ustanowieniu takiego obszaru decyduje sejmik województwa. Ustawa o ochronie przyrody pozwala wprowadzić na nim określone zakazy, m.in. zakaz wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu czy zakaz realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko.

W przypadku Parku Śląskiego projektowany obszar chronionego krajobrazu ma objąć 535 ha. Chodzi o teren parku, który obecnie objęty jest statusem krajobrazu priorytetowego. W granicach projektowanego obszaru nie znalazł się dawny Ośrodek Postępu Technicznego.

Dawny OPT poza projektowanym obszarem

Wyłączenie dawnego OPT było wcześniej przedmiotem protestów społecznych. W 2025 r. przedstawiciele organizacji społecznych sprzeciwiali się temu m.in. podczas obrad sejmiku, argumentując, że objęcie terenu ochroną byłoby ważnym sygnałem dla samorządów i inwestorów, że jest to przestrzeń wymagająca szczególnej troski.

Teren dawnego Ośrodka Postępu Technicznego przechodził przez lata zmiany właścicielskie. Obecnie nie należy do Parku Śląskiego, który jest spółką akcyjną ze 100-procentowym udziałem samorządu województwa śląskiego. Część dawnego OPT znajduje się w rękach prywatnych. Inwestorzy przedstawiali dotąd plany związane m.in. z budową osiedli oraz hotelu.

Jeden z największych parków śródmiejskich w Europie

Park Śląski należy do największych parków śródmiejskich w Europie. Na jego terenie znajdują się m.in. Stadion Śląski, Planetarium Śląskie, Śląski Ogród Zoologiczny, Górnośląski Park Etnograficzny oraz Śląskie Wesołe Miasteczko.

Park można oglądać również z perspektywy kolei linowej Elka, której trzecia linia jest obecnie odbudowywana. W 2025 r., po przebudowie, ponownie uruchomiono także kąpielisko Fala.