Gawkowski: ponad 3 mld zł na cyberbezpieczeństwo samorządów

Samorządy coraz częściej muszą myśleć o cyberbezpieczeństwie nie jako o dodatkowym elemencie cyfryzacji, ale jako o warunku ciągłości działania podstawowych usług publicznych. W czasie rosnących zagrożeń hybrydowych ze strony Rosji szczególnego znaczenia nabiera ochrona infrastruktury krytycznej, systemów sterowania, danych mieszkańców oraz usług świadczonych przez urzędy i spółki komunalne.

Unia Europejska wskazuje, że działania hybrydowe Rosji obejmują m.in. sabotaż, zakłócanie działania infrastruktury krytycznej, cyberataki oraz manipulacje informacyjne. W Polsce problem nie ma charakteru wyłącznie teoretycznego. W ostatnich miesiącach informowano m.in. o poważnym cyberataku na krajowy sektor energetyczny, który według władz miał zostać odparty bez szkód dla infrastruktury krytycznej.

Cyberodporność jako element bezpieczeństwa państwa

Wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski poinformował w czwartek, że ponad 3 mld zł z Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności może trafić na budowanie odporności cyfrowej samorządów. Jak podkreślił, z pieniędzy można skorzystać szybko, bez skomplikowanych formalności i bez wymaganego wkładu własnego.

Środki mogą zostać przeznaczone m.in. na cyberbezpieczeństwo, nowoczesne usługi cyfrowe oraz zabezpieczenie infrastruktury krytycznej przed cyberatakami i sabotażem. Z perspektywy sektora komunalnego oznacza to możliwość finansowania rozwiązań, które mają zapewniać ciągłość dostępu do podstawowych usług – takich jak dostawy wody, odbiór ścieków, energia, ciepło czy obsługa mieszkańców przez systemy urzędowe.

Znaczenie takich inwestycji rośnie wraz z postępującą cyfryzacją miast i gmin. Systemy informatyczne wspierają dziś nie tylko pracę urzędów, ale także działanie wodociągów, komunikacji miejskiej, gospodarki odpadami, energetyki lokalnej i zarządzania kryzysowego. Ich awaria, przejęcie lub sparaliżowanie może mieć bezpośrednie skutki dla mieszkańców.

Pożyczki bez oprocentowania i możliwość umorzenia

Pierwsza wiceprezes Banku Gospodarstwa Krajowego prof. Marta Postuła poinformowała podczas konferencji prasowej, że do BGK wpłynęło już kilka wniosków, a dwa z nich – złożone przez jednostkę samorządową – dotyczą cyberbezpieczeństwa.

Samorządy mogą korzystać z pożyczek oprocentowanych na 0 proc., ze spłatą rozłożoną nawet na 20 lat. Finansowanie może objąć do 100 proc. kosztów kwalifikowanych projektu, a minimalna wartość pożyczki dla jednostek samorządu terytorialnego wynosi 2 mln zł.

Dla jednostek o niższej dochodowości przewidziano możliwość umorzenia 20 proc. pożyczki w zakresie usług cyfryzacyjnych i cyberbezpieczeństwa. Jak wskazano, dotyczy to około 65 proc. gmin oraz większości miast na prawach powiatu i województw. Oznacza to, że samorząd już przy podpisywaniu umowy może wiedzieć, że zwróci jedynie 80 proc. kapitału.

– Jestem po dwóch spotkaniach z samorządowcami i wszyscy mówią: „to jest to, na co czekaliśmy” – powiedziała prof. Marta Postuła.

Infrastruktura komunalna na pierwszej linii ryzyka

Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności jest finansowany ze środków Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności. Jego łączna wartość wynosi około 23 mld zł. Ma wspierać inwestycje w ochronę ludności, infrastrukturę podwójnego zastosowania, cyberbezpieczeństwo, ciągłość działania usług krytycznych oraz rozwój potencjału polskich przedsiębiorstw, w tym sektora obronnego.

Dla samorządów i spółek komunalnych oznacza to możliwość finansowania działań, które jeszcze kilka lat temu były traktowane głównie jako inwestycje informatyczne. Dziś coraz częściej są elementem odporności państwa i bezpieczeństwa mieszkańców. Dotyczy to m.in. modernizacji systemów IT, zabezpieczenia kopii zapasowych, segmentacji sieci, monitorowania incydentów, ochrony systemów sterowania, szkoleń pracowników oraz przygotowania procedur ciągłości działania.

Sektor komunalny jest szczególnie wrażliwy, ponieważ odpowiada za usługi, których przerwanie szybko staje się problemem społecznym i kryzysowym. Cyberatak na urząd, wodociągi, system odpadowy lub lokalną infrastrukturę energetyczną może oznaczać nie tylko utratę danych, ale też zakłócenie pracy służb, opóźnienia w obsłudze mieszkańców czy ryzyko przerw w świadczeniu podstawowych usług.

W tym kontekście Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności może stać się jednym z ważniejszych narzędzi wzmacniania odporności lokalnej administracji. Warunkiem będzie jednak szybkie przygotowanie projektów, które nie ograniczą się do zakupu sprzętu, ale obejmą całościowe podejście do bezpieczeństwa – od technologii, przez procedury, po kompetencje pracowników.