Debata „Sprawiedliwy ROP”. Przyszłości gospodarki odpadami pod lupą ekspertów

W siedzibie firmy Abrys w Poznaniu odbywa się dziś (17 lipca 2026) kluczowa dla polskiego sektora komunalnego debata redakcyjna poświęcona wdrożeniu systemu rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP). Przedstawiciele samorządów, organizacji branżowych oraz parlamentarzyści dyskutują o założeniach projektu UC100, który ma fundamentalnie zmienić zasady finansowania gospodarki odpadami w Polsce.

Miliardowa luka w systemach gminnych

Punktem wyjścia dla dzisiejszej dyskusji jest krytyczna sytuacja finansowa polskich samorządów w obszarze gospodarki odpadami. Dane za 2025 rok pokazują, że koszty lokalnych systemów osiągnęły poziom niemal 15,5 mld zł, podczas gdy wpływy z opłat od mieszkańców wyniosły jedynie 14,03 mld zł. Oznacza to, że gminy musiały pokryć z własnych dochodów deficyt w wysokości około 1,46 mld zł. Tak duża dysproporcja sprawia, że reforma ROP nie jest już tylko opcją, ale koniecznością, aby zapewnić stabilność finansową systemów komunalnych.

Koniec mitu o samofinansowaniu, “dziura” w budżetach i 1,5 mld zł na dopłaty do systemu gospodarki odpadami

Fundamenty „Sprawiedliwego ROP”

Główną tezą dzisiejszego spotkania jest przekonanie, że sprawiedliwy system ROP musi przenosić koszty zagospodarowania odpadów opakowaniowych na podmioty odpowiedzialne za ich wprowadzanie na rynek. Eksperci podkreślają, że kluczowe jest zapewnienie pełnej przejrzystości przepływów pieniężnych oraz stworzenie mierzalnych wskaźników rezultatów środowiskowych. Jednocześnie uczestnicy debaty analizują ryzyka wskazywane przez przedsiębiorców, takie jak nadmierna centralizacja systemu czy niewystarczające powiązanie opłat z rzeczywistymi efektami ekologicznymi.

Kto zapłaci za odpady i jak podzielić środki?

Istotna część debaty poświęcona jest katalogowi kosztów, które powinny być finansowane w ramach ROP, w tym wydatkom na infrastrukturę, edukację oraz kontrolę selektywnej zbiórki. Eksperci analizują różne modele rozliczeń: od stawek referencyjnych, przez koszty rzeczywiste, aż po modele mieszane.

Równie ważnym tematem jest algorytm podziału środków pomiędzy samorządy. System musi uwzględniać specyficzne różnice wynikające z masy i struktury odpadów, gęstości zabudowy czy odległości od instalacji. Pod uwagę brane są potrzeby:

• metropolii i miast średniej wielkości,
• gmin wiejskich oraz regionów turystycznych, gdzie występuje duża sezonowość.

Ekomodulacja i system kaucyjny

Debata dotyka również roli ROP jako narzędzia stymulującego ekoprojektowanie. Mechanizm ekomodulacji ma premiować opakowania łatwe w recyklingu oraz te wielokrotnego użytku, jednocześnie ograniczając wprowadzanie na rynek frakcji trudnych do zagospodarowania.

Uczestnicy dyskutują także o relacji ROP z systemem kaucyjnym, wskazując na ryzyko utraty najbardziej wartościowych surowców z „żółtego pojemnika”, co może wpłynąć na koszty zagospodarowania pozostałego strumienia odpadów w gminach. Niezbędna jest zatem sprawna wymiana danych pomiędzy oboma systemami oraz precyzyjny podział odpowiedzialności za osiąganie wymaganych poziomów recyklingu.

Szeroka reprezentacja branży – uczestnicy debaty

W dzisiejszym spotkaniu bierze udział szerokie grono ekspertów reprezentujących stronę samorządową, biznesową oraz legislacyjną. W dyskusji uczestniczą:

Przedstawiciele Krajowej Izby Gospodarki Odpadami (KIGO):

• Tomasz Uciński, Prezes Zarządu KIGO, Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o.;
• Henryk Kultys, Miejskie Przedsiębiorstwo Oczyszczania Sp. z o.o.;
• Monika Jaźwiec, TESKO” Tatrzańska Komunalna Grupa Kapitałowa, Zakopane;
• Paweł Wojna, Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o., Śrem;
• Marcin Chełkowski, IVW Polska Sp. z o.o., Kraków;
• Włodzimierz Stasiak, Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o., Jelenia Góra.

Przedstawiciele organizacji samorządowych i branżowych:

• Ryszard Grobelny – Dyrektor Biura Związku Miast Polskich;
• Krzysztof Gruszczyński – Prezes Związku Pracodawców Branży Komunalnej, Alba Polska;
• Dorota Babiak – reprezentująca Unię Metropolii Polskich;
• Mariusz Marszał – Zastępca dyrektora biura Związku Gmin Wiejskich RP ds. legislacyjnych.

Strona parlamentarna:

• Stanisław Gawłowski – Senator RP;
• Zdzisław Gawlik – Poseł na Sejm RP.

W spotkaniu weźmie udział również mecenas Sławomir Podgórski, radca izby, Kancelaria Radców Prawnych M. Hanczakowski, A. Kapera, S. Podgórski.

Wnioski z dzisiejszego spotkania zostaną sformułowane w formie rekomendacji i przekazane instytucjom odpowiedzialnym za prace nad projektem UC100. Pełna relacja z wydarzenia oraz szczegółowe analizy zostaną opublikowane na łamach „Przeglądu Komunalnego” oraz w serwisie Portal Komunalny.