Zmiany klimatu: 2,8 mld zł na ochronę środowiska i gospodarkę wodną

O wyzwaniach związanych ze zmianami klimatu oraz konieczności dostosowania produkcji rolnej do nowych warunków rozmawiano podczas VII Forum Producentów Żywności, które odbyło się 10 listopada w siedzibie Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w Warszawie.

Minister rolnictwa Stefan Krajewski podkreślił, że zapewnienie stabilnej produkcji żywności ma strategiczne znaczenie dla bezpieczeństwa kraju. Wskazał również, że zmiany klimatyczne, konflikty zbrojne, zakłócenia łańcuchów dostaw i kryzysy energetyczne mogą bezpośrednio wpływać na dostępność oraz ceny produktów spożywczych.

Gospodarka wodna i retencja kluczowe dla rolnictwa

Jednym z najpoważniejszych problemów, z jakimi mierzą się gospodarstwa rolne, jest ograniczona dostępność wody. Długotrwałe okresy bez opadów, przeplatane intensywnymi deszczami, utrudniają prowadzenie produkcji rolnej i zwiększają ryzyko strat w uprawach.

W przeciwdziałaniu skutkom suszy istotną rolę odgrywają inwestycje w małą retencję, budowę i modernizację zbiorników wodnych oraz systemów melioracyjnych. Rozwiązania te pozwalają zatrzymywać wodę w środowisku i zwiększać jej dostępność w okresach niedoboru opadów. Równie ważna jest ochrona gleby przed degradacją i erozją oraz poprawa jej zdolności do magazynowania wilgoci.

Wsparcie takich przedsięwzięć przewidziano w Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej (WPR). Ze względu na duże zainteresowanie rolników budżet interwencji dotyczącej inwestycji przyczyniających się do ochrony środowiska i klimatu zwiększono o dodatkowy miliard złotych. – Ogromne zainteresowanie rolników tym wsparciem pokazało skalę potrzeb. Dlatego zwiększyliśmy budżet tej interwencji o dodatkowy miliard złotych. Obecnie wynosi on 2,8 mld zł – poinformował minister Stefan Krajewski.

Wsparcie dla ochrony gleby i odnawialnych źródeł energii

Plan Strategiczny WPR obejmuje także rozwiązania zachęcające rolników do stosowania praktyk korzystnych dla środowiska. Wśród nich znajdują się ekoschematy wspierające poprawę żyzności gleby, ograniczanie erozji oraz zwiększanie retencji wody.

Rolnicy mogą również korzystać ze wsparcia na inwestycje w odnawialne źródła energii, w tym biogazownie rolnicze. Działania te mają nie tylko ograniczać negatywny wpływ produkcji rolnej na środowisko, ale również zwiększać odporność gospodarstw na zmieniające się warunki klimatyczne.

Ochrona klimatu nie może oznaczać spadku opłacalności produkcji

Resort rolnictwa zwraca uwagę, że dostosowanie gospodarstw do zmian klimatu wymaga inwestycji w nowoczesne technologie, rolnictwo precyzyjne i efektywniejsze wykorzystanie dostępnych zasobów. Jednocześnie transformacja nie powinna prowadzić do nadmiernego wzrostu kosztów ponoszonych przez producentów rolnych.

– Transformacja sektora w kierunku rolnictwa zrównoważonego jest nieunikniona i niezbędna, ale musi uwzględniać ekonomiczne możliwości gospodarstw i specyfikę produkcji rolnej. Nie może się odbywać kosztem opłacalności produkcji i konkurencyjności polskiego rolnictwa – zaznaczył minister. Według resortu niezbędne jest zatem łączenie celów środowiskowych z odpowiednimi mechanizmami finansowego wsparcia rolników.

Bezpieczeństwo żywnościowe i rozwój polskiego rolnictwa

Podczas forum poruszono również kwestie związane z utrzymaniem konkurencyjności polskiego sektora rolno-spożywczego.

W 2025 roku wartość polskiego eksportu rolno-spożywczego wyniosła około 248 mld zł. Dalszy rozwój branży wymaga jednak inwestycji modernizacyjnych, wzmacniania organizacji producentów oraz wspierania krajowego przetwórstwa.

Istotnym wyzwaniem pozostaje także wymiana pokoleniowa w gospodarstwach rolnych. Jak poinformowało ministerstwo, w tegorocznym naborze wniosków o premie dla młodych rolników złożono ponad 7,2 tys. aplikacji.

Zmiany klimatu wyzwaniem również dla samorządów

Problemy związane z niedoborami wody i coraz częstszymi ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi mają znaczenie nie tylko dla gospodarstw rolnych, ale również dla gmin, zwłaszcza na obszarach wiejskich. Z perspektywy samorządów szczególnie ważne są działania związane z zatrzymywaniem wody w krajobrazie, ochroną lokalnych zasobów wodnych, utrzymaniem urządzeń melioracyjnych oraz ograniczaniem skutków suszy i gwałtownych opadów.

Inwestycje realizowane przez rolników mogą uzupełniać lokalne działania na rzecz adaptacji do zmian klimatu. Skuteczna gospodarka wodna wymaga bowiem współpracy właścicieli gruntów, samorządów, spółek wodnych i instytucji odpowiedzialnych za zarządzanie zasobami wodnymi.

VII Forum Producentów Żywności odbyło się pod hasłem „Rolnictwo w zmianie. Klimat, woda i bezpieczeństwo żywnościowe”. Organizatorem wydarzenia była Federacja Gospodarki Żywnościowej RP, zrzeszająca ponad 40 organizacji branżowych. Wśród tematów dyskusji znalazły się gospodarowanie wodą, przyszłość produkcji zwierzęcej oraz możliwości wykorzystania nowych technik genomowych w hodowli roślin.