Bez pokrywy śnieżnej i opadów, stan wód powierzchniowych będzie nadal opadał

Zjawisko to jest nazywane niżówką hydrologiczną. – Wiąże się ono ze zmniejszeniem infiltracji wody, czyli jej przenikaniem – z powierzchni gleby w głębsze warstwy wodonośne. W efekcie obniża się zwierciadło wód gruntowych, co może skutkować utrudnieniami w zaopatrzeniu w wodę z płytkich ujęć wód podziemnych albo wysychaniem strumieni czy mniejszych jezior – powiedział PAP Andrzej Jagielski z Państwowego Instytutu Geologicznego – Państwowego Instytutu Badawczego.

Jak dodał, niżówka występuje obecnie w 20 punktach obserwacyjnych, co stanowi ponad 10 proc. wszystkich punktów badanej grupy – głównie we wschodniej części kraju.

Przyczyny niskiego stanu wód

Powodem tego zjawiska jest susza, a obecnie, w zimie – brak pokrywy śnieżnej. – Dzięki pokrywie śnieżnej, woda stopniowo i powoli przenika w głąb gleby, zasilając zasoby wód powierzchniowych. Podobną rolę odgrywają też dłuższe, ale lżejsze opady jak mżawki. Jeśli opady są gwałtowne, woda spływa do różnych cieków wodnych, do rzek, a następnie – jeśli nie ma żadnych zastawek sztucznych bądź naturalnych np. w postaci mokradeł – do morza, mieszając się z wodą słoną. A taka woda jest już nieprzydatna do spożycia – tłumaczył ekspert.

Wyjątkowa sytuacja tej zimy

W ocenie Andrzeja Jagielskiego, sytuacja tej zimy jest wyjątkowa. “W tym roku praktycznie cała woda, która spadła zimą z atmosfery bardzo szybko spłynęła przez rzeki do morza” – powiedział.

Zwrócił uwagę, że brak zimowej pokrywy śnieżnej powoduje nie tylko problemy hydrologiczne, ale także wpływa na rolnictwo i ekosystemy. Wiosenne roztopy stanowią istotne źródło nawadniania gleby, a ich brak może skutkować przesuszeniem gruntów uprawnych, co w konsekwencji negatywnie wpłynie na plony.

Długofalowe skutki dla zasobów wodnych

Jagielski przypomniał, że obecnie w Polsce wykorzystuje się ok. 20 proc. podziemnych zasobów wody słodkiej. – Dlatego obecna sytuacja nie oznacza, że wiosną czy latem będziemy jej pozbawieni. Problem może się pojawić w dalszej perspektywie. Jeśli w kolejnych latach również nie będzie pokrywy śnieżnej, to nasze zasoby wód gruntowych nie będą się odnawiały i będziemy musieli sięgać do coraz to głębszych warstw wodonośnych. W najbardziej negatywnej sytuacji, gdyby – przykładowo – przez najbliższe pięć lat wystąpiła ekstremalna susza, zasobów z wód powierzchniowych nam zabraknie – mówił.

Ponadto, niedobory wód gruntowych mogą wpłynąć na jakość wody pitnej, ponieważ głębsze warstwy wodonośne mogą zawierać więcej minerałów i pierwiastków, które wymagają intensywniejszego uzdatniania. W rezultacie może wzrosnąć koszt produkcji wody pitnej oraz konieczność poszukiwania alternatywnych źródeł jej pozyskiwania.

Jak poprawić sytuację hydrologiczną?

Dodał, że bieżącą sytuację mogą poprawić opady (ale lekkie i długie, nie gwałtowne) i trwała pokrywa śnieżna.

Ekspert podkreślił również znaczenie odpowiedzialnej gospodarki wodnej, w tym tworzenia i odbudowywania terenów podmokłych, które mogą pomóc w retencji wody. Istotnym rozwiązaniem może być także budowa małych zbiorników retencyjnych oraz stosowanie technologii zwiększających efektywność nawadniania w rolnictwie.

Znaczenie naturalnych zbiorników wodnych

– Słodka woda to najcenniejszy zasób, jaki posiadamy. Dlatego dbajmy o mokradła, bagna, różnego rodzaju zbiorniki, nie osuszajmy torfowisk – to są nasze naturalne rezerwuary, które nie dość, że zbierają wodę, to jeszcze pochłaniają dwutlenek węgla – podsumował Andrzej Jagielski.

Ochrona ekosystemów wodnych oraz odpowiedzialne zarządzanie zasobami wodnymi powinny stać się priorytetem zarówno dla władz, jak i obywateli. Edukacja społeczeństwa w zakresie oszczędzania wody i działań proekologicznych może odegrać kluczową rolę w zapobieganiu dalszemu pogłębianiu się kryzysu wodnego.