Grające mydło i znicze z żarówką. Jak poradzić sobie z ZSEE?

– Dziś na naszym rynku słychać na szczęście ciszę, ponieważ wszyscy skupiają się na ROP w opakowaniach. Problem jednak w tym, że może to być cisza przed burzą – prognozował prowadzący dyskusję Robert Wawrzonek z REMONDIS Electrorecycling. Dlaczego? O tym rozmawiali uczestnicy VII, a zarazem ostatniego panelu dyskusyjnego w czasie 29. Kongresu Ochrony Środowiska „Envicon”.

Osiągnięcia i problemy

Wojciech Konecki z APPLiA Związku Producentów AGD zaczął od tego, że Polska może być dumna z tego, jaki rynek recyklingu zużytego sprzętu udało się jej zbudować. Podkreślił, że system udało się w dużej mierze oprzeć na pracy rodzimych przedsiębiorstw, które radzą sobie ze zbieranym sprzętem. Pochwalił również m.in. organizacje odzysku, które skutecznie edukują mieszkańców w temacie postępowania ze zużytym sprzętem. – Są też jednak bolączki, a wśród nich Baza Danych o Odpadach. Chciałbym internetowej weryfikacji składanych tam dokumentów, żeby lepiej walczyć z szarą strefą – podsumował Konecki. Ekspert ocenił przy tym, że sektor wprowadzających sprzęt jest zaangażowany w jego recykling, a prawdopodobnie zaangażuje się jeszcze bardziej.

– To zakłady przetwarzania stworzyły ten system, przejmując zbieranie sprzętu od organizacji odzysku. Z bólem stwierdzam jednak, że jest to gdzieniegdzie dziurawy system – komentował Bartosz Kubicki z firmy ELEKTRORECYKLING. Jako jego słabość wskazywał między innymi niedofinansowanie zakładów przetwarzania, których zarobek na przetwarzaniu dochodowych sprzętów jest często niższy niż strata na tych generujących głównie koszty. Ekspert oczekiwałby zatem większego wsparcia ze strony organizacji odzysku ZSEE. Jego zdaniem jeżeli to się nie stanie, może dojść nawet do załamania rynku.

Co na to przedstawicielka ELECTRO-SYSTEM Organizacji Odzysku, Edyta Ciszkiewicz? – Z naszej perspektywy rynek nie działa dobrze; widzimy, że zakłady przetwarzania mierzą się z coraz wyższymi kosztami, co degeneruje system – mówiła ekspertka.

Bateryjny problem

Kolejne miesiące przyniosą wielkie zmiany dla rynku przetwarzania baterii – to za sprawą unijnego rozporządzenia bateryjnego, którego wdrażanie do polskiego porządku prawnego trwa. – Czy nasz system przetwarzania baterii jest stabilny? Można powiedzieć, że zrobiliśmy bardzo dużo, bo osiągamy poziomy zbiórki w wysokości 45% – mówił Michał Korkozowicz z BATKOR.

Widzi jednak zagrożenie w tym, że sytuacja segmentu przetwarzania baterii jest pochodną tego, jak radzi sobie rynek ZSEE. Jeżeli ten drugi ma problemy, odbije się to również na sektorze bateryjnym.

Korkozowicz został również poproszony o ocenę rozporządzenia bateryjnego. – Znajduje się tam przede wszystkim wymóg upublicznienia informacji o tym, jak działają organizacje zaangażowane w przetwarzanie baterii – mówił ekspert. Zapisy rozporządzenia wprowadzają też szereg definicji i regulacji dotyczących nowych typów baterii. To może pomóc w dostosowaniu technologii przetwarzania do szybko rozwijającego się sektora. Michał Korkozowicz zauważył, że na przykład baterie litowo-jonowe są wyjątkowo palne i niebezpieczne, dlatego trzeba je poddać innym procesom niż dotychczasowe baterie – nie powinniśmy zatem na przykład zbierać ich w budynkach szkół.

Co dalej z organizacjami odzysku?

Od wielu miesięcy Ministerstwo Klimatu i Środowiska pracuje nad polskim modelem ROP, który wykluczy z rynku organizacje odzysku odpadów opakowaniowych. Czy w kolejnych latach przedsiębiorstwa zajmujące się odzyskiem sprzętu podzielą ich los?

– Sytuacji w opakowaniach przyglądamy się z zaciekawieniem i mamy obawę, że proponowane rozwiązanie zostanie przeniesione do sektora ZSEE – komentowała Edyta Ciszkiewicz z ELECTRO-SYSTEM. Ekspertka obawia się też, że rozwiązanie proponowane przez MKiŚ, a zatem obsadzenie w roli operatora systemu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej będzie o wiele droższym modelem, niż ten, który znamy z sektora zużytego sprzętu.

Krytycznie do projektu ustawy wprowadzającej ROP odniósł się też Wojciech Koniecki z APPLiA. – Jeżeli pozwalamy państwowemu monopoliście, czyli NFOŚiGW, zarządzać stawkami rynkowymi, to otwieramy się na ogromne ryzyko korupcji – ostrzegał Konecki. Ekspert stwierdził też, że system organizacji odzysku powinien być wolnorynkowy i pluralistyczny.

Bartosz Kubicki z ELEKTRORECYKLINGU wspominał, że niedawno założył organizację odzysku jako zakład przetwarzania, żeby zyskać niezależność i finansowanie systemu. – Co się wydarzy, to się wydarzy. Dziś nie wiemy nawet jeszcze, jak będzie wyglądał ostateczny kształt ROP – komentował Kubicki. Ekspert stwierdził też, że zależy mu przede wszystkim na otrzymywaniu dopłat do przetwarzania tego sprzętu, który generuje głównie koszty. To, skąd wpłyną pieniądze, ma dla niego znaczenie drugorzędne.

Ta dyskusja zakończyła 29. Kongres Ochrony Środowiska „Envicon”. Wszystkim jego uczestnikom dziękujemy i już teraz zapraszamy za rok.