Katarzyna Błachowicz: rynek produktów z recyklingu potrzebuje reguł [ROZMOWA]

Jak podkreśla ekspertka, problem zaczyna się na poziomie pojęć – w Polsce nie istnieje formalnie zdefiniowany „rynek produktów z recyklingu”. To utrudnia rozwój, inwestycje i projektowanie systemowych rozwiązań, co wybrzmi również podczas zagadnień omawianych w czasie grudniowego Kongresu Envicon. Do tego dochodzą bariery administracyjne, finansowe i społeczne – wciąż brakuje świadomości, że produkty z recyklingu mogą być trwałe, bezpieczne i dobre jakościowo.

Legislacja w tyle za innowacjami

Przedsiębiorcy i samorządy od dawna czekają na wdrożenie rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP), która mogłaby uporządkować system i wzmocnić popyt na surowce wtórne. – Legislacja nie nadąża za innowacjami. Wciąż jesteśmy na etapie konsultacji, podczas gdy rynek już potrzebuje jasnych reguł gry – zauważa Błachowicz. Nadzieją może być nowy Sustainable Economy Act, który wprowadzi wsparcie dla gospodarki cyrkularnej na poziomie europejskim.

Jednym z narzędzi rozwoju rynku mogłyby być zielone zamówienia publiczne, jednak w Polsce nie są one obligatoryjne. – Urzędnicy często zostają z decyzją sami, bo trudno wybrać droższą ofertę bez obowiązku czy zachęty fiskalnej – mówi ekspertka. W Komisji Europejskiej trwają prace nad wprowadzeniem mechanizmów, które mogłyby zobligować państwa do częstszego stosowania tego typu zamówień.

Jakość, certyfikaty i walka z greenwashingiem

Produkty z recyklingu często spotykają się z nieufnością konsumentów, tymczasem jakość recyklatów stale rośnie. Wyzwanie stanowi jednak brak jednolitych standardów i certyfikacji. – Potrzebujemy systemu oznaczeń potwierdzających, że produkt przeszedł audyty i jest bezpieczny. W przeciwnym razie zaufanie konsumentów podkopuje greenwashing – wyjaśnia Błachowicz.

Coraz częściej mówi się też o wprowadzeniu kategorii jakości recyklatów (A, B, C), które pozwolą oceniać ich przydatność i bezpieczeństwo. To krok w stronę profesjonalizacji rynku, ale także wzrostu kosztów – czysty surowiec wymaga bowiem bardziej zaawansowanego przetwarzania.

Recykling to nie tylko drugi obieg

Zdaniem rozmówczyni, produkty z recyklingu powinny być projektowane tak, by po zakończeniu swojego cyklu życia mogły być ponownie przetwarzane. – Nie chodzi o to, by coś raz wytworzyć z odpadów, ale by cały proces był cyrkularny – zaznacza. Niestety, zdarzają się przypadki pozornego recyklingu, np. tkaniny udające recyklaty czy produkty powstające z postarzonych surowców pierwotnych.

W kontekście globalnych ograniczeń w eksporcie surowców krytycznych – m.in. przez Chiny – recykling przestaje być wyborem, a staje się koniecznością. Europa musi budować własne źródła materiałowe. – To już nie jest kwestia, co się bardziej opłaca. Za chwilę może nie być alternatywy – podkreśla ekspertka.

Nadzieja w ekoprojektowaniu

Patrząc w przyszłość, Katarzyna Błachowicz dostrzega potencjał, ale i ryzyko. – Jeśli branża recyklingu tworzyw sztucznych przetrwa najbliższe dwa lata, mamy szansę, że nowe regulacje – jak PPWR i ekoprojektowanie – dadzą impuls do rozwoju – mówi. Wspomina też o pozytywnych przykładach z sektora recyklingu opon, który już dziś tworzy produkty eksportowane do wielu krajów.

Mimo obecnych trudności ekspertka pozostaje optymistką. – Za pięć, siedem lat możemy mówić o sukcesach, jeśli dziś nie stracimy determinacji – podsumowuje.