Pięć wizji dla placu Krakowskiego. Gliwice ruszają z konsultacjami

Plac Krakowski to jedna z największych gliwickich otwartych przestrzeni miejskich. Przylega do głównej arterii: ul. Wrocławskiej oraz ul. Akademickiej i Łużyckiej. Zamyka go gmach Wydziału Górnictwa i Geologii Politechniki Śląskiej, przez co jest jednym z głównych wejść do akademickiego kampusu miasta. Odbywają się tam koncerty i wydarzenia niemieszczące się na płycie średniowiecznego rynku.

Plac z historią

Plac był modernizowany w latach 90. ub. wieku, potem jednak część powstałych wówczas elementów usunięto (m.in. zadaszenie nad sceną, a potem scenę). Dotąd na jego części działa zniszczony skatepark. W innej części poprzednie władze miasta postawiły w ostatnich latach Pomnik Powstań Polskich.

Obecne władze samorządowe zapowiedziały nowe zaaranżowanie placu. Jak wynikało z zapowiedzi Miejskiego Zarządu Usług Komunalnych, opracowywanie od 2025 r. dokumentacji nowego zagospodarowania placu ma poprzedzić decyzja co do jego przyszłego przeznaczenia i kształtu – podjęta po szerokich konsultacjach.

Mieszkańcy mówią, urban lab projektuje

W poprzednich miesiącach trwał pierwszy etap konsultacji, na podstawie których zaproszony przez Biuro Urbanisty Miasta interdyscyplinarny zespół Śląski Urban Lab udostępnił pięć trójwymiarowych konfiguracji – wariantowych układów placu, które wynikają z zebranych dotąd wniosków i głosów.

Zgodnie z poniedziałkową informacją urzędu miasta pięć propozycji, udostępnionych już na stronie plackrakowski.pl powstało na podstawie oczekiwań mieszkańców wobec placu oraz identyfikacji przez Śląski Urban Lab kluczowych wyzwań i możliwości.

Od skweru po centrum nauki – pięć scenariuszy

„Każdy model pokazuje inne podejście do zieleni, skateparku, przestrzeni spotkań czy symboliki miejsca. Każdy można dokładnie obejrzeć, obracać, przybliżać detale i komentować – nie po to, by wybrać zwycięzcę, ale by odnieść się do pomysłów i wskazać, co działa, a co wymaga korekty. Skorzystało już z tego ponad 200 osób” – zasygnalizował magistrat.

Charakter poszczególnych propozycji odzwierciedlają ich nazwy: skwerowy skatepark i więcej zieleni, „low-costowa” strefa aktywności uczelni, zadaszona strefa aktywności Politechniki Śląskiej, Centrum Nauki przy placu Krakowskim czy Plac w zielonej oprawie.

Śląski Urban Lab zachęca do komentowania modeli, zarówno w kontekście funkcji, układu przestrzennego, jak i wygody korzystania z narzędzia. Wersja opisowa z ilustracjami ma się wkrótce znaleźć na stronie slaskiurbanlab.pl, gdzie mają też zostać zacytowane wybrane anonimowo) komentarze mieszkańców.

Decyzje w tym roku, projekt w 2026 r.

Według zapowiedzi zespołu do końca tego roku mieszkańcy zobaczą prezentację wynikową, a w pierwszym kwartale 2026 r. ogłoszony zostanie przetarg na projekt realizacyjny.

Równolegle, w ramach współfinansowanego przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej europejskiego programu LIFE Archiclima 2025, zespół firmy Investeko pracuje nad planem dostosowania placu Krakowskiego i otaczających budynków do wyzwań klimatycznych. Chodzi m.in. o lepsze gospodarowanie wodą deszczową, tworzenie cienia, poprawę jakości powietrza i wprowadzanie zieleni łatwej w utrzymaniu.

W tym samym czasie w Gliwicach trwa planowanie i konsultowanie kształtu zapowiadanej przebudowy ul. Zwycięstwa, która rozciąga się od dworca kolejowego do głównego rynku. To jedna z reprezentacyjnych ulic miasta, o której przebudowie dyskutuje się nieprzerwanie od ponad 15 lat, kiedy zlikwidowano przebiegającą tamtędy linię tramwajową.