W spotkaniu, oprócz przedstawicieli Zarządu KIGO (Tomasza Ucińskiego – prezesa, Jerzego Zająca –członka Zarządu oraz Sławomira Podgórskiego – radcy prawnego KIGO), udział wzięli reprezentanci największych krajowych organizacji samorządowych: Unii Metropolii Polskich, Związku Województw RP, Związku Miast Polskich, Związku Gmin Wiejskich RP, Unii Miasteczek Polskich i Związku Samorządów Polskich oraz Krakowskiego Holdingu Komunalnego.

Wdrożenie ROP-u

Szczególnie ważną kwestią jest obecnie wprowadzenie w Polsce nowego systemu ROP i przeniesienie kosztów selektywnej zbiórki z gminy na wprowadzających produkty w opakowaniach. Izba od dawna wnosi o stworzenie nowego, skutecznego modelu ROP-u, obejmującego finansowanie przez producentów kosztów odbioru i zagospodarowania odpadów oraz budowy instalacji recyklingu, gwarantujących systematyczny odbiór od przedsiębiorców odpadów powstałych z przetworzenia odpadów komunalnych i pochodzących z selektywnej zbiórki. Kwestia ta, jeśli chodzi o gospodarkę odpadami, jest dzisiaj najważniejszym i głównym postulatem Izby.

Ciepło z ITPO jako ciepło odpadowe

Doświadczenia państw członkowskich o wysokich poziomach odzysku materiałowego wskazują, że nawet przy ambitnych celach recyklingu istnieje trwały strumień odpadów, dla którego nie są dostępne technicznie i środowiskowo uzasadnione rozwiązania materiałowe. W tym sensie ITPO pełnią funkcję uzupełniającą wobec recyklingu. Jednocześnie nowoczesne instalacje tego typu generują szereg „efektów ubocznych”, które nabierają znaczenia w świetle aktualnych priorytetów Unii Europejskiej. Obejmują one zarówno odzysk energii, w szczególności ciepła wykorzystywanego w systemach ciepłowniczych, jak i powstawanie frakcji mineralnych oraz metali, które mogą zostać ponownie wprowadzone do obiegu gospodarczego.

Istotnym aspektem funkcjonowania ITPO jest odzysk energii, w szczególności ciepła wykorzystywanego w systemach ciepłowniczych. Systemy te mogą stanowić kluczowy element infrastruktury energetycznej miast, zapewniając dostawy ciepła do znacznej liczby odbiorców. A co warte podkreślenia, transformacja ciepłownictwa w kierunku nisko- i zeroemisyjnym jest jednym z najbardziej wymagających elementów unijnej polityki klimatycznej, zwłaszcza w aglomeracjach o dużej gęstości zabudowy. W tym kontekście ciepło odzyskiwane w procesach termicznego przekształcania odpadów stanowi źródło energii o charakterze lokalnym i stabilnym, które powstaje niezależnie od warunków pogodowych i sezonowych. Z perspektywy systemowej brak wykorzystania tego ciepła oznaczałby jego bezpowrotną utratę oraz konieczność zastąpienia go innymi źródłami, często wymagającymi dodatkowych inwestycji infrastrukturalnych. Dlatego KIGO opowiada się za stworzeniem warunków prawnych, na poziomie krajowym, umożliwiających uznanie ciepła wytwarzanego w ITPO za „ciepło odpadowe”.

Zmiany w zakresie obliczania poziomów recyklingu

Jednym z istotnych wyzwań stojących przed Unią Europejską jest zapewnienie bezpieczeństwa dostaw surowców oraz ograniczenie zależności od importu surowców pierwotnych. W tym kontekście pozostałości po procesie termicznego przekształcania odpadów, w szczególności żużle, stanowią potencjalne źródło surowców mineralnych i metali. KIGO opowiada się za wprowadzeniem na poziomie regulacji europejskich rozwiązań prawnych umożliwiających zaliczenie żużli i innych frakcji mineralnych powstałych w wyniku termicznego przekształcania odpadów do poziomów recyklingu i odzysku odpadów komunalnych.

W związku z zaostrzaniem unijnej polityki klimatycznej coraz większe znaczenie mają instrumenty rynkowe, w tym system handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS). Ich skuteczność opiera się na założeniu, że podmioty objęte regulacją mają możliwość wyboru alternatywnych, mniej emisyjnych rozwiązań technologicznych. Z tego względu ocena zasadności stosowania tych instrumentów wobec poszczególnych sektorów wymaga analizy dostępnych alternatyw oraz potencjalnych skutków ubocznych regulacji. W przypadku instalacji Waste-to-Energy przedmiotem analizy powinny być charakter przetwarzanych strumieni odpadów oraz ich miejsce w hierarchii postępowania z odpadami. ITPO przetwarzają przede wszystkim frakcję resztkową, dla której brak jest realnych, niskoemisyjnych alternatyw technologicznych. W związku z tym Izba wnioskuje o wprowadzenie na szczeblu europejskim rozwiązań prawnych prowadzących do zwolnienia ITPO z konieczności ponoszenia opłat związanych z uprawnieniami do emisji.

Tomasz Uciński

prezes Zarządu Krajowej Izby Gospodarki Odpadami