Odpowiedzialność musi mieć granice

Z jednej strony mamy więc liczby, sprawozdania i wskaźniki, a z drugiej – bardzo konkretne pytania, które wracają co roku: czy wymagane poziomy przygotowania do ponownego użycia i recyklingu zostały osiągnięte, a jeśli nie – kto za to odpowiada.

Dwa znamienne wyroki

Właśnie w tym kontekście szczególnego znaczenia nabierają dwie sprawy na tle udzielania zamówień publicznych na odbiór i zagospodarowanie odpadów. Mowa o sprawach dotyczących Wrocławia (wyrok o sygn. akt KIO 1056 i nast. z 9 czerwca 2025 r., który swój finał znalazł przed Sądem ds. Zamówień Publicznych i w wyroku o sygn. akt Zs 96/25 z 15 października 2025 r.) oraz sprawie gminy Otwock (sygn. akt KIO 3638/24, 28 października 2024 r.). W pierwszej Izba analizowała postanowienia dokumentacji przetargowej i projektu umowy, w których zamawiający nałożył na wykonawcę obowiązek osiągnięcia ustawowych poziomów recyklingu oraz przewidział kary umowne za ich nieosiągnięcie. Kluczowe okazało się jednak nie samo istnienie tych obowiązków, lecz pytanie, czy są one realne do wykonania w ramach konkretnej umowy. Izba zwróciła uwagę, że o wysokości poziomów decyduje przede wszystkim udział odpadów selektywnie zebranych w całym strumieniu, a ten kształtuje się na etapie „u źródła”. Bez odpowiedniej segregacji prowadzonej przez mieszkańców – wspieranej systemowo przez gminę poprzez edukację, kontrolę i egzekucję – wykonawca, nawet działając z najwyższą starannością, nie jest w stanie samodzieln...