Znowelizowana ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wprowadziła istotne, aczkolwiek nieliczne, regulacje wpływające na kształt wielu gminnych systemów gospodarowania odpadami komunalnymi w całym kraju. Wiele gmin będzie zmuszonych do znaczącej reorganizacji funkcjonujących lepiej lub gorzej rozwiązań związanych z gospodarką odpadami komunalnymi.

Skupmy się na kilku istotnych kwestiach regulowanych we wchodzących właśnie w życie przepisach uchwalonej Ustawy z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz ustawy o odpadach (DzU z 2021 r. poz. 1648).

Indywidualne rozliczanie w blokach

Ustawa wprowadziła ciekawe, sprawdzone m.in. w warunkach wielu miast niemieckich, rozwiązanie pozwalające na jednostkowe rozliczanie poszczególnych lokali w budynkach wielolokalowych. Ale pod pewnymi warunkami: właściciel nieruchomości w uzgodnieniu z gminą musi zapewnić techniczne możliwości identyfikacji odpadów komunalnych wytwarzanych w poszczególnych lokalach mieszkalnych. Sama gmina musi przyjąć uchwałę dopuszczającą taki sposób ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Oznaczać to może w wielu przypadkach koniec odpowiedzialności zbiorowej – każde gospodarstwo w zabudowie wielolokalowej płaci za wytworzone przez siebie odpady, każdy indywidualnie odpowiada za niewłaściwie prowadzoną zbiórkę selektywną. W praktyce właściciel nieruchomości albo musiałby zapewnić każdemu lokalowi odrębne pojemniki, albo wyposażyć nieruchomość w inteligentne altany śmietnikowe, zapewniające możliwość przypisania odpadów do lokalu, w którym powstały. Rodzi się pytanie, czy gminy i właściciele nieruchomości są gotowi na taki system? Dodajmy, że rozliczanie w takim systemie na pewno będzie znacznie trudniejsze niż przy obecnie stosowanych metodach.

Mniej pojemników, niższe koszty

Znowelizowana ustawa daje ministrowi ds. klimatu możliwość udzielenia wnioskującej gminie częściowego odstępstwa od zasad selektywnego zbierania odpadów, określonych w Rozporządzeniu Ministra Klimatu i Środowiska z 10 maja 2021 r. w sprawie sposobu selektywnego zbierania wybranych frakcji odpadów. W ramach takiego odstępstwa, udzielonego decyzją ministra klimatu i środowiska, gmina będzie mogła łącznie zbierać wybrane frakcje odpadów komunalnych: tworzywa sztuczne, metale, opakowania wielomateriałowe oraz szkło, jeśli spełni co najmniej trzy z czterech warunków określonych w ustawie. Z jednej strony wprowadzone rozwiązanie zdaje się częściowo rozwiązywać problemy finansowe wielu gmin w Polsce. W przypadku przejścia ze zbiórki selektywnej w trzech pojemnikach na system pięciopojemnikowy koszty odbierania i transportu odpadów wzrosły o nawet 40%, co przekładało się na wzrost stawki opłat wynoszący ponad 2 zł/mieszkańca miesięcznie. Przywrócenie starych zasad może umożliwić niektórym gminom nieznaczne obniżenie stawek opłat, jednak nie pozostanie bez wpływu na jakość selektywnej zbiórki odpadów. Nie można też zapominać, że odstępstwo udzielane jest w drodze decyzji wydawanej przez ministra, co w niektórych przypadkach może rodzić wrażenie uznaniowości przy wydawaniu tej decyzji.

Nieruchomości niezamieszkałe

Jedną z najistotniejszych zmian stanowi nowe podejście do zagadnienia uczestnictwa nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne, w gminnych systemach gospodarowania odpadami komunalnymi. Od zarania „reformy odpadowej” w 2013 r. gminy mogły postanowić o objęciu nieruchomości niezamieszkałych systemem gospodarowania odpadami komunalnymi. W takim przypadku właściciele nieruchomości niezamieszkałych obowiązani byli złożyć deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i uiszczać na rzecz gminy stosowną opłatę. Nowela ustawy z lipca 2019 r. wprowadziła zaskakujące rozwiązanie, polegające na tym, że właściciele nieruchomości niezamieszkałych musieli zadeklarować chęć uczestnictwa w systemie gminnym. Jeśli tego nie zadeklarowali, to – przez domniemanie – uważało się, że nieruchomości te obsługiwane są na zasadach komercyjnych przez przedsiębiorcę posiadającego wpis do rejestru działalności regulowanej danej gminy. Rozwiązanie to wprowadziło w wie...