Izba promuje takie rozwiązania systemowe, które sprzyjać będą rozwojowi branży odpadowej. Ponadto przedstawiamy i staramy się wyjaśnić wszelkim gremiom, jakie czynniki wpływają realnie na podwyżki cen w gospodarce odpadami, gdyż w przeważającej części nie są one zależne od przedsiębiorstw komunalnych i samorządów. Jedną z takich kwestii jest pilne wprowadzenie w Polsce rozszerzonej finansowej odpowiedzialności wprowadzających na rynek opakowania i produkty w opakowaniach, w której koszty zbiórki i zagospodarowania odpadów opakowaniowych należałoby zawrzeć w cenie produktów wprowadzanych na rynek w tychże opakowaniach, co pozwoliłoby na pokrycie realnych kosztów zbiórki i zagospodarowania surowców. Dzisiaj koszty te pokrywają mieszkańcy gmin w ramach opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Rozdział środków

Dopłaty od producentów powinny być kierowane w 100% do jednostek nadzorujących poprawne naliczenie opłaty, np. do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej i jego wojewódzkich oddziałów, skąd powinny być rozdysponowywane bezpośrednio do instalacji zajmujących się odzyskiem i recyklingiem odpadów opakowaniowych. Pozyskane od producentów środki powinny zostać przeznaczone przede wszystkim na organizację selektywnej zbiórki i zagospodarowania odpadów opakowaniowych w zakładach wykonujących zadania gmin w gospodarce odpadami. Pozostała część powinna sfinansować budowę nowoczesnych instalacji odzysku i recyklingu odpadów, rozwój nowych technologii odpadowych oraz edukację. Należy też uwzględniać promocję ekomodulacji (ekoprojektowanie) opakowań.

Dlatego Krajowa Izba Gospodarki Odpadami popiera pilne wdrożenie ROP-u w proponowanej przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska ustawie (UC100).

Odzysk energii w ITPO

Apelujemy również o wprowadzenie rozwiązań ważnych dla funkcjonowania ITPO w Polsce. Instalacje te stanowią element infrastruktury przeznaczony do zagospodarowania frakcji resztkowej odpadów komunalnych, która pozostaje po procesach selektywnej zbiórki i recyklingu. Umożliwiają one bowiem ograniczenie składowania oraz zapewnienie bezpieczeństwa sanitarnego i środowiskowego, a jednocześnie generują szereg „efektów ubocznych”, które nabierają znaczenia w świetle aktualnych priorytetów Unii Europejskiej. Jednym z nich jest odzysk energii, w szczególności ciepła wykorzystywanego w systemach ciepłowniczych. Systemy te mogą stanowić kluczowy element infrastruktury energetycznej miast, zapewniając dostawy ciepła do znacznej liczby odbiorców. Ciepło odzyskiwane w procesach termicznego przekształcania odpadów stanowi źródło energii o charakterze lokalnym i stabilnym, które powstaje niezależnie od warunków pogodowych i sezonowych. Dlatego KIGO opowiada się za stworzeniem warunków prawnych, na poziomie krajowym, umożliwiających uznanie ciepła wytwarzanego w ITPO za „ciepło odpadowe”.

Jednym z istotnych wyzwań stojących przed Unią Europejską jest zapewnienie bezpieczeństwa dostaw surowców oraz ograniczenie zależności od importu surowców pierwotnych. W tym kontekście pozostałości po procesie termicznego przekształcania odpadów, w szczególności żużle, stanowią potencjalne źródło surowców mineralnych i metali żelaznych i nieżelaznych. Uważamy zatem, że na poziomie regulacji europejskich należy wprowadzić rozwiązania prawne umożliwiające zaliczenie żużli i innych frakcji mineralnych powstałych w wyniku termicznego przekształcania odpadów do poziomów recyklingu i odzysku odpadów komunalnych.

Zwolnienie ITPO z opłat

W związku z zaostrzaniem unijnej polityki klimatycznej coraz większego znaczenia nabierają instrumenty rynkowe, w tym system handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS). Ich skuteczność opiera się na założeniu, że podmioty objęte regulacją mają możliwość wyboru alternatywnych, mniej emisyjnych rozwiązań technologicznych. Z tego względu ocena zasadności stosowania tych instrumentów wobec poszczególnych sektorów wymaga analizy dostępnych alternatyw oraz potencjalnych skutków ubocznych regulacji. W przypadku instalacji Waste-to-Energy przedmiotem analizy powinien być charakter przetwarzanych strumieni odpadów oraz ich miejsce w hierarchii postępowania z odpadami. ITPO przetwarzają przede wszystkim frakcję resztkową, dla której brak jest realnych, niskoemisyjnych alternatyw technologicznych. W związku z tym KIGO wnioskuje o wprowadzenie na szczeblu europejskim rozwiązań prawnych prowadzących do zwolnienia ITPO z konieczności ponoszenia opłat związanych z uprawnieniami do emisji (EU ETS).

Tomasz Uciński

prezes Zarządu Krajowej Izby Gospodarki Odpadami