O bezpieczeństwie wody dyskutowali uczestnicy konferencji zatytułowanej „Bezpieczeństwo w samorządach i branży komunalnej”, która odbyła się 21 stycznia br. online. Dyrektywa w sprawie wody pitnej nakłada na państwa członkowskie i dostawców m.in. zaostrzone wymogi w zakresie parametrów w sprawie jakości wody. Lepszy dostęp do informacji ma z kolei zachęcić konsumentów do korzystania z wody z kranu zamiast z wody butelkowanej.

Nowe przepisy uaktualniają normy jakości wody, ustalając nowe maksymalne limity dla niektórych substancji zanieczyszczających, parametrów chemicznych i mikrobiologicznych. Zawarto w nich również minimalne wymogi higieniczne dla materiałów mających kontakt z wodą pitną (np. rur), aby nie wpływały one niekorzystnie na barwę, zapach czy smak wody, nie sprzyjały rozwojowi drobnoustrojów i nie uwalniały do wody zanieczyszczeń w stopniu wyższym, niż jest to konieczne z uwagi na przewidziane zastosowanie materiału. 

– Państwa członkowskie UE muszą podjąć środki w celu zapewnienia wody każdemu obywatelowi, a przede wszystkim osobom szczególnie narażonym i zmarginalizowanym. Prawidłowe gospodarowanie i użytkowanie zasobów wodnych to najważniejsze elementy ich ochrony. Jakość wody do spożycia ma kluczowe znaczenie, dlatego branża musi przygotować się do znaczących zmian dotyczących technologii uzdatniania wody i nowych metod analitycznych – mówi Małgorzata Bogucka-Szymalska, zastępca dyrektora Departamentu Gospodarki Wodnej i Żeglugi Śródlądowej w Ministerstwie Infrastruktury. 

Wdrożenie dyrektywy (której zapisy obowiązują od 12 stycznia 2021 r.) jest efektem europejskiej inicjatywy obywatelskiej, na rzecz której zebrano ponad 1,6 mln podpisów w 25 krajach Unii Europejskiej, a także Programu sprawności i wydajności regulacyjnej (ang. Regulatory Fitness and Performance Program – REFIT) dyrektywy 98/83/WE. Niemałe znaczenie dla wprowadzenia nowej dyrektywy miały również unijne Cele Zrównoważonego Rozwoju.

– Państwa członkowskie, zgodnie z procedurami legislacyjnymi, mają dwa lata na transpozycję dyrektywy, która stanie się aktem obowiązującym w krajach członkowskich 13 stycznia 2023 r. – wskazuje prof. dr hab. inż. Izabela Zimoch. - Zgodnie z nową dyrektywą, odpowiedzialność za dostarczenie bezpiecznej wody do konsumenta spoczywa na wszystkich interesariuszach procesu, od ujęcia do kranu – podkreśla.

Najważniejsze założenia

Przepisy nowych regulacji unijnych zakładają kluczowe kwestie, na które państwa członkowskie muszą położyć szczególny nacisk. To przede wszystkim dostęp do wody pitnej dla każdego obywatela, zwiększenie zakresu obowiązkowej informacji przekazywanej konsumentom, rozszerzenie zakresu badań wody ujmowanej do zaopatrzenia poprzez dodanie do parametrów tych obowiązkowych, np. bis-fenolu-A, wprowadzenie jako obowiązkowego systemu zarządzania ryzykiem planów bezpieczeństwa wody, zgodnie z normą PN-EN 15975, w tym wsparcie finansowe i merytoryczne, i wreszcie zminimalizowanie wycieków – w całej UE około 1/4 wody pitnej nigdy nie dociera do konsumentów.

Najistotniejsze wyzwania, które niesie za sobą dyrektywa, to przede wszystkim wdrażanie planów badań laboratoryjnych i kontroli jakości wody, konieczność reorganizacji systemu kontroli jakości wody i w dłuższej perspektywie obowiązek monitoringu i redukcji wycieków, ocena ryzyka i wdrożenie zarządzania ryzykiem w całym łańcuchu zaopatrzenia w wodę, dostosowanie przepisów do nowych wyzwań poprzez aktualizację listy parametrów jakościowych oraz tzw. listy obserwacyjnej, wdrożenie podejścia WHO do planów bezpieczeństwa wody i zwiększenie przejrzystości usług wodnych.

– Liczne są wytyczne prawne i wymagania jakościowe, które należy spełnić przed wprowadzeniem wody do sieci wodociągowej, m.in. te dotyczące procesu uzdatniania wody. Nowa dyrektywa nakazuje także wdrożenie nowych technologii jej uzdatniania poprzez zastąpienie np. stosowanej dezynfekcji chemicznej dezynfekcją promieniami ultrafioletowymi lamp UV, które niszczą organizmy patogenne. Jest to niezbędne zwłaszcza w kontekście ochrony zdrowia ludzkiego – mówi dyrektor Bogucka-Szymalska.

Kluczowe zmiany, które niesie za sobą nowa dyrektywa 

Podstawową zmianą podyktowaną nową dyrektywą są wzmocnione normy jakości wody, które są jeszcze bardziej rygorystyczne niż zalecenia. Omawiana dyrektywa bazuje na tzw. podejściu opartym na ryzyku, czyli nastawieniu mającym na celu zmniejszenie potencjalnego zanieczyszczenia u samego źródła. Jak ma to wyglądać w praktyce? Zgodnie z dyrektywą analizowany będzie cały łańcuch dostaw wody – od obszaru zasilania punktów poboru wody do kranów w poszczególnych gospodarstwach domowych. Dzięki unowocześnionym przepisom możliwe będą zatem lepszy nadzór i skuteczniejsze ograniczanie zanieczyszczeń (np. substancji zaburzających gospodarkę hormonalną, PFAS i mikroplastiki). Kolejną kluczową zmianą (która ma wkrótce zostać uregulowana przy wsparciu Europejskiej Agencji Chemikaliów) będzie harmonizacja norm jakości higienicznych dla materiałów i wyrobów...