W ostatnich miesiącach liczne kontrowersje wzbudziła nowelizacja ustawy o odnawialnych źródłach energii, której skutkiem była zmiana systemu rozliczeń z tzw. systemu opustów na net-billing dla nowych prosumentów. Zgodnie z obecnym stanem prawnym, w przypadku instalacji, które dopiero powstają lub są planowane, jedyną możliwością korzystania z rozliczeń w systemie net-metering jest ich realizacja w ramach spółdzielni energetycznej. Na początku kwietnia zaś w końcu ustalone zostały szczegóły rozliczeń tego typu podmiotów z przedsiębiorstwami energetycznymi.

Zgodnie z polskim prawem, spółdzielnia energetyczna może wytwarzać energię z odnawialnych źródeł wyłącznie na potrzeby własne oraz jej członków. Jej działalność nie obejmuje zatem sprzedaży energii podmiotom trzecim. Przepisy przewidują osobny system wsparcia (net-metering) dla spółdzielni energetycznych prowadzących działalność polegającą na wytwarzaniu energii elektrycznej z OZE. 

Opiera się on na rozliczaniu ilości energii elektrycznej wprowadzonej do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej przez instalacje OZE wykorzystywane przez spółdzielnię energetyczną wobec ilości energii elektrycznej pobranej z sieci przez spółdzielnię oraz jej członków, co zostanie szczegółowo przedstawione w dalszej części artykułu. 

Należy zaznaczyć, że systemem wsparcia objęte mogą być wyłącznie spółdzielnie energetyczne zarejestrowane w wykazie Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (pisaliśmy o tym szerzej w artykule „Spółdzielnie energetyczne szansą dla lokalnej energetyki odnawialnej” w numerze 11(47)/2021 „Energii i Recyklingu”).

Niezbędne umowy 

Zanim spółdzielnia energetyczna będzie mogła korzystać z systemu wsparcia, powinna zawrzeć umowę o świadczenie usług dystrybucji oraz umowę sprzedaży energii elektrycznej. Operator systemu dystrybucyjnego elektroenergetycznego, na którego obszarze działa spółdzielnia energetyczna, jest obowiązany do niezwłocznego zawarcia ze spółdzielnią energetyczną umowy o świadczenie usług dystrybucji.

Umowa ta powinna określać przede wszystkim zasady świadczenia usług dystrybucji na rzecz spółdzielni energetycznej i jej członków, a także zasady wyznaczania i udostępniania danych pomiarowych. Z kolei wyznaczony przez prezesa Urzędu Regulacji Energetyki sprzedawca zobowiązany dokonuje ze spółdzielnią energetyczną rozliczenia ilości energii elektrycznej wprowadzonej do sieci oraz energii z sieci pobranej, na podstawie umowy sprzedaży energii elektrycznej.

Zasady ostatecznie znane

Proces i zasady rozliczeń zostały szczegółowo uregulowane w długo wyczekiwanym przez środowisko Rozporządzeniu Ministra Klimatu i Środowiska z 23 marca 2022 r. w sprawie dokonywania rejestracji, bilansowania i udostępniania danych pomiarowych oraz rozliczeń spółdzielni energetycznych, które weszło w życie 1 kwietnia 2022 r. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że przepisy nie stawiają wymogu, aby spółdzielnia konsumowała wytwarzaną przez siebie energię elektryczną. W związku z powyższym całość energii elektrycznej wytwarzanej przez instalacje OZE funkcjonujące w ramach spółdzielni energetycznej jest wprowadzana wprost do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej. 

Jednocześnie spółdzielnia oraz jej członkowie będący odbiorcami energii elektrycznej pobierają energię z sieci. Rozliczenia pomiędzy spółdzielnią energetyczną a sprzedawcą zobowiązanym dokonują się na podstawie danych pomiarowych, rejestrowanych przez liczniki zdalnego odczytu. Liczniki te mają być zamontowane u wszystkich członków spółdzielni, którzy są wytwórcami lub odbiorcami energii elektrycznej. Dane pomiarowe obejmują godzinowe ilości energii elektrycznej wprowadzonej do sieci dystrybucyjnej i z tej sieci pobranej przez wszystkich wytwórców i odbiorców energii elektrycznej spółdzielni energetycznej, ze wszystkich faz.

Zgodnie z rozporządzeniem, sumaryczne bilansowanie ilości energii elektrycznej wprowadzonej do sieci oraz pobranej z sieci jest realizowane przez operatora systemu dystrybucyjnego elektroenergetycznego wektorową metodą bilansowania międzyfazowego, w systemie informatycznym. Podstawową jednostką czasu, w której odbywa się bilansowanie energii, jest godzina. Osobno oblicza się sumaryczną ilość energii zbilansowanej w danej godzinie dla poszczególnych wytwórców lub odbiorców energii elektrycznej będących członkami danej spółdzielni energetycznej. Dokonuje się tego poprzez odjęcie energii wprowadzonej do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej przez danego członka spółdzielni od energii pobra...