Na pytanie o to, czy projektowanie zielonych przestrzeni w miastach jest proste, odpowiedź jest jedna – nie jest. Natomiast rozwinięcie problemu i próba odnalezienia przyczyn takiego stanu rzeczy wymagają przeanalizowania bardzo wielu czynników.

Miasto to żywy, stale rozwijający się organizm, w którym spleciona sieć dynamicznych zależności wpływa na kształt zmian miejskiej tkanki. Współcześnie zieleń w mocno zurbanizowanych miastach odgrywa ogromną rolę w kontekście kształtowania komfortu życia mieszkańców. Z jednej strony zieleń stała się bardzo ważnym elementem kształtowania przestrzeni miejskich, z drugiej – zostało przed nią postawione bardzo ważne i odpowiedzialne zadanie. Zadanie wynikające ze zmieniających się potrzeb i oczekiwań mieszkańców, którzy – coraz bardziej świadomi skutków negatywnych zmian klimatycznych – za pomocą zieleni chcą zawalczyć o ich złagodzenie oraz zabezpieczenie komfortu życia przyszłych pokoleń.

Projektowanie terenów zieleni

Projektowanie parków czy parków kieszonkowych to już nie tylko stworzenie zielonej infrastruktury rekreacyjnej, to proces, w którym, oprócz zaspokojenia potrzeb mieszkańców w tym zakresie, musimy odpowiedzieć na pytanie o sposoby łagodzenia zmian klimatycznych, zrównoważony rozwój miasta, zachowanie bądź wzmocnienie wartości środowiskowych miejsca, a także tożsamość przestrzeni uwzględniającą uwarunkowania historyczne i kulturowe.

W ostatnich latach w Krakowie powstało kilka nowych parków (ponad połowa istniejących została zrewitalizowana), kilkadziesiąt parków kieszonkowych, sukcesywnie zwiększana jest również powierzchnia miejskich lasów. Zintensyfikowanie tego procesu staje się naturalną koniecznością. Zielona Transformacja Krakowa to zbiorczy, długofalowy projekt mający na celu poprawę jakości przestrzeni miejskiej, a więc realnie wpływający na komfort życia mieszkańców. Zdefiniowanie konkretnych działań dla 18 terenów krakowskiej zieleni to przegląd sposobów na tworzenie przestrzeni odpowiadających na potrzeby i wyzwania współczesnych miast europejskich. Kraków na tym polu od wielu lat stara się wpisywać oraz wyznaczać trendy na światowym poziomie, mając świadomość wymiernych korzyści dla miejskiej przestrzeni, ale jednocześnie prezentując dobre praktyki dla innych aglomeracji miejskich. Celem Krakowa jest zapewnienie mieszkańcom do 2025 r. ponad 100 większych i mniejszych parków, których sieć będzie odzwierciedlała również zwiększający się poziom dostępności terenów zielonych dla mieszkańców.

Wyróżnić możemy tutaj pięć podstawowych kategorii działania, w których w zależności od rodzaju terenu na pierwszy plan wysuwa się konkretny czynnik projektowy – wprowadzenie błękitno-zielonej infrastruktury, rewitalizacja terenów poprzemysłowych, rewitalizacja terenów zdegradowanych, las w mieście oraz partycypacja. Bardzo ważnym elementem jest również pojawiająca się w projektach tożsamość miejsca, wynikająca ze świadomości, że są one dedykowane konkretnemu miejscu, a szybkość otaczających nas zmian nie może zaburzyć tego, co nas kształtuje, czyli przeszłości. Taki element projektowania odnaleźć można w różnym stopniu w zrealizowanych oraz planowanych inwestycjach na terenie miasta.

Park wokół fortu nr 52 Borek

Drogą oczywistą w tym zakresie była rewitalizacja przestrzeni, w której historia gra rolę pierwszoplanową, czyli rewitalizacja parku wokół fortu artyleryjskiego nr 52 Borek. Zieleń w otoczeniu fortów pełniła zawsze bardzo ważną rolę, tak istotne było więc oddanie jej na powrót mieszkańcom w sposób zachowujący tożsamość tak ważnego elementu na krakowskiej mapie, którym bez wątpienia jest jeden z obiektów twierdzy Kraków...