Polska zabiega o wzmocnienie Funduszu Modernizacyjnego po 2030 r.

Ministerstwo Klimatu i Środowiska poinformowało, że Polska pozostaje największym beneficjentem Funduszu Modernizacyjnego. 20 maja 2026 r. w Warszawie odbyło się spotkanie przedstawicieli dziewięciu państw korzystających z tego instrumentu: Polski, Rumunii, Słowacji, Litwy, Czech, Łotwy, Słowenii, Chorwacji i Estonii. Rozmowy dotyczyły utrzymania i wzmocnienia funduszu po 2030 r.

Resort klimatu wskazał, że dotychczas Polska uzyskała akceptację dla 30 programów priorytetowych o łącznej wartości ok. 53,5 mld zł. Według wcześniejszych szacunków do kraju w latach 2021–2030 może trafić z Funduszu Modernizacyjnego ok. 60 mld zł.

Czym jest Fundusz Modernizacyjny

Fundusz Modernizacyjny to unijny instrument finansowy wspierający 13 państw członkowskich w modernizacji systemów energetycznych i poprawie efektywności energetycznej. Jego środki są kierowane m.in. na odnawialne źródła energii, sieci energetyczne, magazynowanie energii, efektywność energetyczną oraz sprawiedliwą transformację regionów zależnych od paliw kopalnych.

Fundusz jest zasilany środkami ze sprzedaży 4,5 proc. ogólnej puli uprawnień do emisji CO₂ w ramach unijnego systemu handlu emisjami EU ETS. Sprzedaż uprawnień odbywa się w półrocznych transzach prowadzonych przez Europejski Bank Inwestycyjny. Krajowym operatorem funduszu w Polsce jest Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Na co Polska przeznacza środki

Środki z Funduszu Modernizacyjnego trafiają do programów wspierających gospodarstwa domowe, samorządy, ciepłownictwo i przedsiębiorstwa. Ministerstwo wskazało m.in. program „Czyste Powietrze”, na który przeznaczono 10 mld zł, oraz inicjatywę „Moje Ciepło”. Oba instrumenty wspierają modernizację budynków mieszkalnych, wymianę nieefektywnych źródeł ciepła i inwestycje poprawiające efektywność energetyczną.

W marcu 2026 r. Europejski Bank Inwestycyjny zaakceptował kolejne pięć programów dla Polski o łącznej wartości 5,5 mld zł. Z tej puli 3,5 mld zł ma zostać przeznaczone na poprawę efektywności energetycznej budynków, w tym 1 mld zł na szpitale, 2 mld zł na placówki edukacyjne i 500 mln zł na budynki wielorodzinne na terenach wiejskich. Pozostałe środki obejmują m.in. magazyny ciepła w ciepłownictwie systemowym i przydomowe magazyny energii.

Nie tylko programy dla mieszkańców

Fundusz Modernizacyjny finansuje także projekty bardziej systemowe. NFOŚiGW wskazywał na programy dotyczące inteligentnej infrastruktury energetycznej, poprawy efektywności energetycznej przemysłu energochłonnego, biometanu, źródeł ciepła opartych na OZE oraz rozwiązań zwiększających elastyczność systemu elektroenergetycznego i ciepłowniczego.

W planach na 2026 r. znalazły się ponadto nowe programy o wartości ponad 6 mld zł, obejmujące m.in. efektywność energetyczną szpitali i szkół, wysokosprawną kogenerację z odpadów niebezpiecznych, magazyny ciepła oraz wsparcie dla przydomowych magazynów energii.

Ile środków już uruchomiono

Dane publiczne częściej pokazują wartość zaakceptowanych programów i pozyskanych transz niż łączną kwotę faktycznie wypłaconą końcowym beneficjentom. Wiadomo jednak, że tylko w 2024 r. Polska otrzymała z Funduszu Modernizacyjnego 1,733 mld euro, a w październiku 2025 r. NFOŚiGW informował o pozyskaniu kolejnych blisko 1,4 mld zł.

Resort klimatu podkreśla, że pieniądze z funduszu są już wykorzystywane m.in. na dopłaty do ocieplania domów, wymiany starych źródeł ciepła, montażu fotowoltaiki i pomp ciepła. To działania, które mają zmniejszać zużycie energii, ograniczać emisje i obniżać koszty ponoszone przez gospodarstwa domowe.

Fundusz potrzebny także po 2030 r.

Podczas spotkania w Warszawie przedstawiciele państw-beneficjentów zwracali uwagę na potrzebę utrzymania Funduszu Modernizacyjnego również po 2030 r. Zdaniem minister klimatu i środowiska Pauliny Hennig-Kloski instrument ten odegrał istotną rolę we wspieraniu odnawialnych źródeł energii, poprawie efektywności energetycznej, modernizacji systemów energetycznych i ciepłownictwa.

Z perspektywy Polski fundusz pozostaje ważnym narzędziem finansowania kosztownej transformacji energetycznej – zwłaszcza w obszarach istotnych dla samorządów, takich jak termomodernizacja budynków publicznych, modernizacja ciepłownictwa, rozwój lokalnych źródeł energii czy inwestycje zwiększające odporność systemu energetycznego.