MKiŚ rezygnuje z pomysłu różnicowania opłat za odpady w zależności od ich masy

Resort klimatu zrezygnował z prac nad zapisami w projekcie tzw. ustawy czystościowej, które miały umożliwić gminom różnicowanie wysokości opłat za odpady m.in. na podstawie ich masy – wynika z odpowiedzi ministerstwa na poselską interpelację. Chodzi o projekt nowelizacji ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, który w październiku 2025 r. opublikowany został w Rządowym Centrum Legislacji i obecnie znajduje się na etapie opiniowania.

Dlaczego MKiŚ wykreśla opłatę wagową?

W odpowiedzi na interpelację posła Michała Połuboczka (Konfederacja) wiceminister klimatu i środowiska Anita Sowińska wskazała, że w trakcie uzgodnień międzyresortowych oraz konsultacji publicznych wpłynęło aż 130 uwag postulujących wykreślenie tych przepisów, przy zaledwie 11 głosach poparcia. Decyzję o odstąpieniu od art. 6j ust. 2c–2d podjęto po rozmowach z organizacjami samorządowymi.

Zgodnie z pierwotnym projektem, opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi miała składać się z części stałej (koszty funkcjonowania systemu) oraz zmiennej, zależnej od realnej masy wytworzonych odpadów. System miał być wprowadzany tam, gdzie istnieją techniczne możliwości identyfikacji odpadów z danej nieruchomości.

Ryzyko “niepożądanych skutków społecznych”

Anita Sowińska wyjaśniła, że bezpośrednie powiązanie opłaty z ilością oddawanych odpadów uznano za przedwczesne. Polskie społeczeństwo wciąż adaptuje się do obowiązku selektywnej zbiórki, a wprowadzenie “opłaty od kilograma” mogłoby skutkować nielegalnym pozbywaniem się śmieci przez mieszkańców chcących uniknąć kosztów.

Zamiast rewolucji w naliczaniu opłat, resort chce skoncentrować się na doskonaleniu obecnych mechanizmów motywujących do segregacji. Projekt ustawy przewiduje m.in. doprecyzowanie sposobu informowania o naruszeniach zasad selektywnej zbiórki, co pozwoli gminom skuteczniej egzekwować kary.

UCPG. Problematyczny projekt i wołanie o realne narzędzia podczas Kongresu Envicon

Nowe uprawnienia gmin: Dane o wodzie i kontrole straży gminnej

Aby uszczelnić system, projekt zakłada, że gminy zyskają dostęp do danych o zużyciu wody z przedsiębiorstw wodociągowych. Pomoże to weryfikować poprawność składanych deklaracji o wysokości opłaty. Ponadto, wysokość opłaty będzie mogła być określana na podstawie kontroli przeprowadzonych przez pracowników urzędu lub straż gminną.

Kolejną zmianą jest obowiązek zapewnienia przez gminy mobilnych punktów selektywnej zbiórki odpadów komunalnych (PSZOK). Ma to poprawić dostępność infrastruktury i zachęcić mieszkańców do legalnego oddawania nietypowych frakcji odpadów.

Walka o unijne poziomy recyklingu

Zmiany w ustawie czystościowej są niezbędne, by Polska sprostała wymogom UE. Do 2030 r. poziom recyklingu musi wynieść minimum 60 proc., podczas gdy w 2023 r. Polska osiągnęła jedynie 34 proc.

Nowe przepisy nałożą również na gminy obowiązek jasnego określenia standardów selektywnej zbiórki, co obecnie jest dobrowolne. Zmienią się także zasady karania za nieterminowe sprawozdania – kara będzie wynosić od 50 do 300 zł za każdy dzień zwłoki, uwzględniając stopień szkodliwości czynu.