Szefowa MKiŚ o "Czystym Powietrzu": przerwa była niezbędna do rozładowania kolejek

Program Czyste Powietrze został wstrzymany 28.11.2024 r. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej tłumaczył, że jest to reakcja na bardzo dużą skalę możliwych nadużyć; skierował nawet kilka zawiadomień do prokuratury w stosunku do firm, które miały się ich dopuścić. Decyzja spotkała się ze sprzeciwem m.in. przedstawicieli Polskiego Alarmu Smogowego i samorządowców. 

Rozładowane kolejki

– W 2024 r. przyjęliśmy ok. 270 tys. wniosków. To mniej więcej 1/4 wszystkich wniosków, jakie zostały złożone w programie od 2018 r. Przez to stworzyły się kolejki do otrzymania dofinansowania. Choć WFOŚiGW zwiększały zatrudnienie, to trudno było szybko rozpatrzyć taką liczbę wniosków – mówi nam Paulina Hennig-Kloska, minister klimatu i środowiska. Twierdzi też, że pracownicy Funduszu zastali “ogromne zaległości w szafach”, mając na myśli bardzo dużą liczbę nierozpatrzonych wniosków. Jej zdaniem przerwa w Czystym Powietrzu była niezbędna choćby po to, żeby zająć się wspomnianymi zaległościami i rozpocząć nowy rozdział działalności programu.

Szefowa MKiŚ z jednej strony punktuje liczbę nierozpatrzonych wniosków, a z drugiej brak pieniędzy, z jakim borykali się urzędnicy. Wspomina, że pierwszym krokiem do naprawy programu było zabezpieczenie środków z Krajowego Planu Odbudowy (KPO) oraz programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko (FEnIKS). 

– W ubiegłym tygodniu właściwie wszystkie WFOŚiGW deklarowały, że przystępują do wznowienia programu z “czystą kartą”. Teraz kolejnym wyzwaniem jest jeszcze poprawa sposobu rozliczeń i wypłacania pieniędzy – zauważa Paulina Hennig-Kloska. Dodaje, że resort walczy tu z dużą liczbą nieprawidłowości w złożonych przez wnioskodawców dokumentach. 

38 proc. gmin chce pełnić zadania operatorów w “Czystym Powietrzu”

Nowe Czyste Powietrze

Nowa wersja programu Czyste Powietrze w założeniu ma doprowadzić do zmniejszenia liczby nadużyć przez wnioskodawców. Regulamin dotacji wprowadza 3 progi dochodowe, od których będzie zależała wysokość dofinansowania. Poziom najwyższy to do 100% kosztów kwalifikowanych netto. Obowiązuje on przy średnim miesięcznym dochodzie do 1 300 zł na osobę w gospodarstwach wieloosobowych lub do 1 800 zł w gospodarstwie domowym jednoosobowym, oraz dla tych, którzy mają ustalone prawo do jednej z czterech form zasiłku określonych w programie. Poziom podwyższony to do 70% kosztów kwalifikowanych netto. Obowiązuje przy miesięcznym dochodzie do 2 250 zł na osobę lub 3 150 zł w gospodarstwach jednoosobowych. Poziom podstawowy to dotacja do 40% kosztów kwalifikowanych netto – jest przeznaczona dla tych, których roczny dochód nie przekracza 135 000 zł. 

Ponadto NFOŚiGW wymaga od beneficjenta, że ten przeprowadzi audyt energetyczny przed i po modernizacji budynku. Musi on być wykonany przez osobę z listy opublikowanej przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii. Na audyt i świadectwo energetyczne można również pozyskać dotację z programu Czyste Powietrze – łącznie do 1 600 zł. Nowe zasady przewidują też wprowadzenie sieci operatorów programu. W pierwszym etapie operatorami będą gminy (zgłosiło się ich ok. 40%) i WFOŚiGW, w kolejnym również inne podmioty. Operatorzy będą bezpłatnie wspierać beneficjenta krok po kroku, od podjęcia decyzji o dofinansowaniu, przez realizację przedsięwzięcia aż do jego zakończenia i rozliczenia. Najwyższy poziom dofinansowania będzie dostępny tylko przy wsparciu operatora.

Na jeden budynek mieszkalny będzie można dostać jedno dofinansowanie. Beneficjentem Czystego Powietrze można zostać tylko raz.