Słona przyszłość wybrzeży? Wody gruntowe pod presją

Przybrzeżne wody gruntowe stanowią w wielu regionach świata kluczowe źródło wody pitnej. Jednak, jak pokazuje nowe badanie opisane w magazynie „Nature Water”, zagraża im nadmierna eksploatacja oraz ryzyko zasolenia.

Sytuację dodatkowo pogarsza podnoszenie się poziomu mórz.

Twarde dane, twarda rzeczywistość

– W latach 1990–2024 na ponad 20 proc. badanych przez nas obszarów przybrzeżnych odnotowano istotne zmiany poziomu wód gruntowych. W niektórych przypadkach poziom ten obniżał się o ponad 50 centymetrów rocznie. Wskazuje to na nadmierną eksploatację, a w konsekwencji na możliwość wdzierania się wody morskiej i związane z tym zasalanie – wyjaśnia prof. Robert Reinecke, autor publikacji, cytowany w informacji prasowej.

Szczególnie krytyczne jest współdziałanie nadmiernej eksploatacji i wzrostu globalnego poziomu mórz spowodowanego ociepleniem klimatu. – Gdy poziom wód gruntowych spada, woda morska może łatwiej się wdzierać – przestrzega ekspert.

Badanie opiera się na danych z około 480 tys. studni działających w różnych krajach, co czyni ten zbiór największym jak dotąd globalnym zestawem pomiarów przybrzeżnych wód gruntowych.

– Nasze badanie wnosi trzy kluczowe elementy. Po pierwsze, przekształca dostępne dane pomiarowe z różnych miejsc w porównywalne globalnie wskaźniki, co po raz pierwszy umożliwia ocenę na dużą skalę. Po drugie, identyfikuje obszary szczególnie zagrożone i pokazuje zachodzące tam zmiany. Po trzecie, dostarcza wskaźników, które można wykorzystać do modelowania rozwoju sytuacji wzdłuż wcześniej niemonitorowanych wybrzeży – podkreśla prof. Reinecke.

Gdzie sytuacja jest najtrudniejsza?

Zmiany poziomu wód gruntowych na dotkniętych obszarach są bardzo zróżnicowane – w niektórych miejscach poziom wzrósł, a w innych spadł. Jednak od 2016 roku można zauważyć ogólny wzrost liczby obszarów, w których poziom wód gruntowych się obniża. – Zmiany poziomu wód gruntowych różnią się znacznie, nawet w niewielkiej skali w obrębie wielu regionów – informuje badacz.

Spadki obserwowano przede wszystkim wzdłuż wybrzeży Stanów Zjednoczonych i Ameryki Środkowej, a także w regionie Morza Śródziemnego, w Republice Południowej Afryki, w Indiach oraz w południowej Australii.

Kto jest najbardziej narażony?

Naukowcy sprawdzili także, gdzie przybrzeżne wody gruntowe są szczególnie narażone na wdzieranie się słonej wody.

– Szczególnie zagrożone są obszary przybrzeżne, gdzie zwierciadło wód gruntowych znajduje się blisko poziomu morza, a także regiony suche, w których ludność w dużym stopniu polega na wodach gruntowych. Nasze badanie dostarcza globalnych dowodów na to, że przybrzeżne wody gruntowe są zagrożone zasalaniem i muszą stać się priorytetem w monitorowaniu i zarządzaniu – mówi prof. Reinecke. – W ciągu najbliższych 50 lat niedobory wody pitnej mogą pojawić się we wszystkich obszarach przybrzeżnych świata.

Oznacza ryzyko nie tylko dla zaopatrzenia w wodę ludności zamieszkującej wybrzeża – stanowiącej ponad 30 proc. populacji świata – lecz także dla lokalnej produkcji żywności i ekosystemów.