Stan wód powierzchniowych w Polsce drastycznie się pogorszył

Komisja Europejska co sześć lat ocenia wdrażanie dyrektyw dotyczących m.in. stanu wód powierzchniowych oraz zapobiegania powodziom. Najnowszy raport opisuje stan wód w Polsce za rok 2022.

Jakość wód powierzchniowych jest oceniana na podstawie ich stanu ekologicznego (czyli kondycji ekosystemu) oraz stanu chemicznego (zawartości substancji chemicznych). Wyniki badań wskazują, że tylko 25 proc. wód powierzchniowych w Polsce posiada dobry stan chemiczny, podczas gdy 53 proc. charakteryzuje się złym stanem chemicznym, a w przypadku 22 proc. stan pozostaje nieznany. W porównaniu do poprzedniego badania liczba zbiorników wodnych o dobrym stanie chemicznym spadła z 3331 do 1150.

Polska plasuje się znacznie poniżej unijnej średniej, gdzie średnio 40 proc. wód powierzchniowych osiąga dobry stan ekologiczny, a 27 proc. dobry stan chemiczny.

Komisarka Roswall zwraca uwagę, że za pogorszenie stanu chemicznego wód w większości krajów odpowiada rolnictwo, w tym stosowanie pestycydów. W Polsce jednak sytuacja jest nieco inna, ponieważ krajowe gospodarstwa są bardziej rozdrobnione niż w większych państwach unijnych, co skutkuje niższym zużyciem pestycydów. Kluczowym źródłem zanieczyszczeń pozostaje natomiast górnictwo.

Konieczność lepszego wdrażania przepisów

Komisja Europejska nie planuje na razie wprowadzenia nowych regulacji dotyczących ochrony wód, ponieważ obecne przepisy, takie jak ramowa dyrektywa wodna i dyrektywa powodziowa, są wystarczające. Kluczowe jest jednak ich skuteczniejsze wdrażanie.

Roswall zaznacza, że żaden region Europy nie jest wolny od zagrożenia powodziowego. Ostatnie powodzie na kontynencie są politycznym impulsem do ponownego podniesienia kwestii ochrony wód.

Polska zmaga się również z problemem ścieków komunalnych. Choć 87 proc. ścieków jest oczyszczanych zgodnie z wymogami unijnymi, nadal istnieje pole do poprawy. KE skierowała w 2022 r. pozew przeciwko Polsce do Trybunału Sprawiedliwości UE za brak zgodności z dyrektywą dotyczącą oczyszczania ścieków komunalnych. Szczególnie niepokojące jest to, że ponad 1000 miejscowości w Polsce nie posiada systemu zbierania ścieków, co prowadzi do ich bezpośredniego odprowadzania do rzek, jezior i mórz.

Zmniejszenie liczby zbiorników wodnych

Z raportu wynika także, że liczba zbiorników wodnych w Polsce znacząco się zmniejszyła. W 2016 r. istniało 5649 zbiorników, natomiast w 2022 r. ich liczba spadła do 4240. Największy spadek odnotowano w przypadku rzek, których liczba zmniejszyła się z 4586 do 3161.

Raport KE pokazuje, że sytuacja w zakresie jakości wód powierzchniowych w Polsce wymaga pilnych działań, szczególnie w zakresie redukcji zanieczyszczeń pochodzących z przemysłu wydobywczego oraz poprawy systemu oczyszczania ścieków.