Małopolska stawia na wypas owiec. 2 mln zł na ochronę krajobrazu i tradycji

O pieniądze mogą się ubiegać organizacje, które zapewnią doświadczonego bacę i odpowiednią liczbę owiec w regionach górskich Małopolski.

Celem programu jest ochrona bioróżnorodności i krajobrazu poprzez tradycyjny wypas owiec na obszarach: Babiej Góry, Orawy, Gorców, Spiszu, Pienin i Małych Pienin, Podhala nowotarskiego, Podtatrza, Sądecczyzny oraz powiatów gorlickiego i limanowskiego.

Bacowanie jako dziedzictwo kulturowe

Jak zaznaczono w komunikacie Zarządu Województwa Małopolskiego, wypas kulturowy owiec to nie tylko ochrona przyrody, ale także podtrzymanie tradycji i tożsamości lokalnych społeczności. Bacowanie, czyli praktyka kulturowego wypasu owiec w polskich Karpatach, zostało wpisane na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego w 2022 roku. To tradycja sięgająca XIV wieku w Karpatach. „Wypas owiec stanowi podstawę tożsamości lokalnej ludności oraz źródło jej kultury, obrządków i utrzymania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania” – podkreślono w komunikacie.

W konkursie mogą wziąć udział organizacje pozarządowe, które zapewnią minimum jednego doświadczonego bacę na każdy obszar wypasu oraz od 5 do 10 owiec na hektar. Wybrana zostanie jedna oferta, obejmująca wypasem co najmniej 75 proc. powierzchni danego regionu. Termin składania ofert upływa 19 lutego 2026 roku.

Skala programu

Dotychczasowe cztery edycje programu kosztowały łącznie 7,87 mln zł. Co roku w wypasie uczestniczy blisko 100 baców, obejmując wypasem ponad 3 tysiące hektarów.

Dzięki gospodarce pasterskiej na terenach górskich produkowane są tradycyjne sery, w tym bryndza, oscypki, redykołki oraz jagnięcina podhalańska. To produkty zarejestrowane jako Chronione Nazwy Pochodzenia i Chronione Oznaczenie Geograficzne.

Rok 2026 został ogłoszony przez Organizację Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa Międzynarodowym Rokiem Pasterstwa.