Pozwolenia zintegrowane także dla wydobycia metali i produkcji baterii

Na stronie Rządowego Centrum Legislacji ukazał się projekt ustawy o zmianie ustawy Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Poś), przygotowany m.in. przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska (MKiŚ).

Projekt nowelizacji ma transponować do polskiego prawa dyrektywę 2024/1785 z 2024 r. dotyczącą emisji przemysłowych oraz dyrektywę Rady 1999/31/WE w sprawie składowania odpadów (IED 2.0). Państwa członkowskie Unii Europejskiej są zobowiązane do wdrożenia tych przepisów do 1 lipca 2026 r.

W uzasadnieniu wskazano, że projekt uwzględnia również zmiany wynikające z zarzutów formalnych wobec Polski, które Komisja Europejska sformułowała w lutym 2024 r. w związku z naruszeniami unijnych regulacji w tych obszarach.

Rozszerzenie katalogu instalacji objętych pozwoleniem zintegrowanym

Jedną z kluczowych zmian przewidzianych w projekcie jest rozszerzenie zakresu stosowania pozwoleń zintegrowanych na nowe sektory działalności przemysłowej. Chodzi przede wszystkim o instalacje związane z wydobyciem rud metali oraz produkcją baterii.

W ocenie skutków regulacji resort klimatu wskazał, że w ramach europejskiego Zielonego Ładu przeprowadzono przegląd środków mających ograniczyć zanieczyszczenia pochodzące z dużych instalacji przemysłowych. Wyniki analiz wskazały na potrzebę objęcia obowiązkiem uzyskania pozwolenia zintegrowanego m.in. instalacji wytwarzających baterie – innych niż wyłącznie montaż – o zdolności produkcyjnej co najmniej 15 tys. ton ogniw rocznie.

Nowe przepisy mają również objąć działalność polegającą na wydobyciu metali, w tym przetwarzaniu rud na miejscu. Dotyczy to m.in. procesów takich jak rozdrabnianie, kontrola wielkości ziaren, wzbogacanie oraz uszlachetnianie na skalę przemysłową rud boksytu, chromu, kobaltu, miedzi, złota, żelaza, ołowiu, litu, manganu, niklu, palladu, platyny, cyny, wolframu i cynku.

Zmiany w stosowaniu najlepszych dostępnych technik

Projektowana nowelizacja zakłada także doprecyzowanie zasad stosowania najlepszych dostępnych technik (BAT). W regulacji określono wielkości dopuszczalnej emisji na najniższym poziomie osiągalnym przy zastosowaniu BAT, z uwzględnieniem pełnego przedziału granicznych wielkości emisyjnych (BAT AELs).

Doprecyzowane mają zostać również zasady oceny zasadności udzielania odstępstw od tych poziomów. W projektowanych przepisach uwzględniono kryteria związane z kosztami dostosowania instalacji do wymagań oraz z potencjalnymi utraconymi korzyściami dla środowiska.

W przypadku przyznania odstępstwa prowadzący instalację będzie zobowiązany do monitorowania jego wpływu na środowisko. Rozwiązanie to ma zwiększyć przejrzystość decyzji administracyjnych i ograniczyć ryzyko nadużywania wyjątków od standardów emisyjnych.

Wsparcie innowacji i gospodarki o obiegu zamkniętym

Projekt zakłada także działania mające sprzyjać wdrażaniu innowacyjnych technologii oraz transformacji przemysłu w kierunku bardziej zrównoważonych modeli produkcji. Przedsiębiorcy, którzy zdecydują się na zastosowanie rozwiązań innowacyjnych lub przeprowadzenie głębokiej transformacji działalności prowadzącej do znaczącej redukcji emisji gazów cieplarnianych, mają zostać objęci systemem zachęt.

Nowe regulacje mają również poprawić wykorzystanie potencjału najlepszych dostępnych technik w ograniczaniu emisji zanieczyszczeń. Jednocześnie przewidziano większą swobodę dla prowadzących instalacje w testowaniu i wdrażaniu nowych technologii.

Projektowane przepisy mają ponadto wspierać rozwój sektorowej gospodarki o obiegu zamkniętym oraz przyczynić się do ograniczenia stosowania chemikaliów o wysokim potencjale zagrożeń dla zdrowia i środowiska. Część zmian ma także uprościć wybrane procedury administracyjne.

Większa odpowiedzialność za emisje i udział społeczeństwa

Nowelizacja wzmacnia także znaczenie zużycia energii, wody i innych surowców przy wydawaniu pozwoleń zintegrowanych. Rozszerzony został również katalog sytuacji, w których przewidziany jest udział społeczeństwa w procesie podejmowania decyzji dotyczących takich pozwoleń.

Projekt doprecyzowuje ponadto zasady dochodzenia odszkodowań w przypadku wystąpienia uszczerbku na zdrowiu spowodowanego szkodliwymi emisjami zanieczyszczeń. Osoby dotknięte taką szkodą mają mieć możliwość dochodzenia odszkodowania od prowadzącego instalację, a przepisy i procedury mają być stosowane w sposób, który nie utrudni nadmiernie realizacji tego prawa.

W projekcie przewidziano również zmianę zasad nakładania kar za powtarzające się, istotne naruszenia przepisów ochrony środowiska. Wysokość sankcji ma być uzależniona od przychodów podmiotu dopuszczającego się naruszeń.

Nowelizacja wprowadza także szczególne przepisy dotyczące pozwoleń zintegrowanych dla chowu i hodowli świń oraz drobiu, uwzględniające specyfikę tego rodzaju działalności. Przewidziano w tym zakresie przepisy przejściowe określające zróżnicowane terminy wdrożenia nowych regulacji.

Projekt doprecyzowuje ponadto definicję zanieczyszczenia poprzez uwzględnienie w niej odorów. Wprowadza również regulacje dotyczące możliwości odstąpienia od stosowania niektórych przepisów emisyjnych w sytuacjach kryzysowych lub w przypadku wystąpienia siły wyższej. Jak wskazano w uzasadnieniu, ma to zapewnić stabilną podstawę prawną do działania w tego typu nadzwyczajnych okolicznościach.