Nowe badania wskazują ukryte źródło miejskiej wyspy ciepła

Jak informuje czasopismo Journal of Advances in Modeling Earth Systems, brytyjscy naukowcy opracowali nowatorską metodę uwzględniania ciepła generowanego przez ruch drogowy w zaawansowanych modelach klimatycznych. Dzięki integracji tych danych z Community Earth System Model (CESM), możliwe stało się dokładniejsze odwzorowanie przepływu energii cieplnej w miastach.

Ciepło z ruchu ulicznego – brakujące ogniwo w analizie klimatu miast

Dotychczas badania nad miejską wyspą ciepła skupiały się głównie na budynkach, materiałach powierzchniowych czy zagospodarowaniu terenu. Tymczasem – jak podkreśla dr Zhonghua Zheng – bezpośrednie ciepło emitowane przez pojazdy, pochodzące z pracy silników, tarcia hamulców czy układów wydechowych, było w dużej mierze pomijane.

Nowy model pozwala nie tylko uchwycić skalę tego zjawiska, ale także analizować, jak ciepło oddziałuje na otoczenie – od nawierzchni ulic, przez elewacje budynków, aż po warstwy powietrza nad miastem.

Badania przeprowadzono m.in. na podstawie danych z Transport for Greater Manchester oraz otwartych zbiorów danych dla Manchesteru i Tuluzy. Wyniki są jednoznaczne: ruch uliczny realnie podnosi temperaturę powietrza w miastach.

Wzrost temperatur i realne skutki dla mieszkańców

W Manchesterze odnotowano wzrost temperatur o około 0,16°C latem i nawet 0,35°C zimą. Choć wartości te mogą wydawać się niewielkie, ich znaczenie rośnie w kontekście ekstremalnych zjawisk pogodowych. Podczas fali upałów w 2022 roku w Wielkiej Brytanii dodatkowe ciepło generowane przez ruch drogowy przyczyniało się do zwiększenia poziomu stresu cieplnego u mieszkańców.

Co istotne, efekt ten nie ogranicza się wyłącznie do przestrzeni zewnętrznej. Ciepło emitowane na poziomie ulicy przenika do wnętrz budynków, zwiększając zapotrzebowanie na klimatyzację. W konsekwencji rośnie zużycie energii, co może prowadzić do dalszego wzrostu emisji gazów cieplarnianych – tworząc błędne koło.

W polskich realiach problem ten jest szczególnie widoczny w dużych aglomeracjach, takich jak Warszawa, Kraków czy Wrocław, gdzie intensywny ruch samochodowy nakłada się na efekt gęstej zabudowy i ograniczonej wentylacji miejskiej.

Transport przyszłości jako narzędzie adaptacji klimatycznej

Nowy model umożliwia symulowanie wpływu różnych typów pojazdów – od spalinowych po elektryczne – na bilans cieplny miasta. To otwiera drogę do bardziej świadomego planowania polityki transportowej w kontekście adaptacji do zmian klimatu.

Jak podkreśla Yuan Sun, uwzględnienie systemów transportowych w strategiach klimatycznych jest kluczowe dla skutecznego ograniczania skutków ocieplenia w miastach. Przejście na pojazdy elektryczne, rozwój transportu publicznego czy ograniczanie ruchu w centrach miast mogą nie tylko zmniejszyć emisje, ale także ograniczyć dodatkowe źródła ciepła.

Dla polskich samorządów to wyraźny sygnał, że działania na rzecz klimatu powinny obejmować nie tylko zazielenianie przestrzeni czy poprawę efektywności energetycznej budynków, ale również przemyślaną reorganizację systemów transportowych. Inwestycje w transport zbiorowy, strefy czystego transportu czy rozwój infrastruktury rowerowej mogą stać się istotnym elementem walki z miejską wyspą ciepła.

W obliczu rosnących temperatur i coraz częstszych fal upałów, zrozumienie wszystkich źródeł ciepła w miastach – także tych mniej oczywistych – staje się kluczowe dla budowania odpornych i zrównoważonych przestrzeni miejskich.