Anita Sowińska: "System kaucyjny nie idzie na urlop". Ma być więcej automatów kaucyjnych

“Po pierwszym półroczu funkcjonowania systemu kaucyjnego możemy powiedzieć, że na stałe wpisał się on w nasze codzienne nawyki. System stał się naturalnym elementem zakupów i zwrotu opakowań, a jednocześnie realnym narzędziem dbania o czystość przestrzeni publicznej i środowiska. Obserwujemy bardzo dużą dynamikę wzrostu zbiórki opakowań: od 28 mln na koniec stycznia, przez 300 mln w lutym, 520 mln w marcu, aż po 1 mld w kwietniu i już 1,6 mld zebranych butelek i puszek na koniec maja. To pokazuje, jak szybko i skutecznie system się rozwija i jak dobrze został przyjęty przez społeczeństwo. Warto też podkreślić, że w całym kraju funkcjonuje już 62 tysiące punktów zbiórki, z czego ponad połowa to małe i średnie sklepy, co pokazuje ogromne zaangażowanie przedsiębiorców” – mówiła wiceministra klimatu i środowiska Anita Sowińska podczas konferencji prasowej.

W styczniu 2026 r. zebrano 28 mln opakowań, 300 mln w lutym i 520 mln w marcu, w kwietniu 1 mld opakowań. W maju padł kolejny rekord i licznik zwróconych opakowań wskazał 1,6 mld jednostek. To potwierdzenie, że system nie tylko działa, ale z każdym dniem staje się coraz ważniejszą częścią naszej codzienności.

Struktura punktów zbiórki i rola recyklomatów

Obecnie w całej Polsce funkcjonuje 62 tys. punktów zbiórki. Choć ustawowy obowiązek zbiórki opakowań spoczywa na dużych sklepach o powierzchni powyżej 200 metrów kwadratowych, to już 32 tys. mniejszych punktów zdecydowało się dołączyć do systemu dobrowolnie. To 52% wszystkich punktów zwrotu.

Większość opakowań zwrócono za pośrednictwem automatów kaucyjnych, to aż 85% zwrotów dokonanych za pomocą automatów. Są one dostępne w 13 tys. lokalizacji.

“Po pierwszym półroczu funkcjonowania systemu kaucyjnego możemy powiedzieć, że na stałe wpisał się on w nasze codzienne nawyki. System stał się naturalnym elementem zakupów i zwrotu opakowań, a jednocześnie realnym narzędziem dbania o czystość przestrzeni publicznej i środowiska. Z badań opinii publicznej wynika, że blisko 100% respondentów wie, czym jest system kaucyjny, a 81% deklaruje, że już z niego korzysta albo planuje to zrobić w najbliższym czasie. To pokazuje, że nowe zasady zostały dobrze zrozumiane i zaakceptowane, a system stał się elementem codziennych nawyków Polek i Polaków. Jednocześnie 72% badanych ocenia swoją wiedzę na temat systemu jako dobrą, co potwierdza skuteczność działania informacyjnych i edukacyjnych” – dodała wiceministra Anita Sowińska.

Opakowania kaucyjne są zbyt cenne by je wyrzucać

Jak podkreśla MKiŚ, wprowadzenie systemu kaucyjnego realnie przyczynia się do oczyszczania przestrzeni publicznej, ponieważ nadanie wartości pustym opakowaniom sprawia, że rzadziej są one porzucane w lasach, parkach, na plażach czy rzekach, co bezpośrednio przekłada się na estetykę naszego otoczenia.

Konkretnym dowodem na tę skuteczność są na przykład wyniki akcji Fundacji Waste Free Oceans (WFO). W kwietniu br. podczas sprzątania obszaru Międzyodrza zebrano m.in. 240 kg szkła i 77 kg tworzyw sztucznych, jednak wśród tych odpadów znaleziono jedynie dwie butelki objęte systemem kaucyjnym. Podobne wnioski płyną z akcji przeprowadzonej 15 maja 2026 roku nad Wisłą przez tę samą fundację: na 98 kg zebranych butelek szklanych (zdominowanych przez tzw. „małpki”) i 2 kg butelek PET, zidentyfikowano zalezwie 18 sztuk opakowań kaucyjnych.

Skuteczność systemu kaucyjnego potwierdzają również wyniki Akcji Czysta Odra 2026, podczas której w całym dorzeczu odbyło się ponad 400 akcji sprzątania i zebrano łącznie 228 ton odpadów. Podczas każdej z akcji znajdowano nie więcej niż 10 sztuk opakowań z kaucją.

Dane te potwierdzają, że kaucja niweluje problem porzucania pustych opakowań w naturze, a głównym wyzwaniem środowiskowym pozostają butelki szklane.

System kaucyjny nie idzie na urlop

System kaucyjny intensywnie przygotowuje się na letni szczyt, kiedy większa mobilność Polaków i częstsze sięganie po napoje oznaczają znacznie większy ruch w punktach zbiórki. Dlatego coraz więcej infrastruktury powstaje poza tradycyjnymi sklepami – tam, gdzie latem naprawdę toczy się życie: w miejscach wypoczynku, czy na wydarzeniach plenerowych.

Operator PolKa (Polska Kaucja) stawia na rozwiązania „blisko ludzi”. Instaluje automaty tuż przy plażach, m.in. w Mielno, Gąski i Sarbinowo oraz rozwija cyfrowe zwroty kaucji na kartę płatniczą lub opaski RFID w parkach wodnych. Dzięki temu nie trzeba już stać w kolejkach po papierowe kupony.

Z kolei Kaucja.pl wzmacnia dostępność punktów poprzez współpracę z największymi sieciami handlowymi. W kurortach stosuje wzmocniony monitoring i specjalne okna logistyczne, które pozwalają szybko odbierać odpady nawet tam, gdzie ruch jest utrudniony. W pasie nadmorskim uruchamia też mobilne centra liczenia, co znacząco przyspiesza obsługę w najbardziej obleganych miejscach. Całość uzupełniają punkty typu drive‑thru oraz automaty w strefach rozrywki i obiektach publicznych.