Zmiana klimatu może niemal potroić obszar pożarów w Europie

Takie wnioski płyną z badań przeprowadzonych przez Poczdamski Instytut Badań nad Wpływem Klimatu (PIK) przy współudziale Towarzystwa Badań Przyrody Senckenberga. Wyniki opublikowano w czasopiśmie „Global Change Biology”.

Naukowcy przeanalizowali, jak w drugiej połowie XXI wieku zmieni się powierzchnia terenów dotkniętych pożarami przy różnych poziomach emisji gazów cieplarnianych. Porównali prognozowaną średnią dla lat 2070–2100 z okresem 2000–2030.

W scenariuszu niskich emisji SSP1-2.6, odpowiadających ociepleniu o około 1,8 st. C, roczna powierzchnia objęta pożarami może wzrosnąć o około 39 proc. W scenariuszu wysokich emisji SSP3-7.0, przy wzroście temperatury o około 3,6 st. C, zwiększenie może sięgnąć 192 proc. Szczególnie narażone mają być region Morza Śródziemnego oraz znaczna część Europy Zachodniej i Środkowej.

– Zmiany klimatu napędzają aktywność pożarów w całej Europie, ponieważ jest coraz bardziej gorąco, sucho i wietrznie – wskazuje Maik Billing z PIK, główny autor badania.

Nie tylko klimat. Liczy się przygotowanie służb

Autorzy badania podkreślają, że ograniczanie emisji jest tylko jednym z elementów odpowiedzi na rosnące zagrożenie. Duże znaczenie będą miały także zapobieganie pożarom, ich szybkie wykrywanie oraz możliwości służb ratowniczych.

Model uwzględniający dalszą poprawę zarządzania pożarami wskazuje, że odpowiednie inwestycje mogłyby ograniczyć powierzchnię spaloną w porównaniu ze scenariuszem bez takich usprawnień nawet o 92 proc. przy niższym poziomie ocieplenia i o 72 proc. przy wysokim. Badacze zastrzegają jednak, że przy najbardziej ekstremalnych pożarach skuteczność dotychczasowych metod może okazać się niewystarczająca.

To istotny wniosek również dla samorządów. Rosnące ryzyko oznacza większe znaczenie wyposażenia i szkolenia jednostek OSP, zapewnienia dojazdów pożarowych i dostępu do wody, monitorowania zagrożenia oraz sprawnej współpracy straży, leśników, policji i lokalnych centrów zarządzania kryzysowego.

W Polsce już 4600 pożarów do końca czerwca

Tegoroczne statystyki pokazują, że problem nie omija Polski. Według ostatniego ogólnopolskiego bilansu opublikowanego przez Lasy Państwowe 26 czerwca, od początku 2026 r. w polskich lasach wybuchło 4600 pożarów – o około 1200 więcej niż w analogicznym okresie 2025 r. Lasy Państwowe wskazywały wówczas na utrzymującą się suszę, wysokie temperatury i bardzo niską wilgotność ściółki.

Wyjątkowo trudny był maj. Ministerstwo Klimatu i Środowiska podało, że w ciągu tego miesiąca doszło do 1791 pożarów lasów, podczas gdy rok wcześniej było ich o 1215 mniej. Najwięcej zdarzeń – 542 – odnotowano na Mazowszu.

Dla porównania, w całym 2025 r. Instytut Badawczy Leśnictwa odnotował 3448 pożarów lasów, a łącznie z pożarami obszarów naturalnych nieleśnych – 5720 zdarzeń. Same pożary lasów objęły wówczas powierzchnię ponad 1024 ha.

Puszcza Solska: największy pożar od 34 lat

Najpoważniejszym tegorocznym zdarzeniem był majowy pożar Puszczy Solskiej na Lubelszczyźnie. Ogień objął 1157 ha lasów, w tym 885 ha gruntów Skarbu Państwa i 272 ha lasów prywatnych. Ministerstwo Klimatu i Środowiska określiło go jako największy pożar lasów w Polsce od 34 lat. W kulminacyjnym momencie w działania było zaangażowanych ponad tysiąc strażaków, leśników, policjantów i żołnierzy WOT. Podczas akcji w katastrofie samolotu gaśniczego Dromader zginął pilot.

Pod koniec maja kolejny duży pożar wybuchł na pograniczu powiatów wołomińskiego i mińskiego na Mazowszu. Ogień objął około 315 ha lasu, a działania trwały niemal osiem dób. W najbardziej intensywnej fazie uczestniczyło w nich ponad tysiąc strażaków oraz setki przedstawicieli innych służb.

Jednocześnie leśnicy zwracają uwagę, że samo ocieplenie klimatu nie jest bezpośrednią przyczyną większości zapłonów. Według Lasów Państwowych zdecydowana większość pożarów jest związana z działalnością człowieka – nieostrożnością, używaniem ognia, niedopałkami czy podpaleniami. Gorąca, sucha i wietrzna pogoda sprawia jednak, że ogień łatwiej powstaje i może rozprzestrzeniać się znacznie szybciej.

Ponad pół miliona hektarów spłonęło w UE

Równie trudna jest sytuacja w innych krajach Europy. Według Europejskiego Systemu Informacji o Pożarach Lasów EFFIS, do 12 sierpnia 2026 r. w Unii Europejskiej spłonęło 554,8 tys. ha. To ponad dwa razy więcej niż średnia z poprzednich 20 lat dla tego okresu, wynosząca około 243 tys. ha.

Naukowcy podkreślają więc, że Europa musi równolegle ograniczać emisje i przygotowywać się na pożary, których skala może przekraczać doświadczenia z poprzednich dekad. Oznacza to większe nakłady na profilaktykę, monitoring, sprzęt, szkolenia oraz koordynację służb.

W Polsce Lasy Państwowe wydają na system ochrony przeciwpożarowej około 160 mln zł rocznie. Wraz ze wzrostem zagrożenia znaczenie takich inwestycji – zarówno na poziomie państwa, jak i samorządów – będzie rosło.