Dyrektor NCBJ: Polska wśród liderów produkcji wodoru na świecie

Zdaniem prof. Kupeckiego rozwój technologii wodorowych i paliw syntetycznych trzeba rozpatrywać nie tylko w kontekście dekarbonizacji, ale również bezpieczeństwa dostaw.

– Obywatele chcą przede wszystkim, żeby rachunki za energię, ogrzewanie i paliwo były jak najniższe. Z drugiej strony musimy myśleć o bezpieczeństwie energetycznym i pewności dostaw, za które niestety trzeba dodatkowo zapłacić. W tym miejscu wkraczają naukowcy i inżynierowie, którzy tworzą nowe technologie – zaznaczył ekspert podczas konferencji HYPOTHESIS XXI w Warszawie.

Jak dodał, bezpieczeństwo energetyczne oznacza również gwarancję fizycznej dostępności energii i paliw. Jeżeli nie można jej zapewnić w oparciu o dotychczasowe źródła, konieczne jest rozwijanie alternatywnych nośników energii.

Wodór pomoże magazynować nadwyżki z OZE

Jednym z kierunków rozwoju gospodarki wodorowej jest wykorzystanie energii produkowanej w okresach nadwyżek z OZE. Zamiast ograniczać pracę instalacji odnawialnych, energię można przeznaczać m.in. do produkcji wodoru.

– Mówimy o magazynowaniu godzinowym i dobowym, ale także długotrwałym – w perspektywie dni, tygodni, a nawet sezonów. Magazyny energii elektrycznej w bateriach nie kanibalizują rynku wodoru ani odwrotnie. To technologie komplementarne, spełniające różne role – podkreślił prof. Kupecki.

Jego zdaniem Polska nadal nie wykorzystuje w pełni potencjału OZE, m.in. ze względu na ograniczenia infrastrukturalne, uwarunkowania geograficzne czy opór społeczny. Jednocześnie dekarbonizacja staje się coraz istotniejszym warunkiem utrzymania konkurencyjności gospodarki.

Transformacja wymaga jednak bardzo dużych nakładów inwestycyjnych, które nie zawsze mieszczą się w możliwościach przedsiębiorstw. Dlatego, zdaniem eksperta, konieczne jest równoległe rozwijanie nowych technologii oraz infrastruktury.

Polska ma duży przemysł wodorowy

Prof. Kupecki zwrócił uwagę, że Polska już dziś należy do największych producentów wodoru.

– Duża część naszej gospodarki to produkty, dla których wodór jest niezbędny. Chodzi m.in. o nawozy i produkcję amoniaku. Wodór wykorzystujemy również w innych procesach przemysłowych, w branży spożywczej, a od lat także do chłodzenia generatorów w elektrowniach i specjalistycznej aparatury badawczej – wyjaśnił.

Polskie zespoły naukowe pracują jednocześnie nad technologiami, które mogą być skalowane i wdrażane przemysłowo. Jednym z przykładów są stałotlenkowe ogniwa elektrochemiczne, które mogą pracować zarówno jako elektrolizery produkujące wodór z wykorzystaniem energii elektrycznej, jak i jako ogniwa paliwowe.

W Polsce powstaje obecnie, jak wskazuje dyrektor NCBJ, największa w Europie instalacja wykorzystująca elektrolizery SOE (Solid Oxide Electrolysers) wytwarzane w Instytucie Energetyki – PIB. Projekty dotyczące stałotlenkowych elektrolizerów realizowane są także we współpracy z ORLEN-em.

– Środowisko naukowe od lat pracuje nad technologiami, które rokują z perspektywy rynku i nadają się do skalowania. Nie chodzi tylko o badania, ale o przejście od koncepcji do pełnoskalowych wdrożeń, a w przyszłości również do zakładów wytwarzających komponenty na rynek krajowy i zagraniczny – zaznaczył prof. Kupecki.

Wodór także z energetyki jądrowej

Narodowe Centrum Badań Jądrowych rozwija również koncepcję wysokotemperaturowego reaktora chłodzonego gazem HTGR. Jednym z jego potencjalnych zastosowań jest integracja z instalacjami do produkcji paliw syntetycznych, w tym wodoru.

Zdaniem dyrektora NCBJ rozwój polskiego programu jądrowego będzie w przyszłości prowadził do coraz większej integracji elektroenergetyki, ciepłownictwa i przemysłu chemicznego. W kolejnych latach znaczenie mogą zyskać także małe reaktory modułowe SMR, wykorzystywane nie tylko do produkcji energii, ale również paliw syntetycznych.

Prof. Kupecki zaznaczył, że część rozwijanych obecnie rozwiązań może osiągnąć pełną dojrzałość przemysłową dopiero za 10–20 lat. Nie oznacza to jednak, że można odkładać inwestycje w badania.

– Dziś nie potrafimy odpowiedzieć, która konkretna technologia będzie rozwiązaniem docelowym. Nie możemy jednak pozwolić sobie na bierność i czekanie. Musimy inwestować w rozwój i badania – podkreślił.

Jak podsumował, bezpieczeństwo energetyczne powinno być traktowane jako kwestia ponadpolityczna i strategiczna dla państwa. – Nie stać nas na to, żeby spierać się o energetykę. Nie możemy sobie na to pozwolić ze względu na polską rację stanu – stwierdził prof. Jakub Kupecki.