Zarząd Związku Miast Polskich, w związku z trwającymi pracami nad nowelizacją ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, po konsultacjach z Komisją Gospodarki Komunalnej i Ochrony Środowiska ZMP, apeluje o podjęcie przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska pilnych działań i wprowadzenie niezbędnych zmian legislacyjnych dotyczących systemu gospodarowania odpadami komunalnymi, związanych ze zwiększeniem szczelności systemu poboru opłaty za gospodarowanie odpadami. Związek stoi na stanowisku, że system gospodarowania odpadami komunalnymi powinien być oparty na zasadzie powszechności, równości i rzeczywistej odpowiedzialności wszystkich mieszkańców za ponoszenie kosztów jego funkcjonowania. Bez skutecznych narzędzi identyfikacji i egzekucji opłat samorządy nie są w stanie zapewnić stabilności finansowej tego systemu ani sprawiedliwego rozłożenia jego kosztów.

Potrzebne pilne wdrożenie ROP-u

W drugim stanowisku ZMP przyjętym w Hrubieszowie Związek zwraca się o podjęcie przez MKiŚ pilnych działań zmierzających do wprowadzenia zmian wysokości wskaźników osiągania przez gminy poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Ze względu na liczne zmiany wprowadzone na przestrzeni 15 lat funkcjonowania nowego systemu odpadowego konieczne jest – według Zarządu ZMP – podjęcie rzetelnej dyskusji o zakresie odpowiedzialności gmin i związków międzygminnych za osiąganie poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. W stanowisku podkreślono, że gminy nie mogą ponosić negatywnych konsekwencji niejasnych przepisów i pojedynczych negatywnych interpretacji skutkujących istotnymi negatywnymi konsekwencjami finansowymi. Gminy oczekują ponadto pilnego obniżenia poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w latach 2025-2029, które wielokrotnie zapowiadane było przez przedstawicieli Ministerstwa. ZMP podtrzymuje już wiele razy prezentowane stanowisko, że kluczowymi elementami uzdrowienia sytuacji w gospodarce odpadami komunalnymi jest pilne wdrożenie w Polsce rzeczywistej rozszerzonej odpowiedzialności producenta oraz uchwalenie nowej ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Wsparcie rozwoju dróg

Na sierpniowym spotkaniu w Sanoku Zarząd ZMP pozytywnie oceniał rozszerzenie możliwości finansowania z Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg inwestycji na drogach krajowych w miastach na prawach powiatu. Jest to krok we właściwym kierunku. Jednak w ocenie ZMP projekt powinien stać się impulsem do szerszej zmiany podejścia państwa do finansowania infrastruktury drogowej w miastach. Państwo powinno też zagwarantować odpowiednie i stabilne dochody Funduszu, w tym zapewnić wykorzystanie środków związanych z opłatą paliwową na rozwój infrastruktury drogowej, a także znacząco zwiększyć skalę środków przeznaczanych na rządowe programy drogowe. Obecnie na 2026 r. RFRD przeznacza 2,7 mld zł na drogi gminne i powiatowe, podczas gdy skala potrzeb inwestycyjnych samorządów jest zdecydowanie większa.

Aktualny system nie zapewnia również adekwatnego wsparcia dla wszystkich kategorii miast, mimo że to właśnie na ich obszarze koncertuje się znaczna część ruchu, usług publicznych, miejsc pracy i funkcji ponadlokalnych. ZMP zwraca się do strony rządowej o stworzenie systemu, który uwzględnia rzeczywiste funkcje transportowe miast – od najmniejszych ośrodków, przez miasta małe, średnie i subregionalne, po największe miasta oraz obszary metropolitalne.

Zasadny i adekwatny program inwestycyjny

Prezydenci i burmistrzowie miast na posiedzeniu w Sanoku zdecydowali również o wystosowaniu apelu do premiera, w którym ZMP z zadowoleniem przyjmuje zidentyfikowanie w Założeniach Planu Partnerstwa Krajowego i Regionalnego Polski na lata 2028–2034 reformy rozdrobnionej i nierównomiernej polityki mieszkaniowej. Uznano za zasadny – adekwatny do potrzeb – program inwestycyjny, który zgodnie z unijnymi wytycznymi jest dopełnieniem tej reformy. Jednak wydzielenie tylko 1,1 mld euro na wsparcie budownictwa społecznego jest rozwiązaniem niesatysfakcjonującym. Dlatego zasiadający w Zarządzie Związku postulują, żeby w Priorytecie 2 Planu PKRP powstał osobny programu rozwoju mieszkalnictwa komunalnego i społecznego w Polsce, z alokacją co najmniej 8 mld euro. Taka suma środków dawałaby gwarancję dużego wzmocnienia w latach 2028–2034 obecnej wysokości wsparcia mieszkalnictwa realizowanego przez Bank Gospodarstwa Krajowego z Funduszu Dopłat.

Więcej na www.miasta.pl.

Joanna Proniewicz

rzeczniczka prasowa Związku Miast Polskich