Susza odpuszcza, ale zasoby wodne będą odbudowywać się długo

Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy wydał na cały wrzesień ostrzeżenie hydrogeologiczne związane z prognozowanym występowaniem niżówki hydrogeologicznej. Stanem zagrożenia objęto 15 z 16 województw – wyjątkiem jest woj. warmińsko-mazurskie. Podobne ostrzeżenia obowiązywały również przez cały maj, czerwiec, lipiec i sierpień.

Niżówka hydrogeologiczna oznacza obniżanie się poziomu wód podziemnych. W praktyce może przekładać się na pogarszanie dostępności wody, szczególnie w płytkich ujęciach i studniach. Z punktu widzenia gospodarki komunalnej jest to istotny sygnał dotyczący kondycji zasobów, z których korzystają także systemy zaopatrzenia ludności w wodę.

Ulewne deszcze nie rozwiązują problemu niedoboru wody

Jak wyjaśniła w synoptyk hydrolog IMGW Emilia Szewczak, opady występujące w ostatnich miesiącach nie muszą automatycznie prowadzić do trwałej poprawy sytuacji hydrologicznej.

– Głównym problemem jest charakter tych opadów, nie tyle ich ilość – podkreśliła ekspertka.

W okresie wiosenno-letnim deszcze mają często charakter intensywny, krótkotrwały i punktowy. Mogą więc znacząco podnosić miesięczne sumy opadów, ale nie zawsze skutecznie zasilają rzeki, glebę i zasoby wód podziemnych.

Z perspektywy gospodarowania wodami bardziej korzystne są opady długotrwałe, równomierne i obejmujące duży obszar. Pozwalają one wodzie stopniowo wsiąkać w grunt i zwiększają szanse na uzupełnianie lokalnych zasobów.

– Żeby sytuacja hydrologiczna i wilgotnościowa się poprawiła, ten opad musiałby być jednostajny, stopniowo spadający na duży obszar terenu – wyjaśniła Szewczak.

To również argument przemawiający za zwiększaniem zdolności miast i gmin do zatrzymywania wód opadowych. Przy coraz częstszych krótkotrwałych i intensywnych deszczach znaczenia nabierają rozwiązania ograniczające szybki odpływ wody i wspierające jej lokalną retencję.

Rzeki mogą reagować szybciej niż wody podziemne

Ekspertka zwróciła uwagę na różnicę pomiędzy suszą hydrologiczną a niżówką hydrogeologiczną.

Susza hydrologiczna odnosi się przede wszystkim do niskich przepływów w rzekach i innych ciekach oraz obniżenia poziomu wód powierzchniowych. Niżówka hydrogeologiczna dotyczy natomiast spadku poziomu wód podziemnych.

Ma to istotne znaczenie dla oceny bezpieczeństwa zasobów wodnych. Przepływy w rzekach mogą stosunkowo szybko reagować na opady, podczas gdy odbudowa wód podziemnych zachodzi znacznie wolniej.

Dlatego nawet jeżeli w najbliższych tygodniach poprawią się warunki hydrologiczne, nie musi to oznaczać równie szybkiego wzrostu poziomu wód podziemnych.

Najtrudniejszy moment prawdopodobnie minął

Zdaniem hydrolog IMGW najtrudniejszy okres tegorocznej suszy hydrologicznej może być już za nami.

– Myślę, że już jesteśmy też za takim momentem newralgicznym w roku, kiedy notowaliśmy ekstremalne upały, wysokie usłonecznienie, wysokie parowanie wody – stwierdziła Szewczak.

Kluczowa będzie jednak pogoda w kolejnych tygodniach.

Jeżeli jesień przyniesie długotrwałe opady obejmujące dużą część kraju, przy większym zachmurzeniu i niższych temperaturach ograniczających parowanie, sytuacja hydrologiczna powinna stopniowo się poprawiać.

Nie należy jednak oczekiwać szybkiego powrotu zasobów wodnych do wcześniejszych poziomów.

– Jeśli chodzi o zasoby wodne, to ich odbudowa trwa naprawdę długo – zaznaczyła ekspertka.

Dla sektora komunalnego oznacza to, że wraz z końcem najbardziej dotkliwej fazy suszy nie kończy się potrzeba racjonalnego gospodarowania wodą. Stan wód podziemnych, efektywność retencji, odporność lokalnych ujęć oraz ograniczanie strat w systemach wodociągowych pozostają kluczowymi elementami bezpieczeństwa wodnego gmin.