Więcej korzyści z modernizacji oświetlenia LED dzięki inteligentnemu sterowaniu inteliLIGHT®

Jak samorządy mogą zwiększyć efektywność energetyczną, usprawnić utrzymanie i lepiej zarządzać infrastrukturą oświetleniową?

Polskie samorządy poczyniły znaczące postępy w wymianie tradycyjnego oświetlenia ulicznego na energooszczędne oprawy LED. Kolejnym krokiem może być pełniejsze wykorzystanie tego typu inwestycji dzięki inteligentnemu sterowaniu siecią oświetleniową. Pozwala ono lepiej oceniać pracę infrastruktury, zwiększyć oszczędność energii, ograniczać zbędne koszty operacyjne i przechodzić od interwencyjnego do proaktywnego modelu utrzymania.

Polska wykonała już ważny krok w kierunku modernizacji infrastruktury oświetlenia ulicznego. W ramach programu „Rozświetlamy Polskę” przyznano niemal 1 mld zł dofinansowania na 1214 inwestycji, przyspieszając wymianę nieefektywnych egzemplarzy. Ministerstwo Rozwoju i Technologii szacuje, że w kraju działa około 3,4 mln opraw oświetlenia drogowego, które zużywają rocznie około 3 TWh energii elektrycznej. Przy tej skali modernizacja ma znaczenie zarówno dla budżetów samorządów, jak i dla bezpieczeństwa użytkowników dróg oraz realizacji celów środowiskowych.

Wymiana źródła światła nie jest jednak tym samym co zarządzanie infrastrukturą. Technologia LED zmniejsza moc i wydłuża trwałość opraw. System zdalnego zarządzania wnosi dodatkową wartość: zapewnia pełną widoczność operacyjną sieci oraz umożliwia szybką reakcję na zdarzenia.

Oświetlenie ulic należy do usług komunalnych, których awarie mieszkańcy zauważają natychmiast. Mimo to z perspektywy operacyjnej duża część infrastruktury pozostaje niewidoczna. Oprawa może być zamontowana, zasilana i pozornie sprawna, a samorząd nadal może nie mieć dokładnych informacji o jej rzeczywistym zużyciu energii, stanie technicznym czy historii prac utrzymaniowych.

Każdego dnia znaczne zasoby przeznacza się wyłącznie na sprawdzanie, czy wszystkie punkty świetlne działają prawidłowo.

Oszczędności energii także po wymianie opraw na LED

Wymiana oświetlenia na technologię LED już sama w sobie przynosi znaczące ograniczenie zużycia energii. Inteligentne sterowanie pozwala wykorzystać kolejny poziom oszczędności. Dzięki zarządzaniu pojedynczymi punktami świetlnymi lub całymi obwodami poziom oświetlenia można dostosowywać do pory, lokalizacji i warunków eksploatacyjnych, zamiast utrzymywać jednakową moc przez całą noc.

inteliLIGHT® obsługuje harmonogramy, stopniowe ściemnianie oraz scenariusze oświetlenia adaptacyjnego. Sterowniki mogą nadal działać według zapisanych reguł także podczas czasowej przerwy w łączności.

Z doświadczeń Flashnet z różnych wdrożeń wynika, że inteligentne sterowanie może ograniczyć zużycie energii nawet o 40%, niezależnie od oszczędności uzyskanych dzięki samej wymianie opraw na LED. Rzeczywisty wynik zależy od konfiguracji projektu i warunków eksploatacji.

Kolejny krok dla opraw typu control-ready

W wielu realizowanych ostatnio w Polsce projektach modernizacyjnych zastosowano oprawy wyposażone w otwarte interfejsy, takie jak Zhaga-D4i, przygotowane do późniejszego podłączenia sterowników. Daje to samorządom praktyczną ścieżkę rozwoju: jeżeli odpowiednie gniazdo jest już dostępne, kompatybilny sterownik można zamontować bez wymiany oprawy i przebudowy sieci.

Przejście na inteligentne oświetlenie uliczne połączone z systemem zarządzania nie musi obejmować całego miasta jednocześnie. Wtedy wdrożenie warto rozpocząć od ulic o największym zużyciu energii, lokalizacji o podwyższonej awaryjności albo obszarów, w których dostęp do lepszych danych operacyjnych przyniesie największą wartość. Następnie można zmierzyć efekty i rozszerzać system zgodnie z budżetem, priorytetami oraz doświadczeniami eksploatacyjnymi.

W częściach sieci, w których indywidualne sterowanie punktami świetlnymi nie jest jeszcze uzasadnione, można zachować zarządzanie na poziomie szaf oświetlenia publicznego. Pozwala to stopniowo wprowadzać bardziej zaawansowane sterowanie przy jednoczesnej obsłudze obu rozwiązań w jednym środowisku.

Jak Flashnet wspiera opisywaną transformację?

Flashnet został założony w 2005 roku w Braszowie w Rumunii, a od 2022 roku należy do brytyjskiej grupy Lucy Group. Firma rozwija i produkuje w Unii Europejskiej technologie dla inteligentnego oświetlenia ulicznego oraz infrastruktury połączonej. Rozwiązanie inteliLIGHT® łączy sterowniki instalowane w terenie, łączność IoT, a także oprogramowanie do zarządzania, pomagając samorządom, przedsiębiorstwom użyteczności energetycznej czy komunalnym operatorom oświetlenia zarządzać zróżnicowaną infrastrukturą w jednym środowisku operacyjnym.

System inteliLIGHT® zarządza obecnie ponad 1,5 mln punktów świetlnych w ponad 60 krajach. Doświadczenie Flashnet obejmuje zarówno mniejsze sieci gminne, jak i systemy metropolitalne oraz infrastrukturę zarządzaną przez przedsiębiorstwa użyteczności publicznej. Skala wdrożeń jest istotna, jednak głównym wyróżnikiem firmy pozostaje elastyczność architektury: system sterowania dostosowuje się do istniejącej infrastruktury zamiast wymagać jej przebudowy pod jedną technologię lub jednego dostawcę.

Ma to szczególne znaczenie w Polsce, gdzie sieci oświetleniowe często obejmują zarówno nowo zamontowane oprawy LED, jak i starsze urządzenia, różne modele czy wielu producentów. inteliLIGHT® może pełnić funkcję warstwy sterowania niezależnej od zarządzanych elementów. Rozwiązanie obsługuje sterowanie obwodami oraz indywidualne zarządzanie punktami świetlnymi za pomocą kontrolerów Zhaga, NEMA, wersji wbudowanych i montowanych w słupie. Wszystkie urządzenia mogą być zarządzane z jednej platformy.

Od interwencyjnych napraw do lepiej przygotowanego utrzymania

W tradycyjnej sieci oświetleniowej awaria bywa wykryta dopiero po zgłoszeniu mieszkańca, nocnym objeździe lub kontroli w terenie. Pierwsza wizyta ekipy może służyć wyłącznie rozpoznaniu problemu, a dopiero kolejna jego usunięciu, gdy dostępny będzie odpowiedni sprzęt bądź część zamienna.

Sieć połączona z systemem zarządzania zmienia ten proces. W zależności od zastosowanego sterownika i konfiguracji projektu inteliLIGHT® może dostarczać informacje o napięciu, natężeniu prądu, poborze mocy, stanie pracy, poziomie ściemnienia, statusie komunikacji, alarmach czy historii zdarzeń. Dane są powiązane z konkretnym elementem infrastruktury oraz jego lokalizacją.

Oprogramowanie inteliLIGHT® StreetLight Control Software prezentuje te informacje w środowisku operacyjnym opartym na mapie GIS. Zespół utrzymania otrzymuje możliwość zlokalizowania punktu świetlnego, przeanalizowania dostępnych danych i lepszego przygotowania interwencji jeszcze przed wyjazdem. Zadania w tej samej okolicy można połączyć w jedną trasę, a część zdarzeń zdiagnozować lub rozwiązać zdalnie.

Praktyczna wartość nie polega więc jedynie na prezentowaniu większej ilości danych na panelu zarządzania, lecz na skróceniu drogi od wykrycia nieprawidłowości do właściwie przygotowanej interwencji.

Wykryte zdarzenie może automatycznie utworzyć zadanie, przypisać je odpowiedzialnej osobie oraz pozostać powiązane z danym elementem infrastruktury aż do usunięcia usterki. W projektach Flashnet takie podejście przyczyniło się do ograniczenia kosztów utrzymania nawet o 42%, zależnie od charakterystyki projektu i modelu eksploatacji.

Otwarte standardy jako ochrona inwestycji w całym cyklu życia

Infrastruktura oświetlenia ulicznego pozostaje w eksploatacji przez 10, 15 lat lub dłużej. W tym czasie mogą zmieniać się producenci opraw, wykonawcy, operatorzy łączności oraz środowiska informatyczne. Indywidualna, zamknięta warstwa sterowania może utrudnić takie zmiany i zwiększyć ich koszt.

Dlatego otwartość systemu należy traktować jako wymóg zakupowy i element zarządzania budżetem, a nie wyłącznie jako funkcję techniczną. Samorządy potrzebują możliwości łączenia urządzeń różnych producentów oraz integracji oświetlenia z systemami utrzymania, ewidencji majątku czy innymi platformami miejskimi, gdy wymagania będą się zmieniać.

System CMS inteliLIGHT® i platforma Flashnet IoT posiadają certyfikat zgodności ze specyfikacją TALQ 2.6.2, wspierając ustandaryzowaną integrację oprogramowania zarządzającego z zewnętrznymi sieciami urządzeń. Sterownik FRE-24 Zhaga posiada certyfikat D4i, który niezależnie potwierdza zgodność z architekturami opraw D4i.

inteliLIGHT® obsługuje również kilka technologii komunikacyjnych, w tym LoRaWAN®, NB-IoT i LTE-M. Pozwala to dobrać łączność odpowiednio do zasięgu, istniejącej infrastruktury, a także długoterminowych wymagań eksploatacyjnych. Interfejsy API typu northbound i southbound zapewniają dodatkowe możliwości integracji z działającymi już systemami.

Takie otwarte interfejsy pomagają samorządom rozwijać sieć oświetleniową bez uzależniania przyszłych zmian od jednego dostawcy, technologii komunikacyjnej lub środowiska programowego.

Globalne doświadczenie dostosowane do polskich uwarunkowań

Region Stołeczny Bruksela jest dobrym przykładem takiego podejścia. Sibelga, regionalny operator systemu dystrybucyjnego oraz operator oświetlenia publicznego, zarządza zróżnicowaną siecią obejmującą 19 gmin. Sterowniki inteliLIGHT® są wdrażane w ramach długoterminowego programu modernizacyjnego obejmującego sieć ponad 85 tys. punktów świetlnych.

Projekt łączy kontrolery NEMA i Zhaga, łączność komórkową oraz integrację z oprogramowaniem zarządzającym innego dostawcy za pośrednictwem standardu TALQ. Jego znaczenie nie wynika wyłącznie ze skali. Pokazuje on, że właściciel infrastruktury może łączyć różne technologie terenowe i zachować otwartą architekturę zarządzania, zamiast przyjmować zamknięty system jednego dostawcy.

W Brescii 10 tys. kontrolerów Zhaga wykorzystujących LoRaWAN® oraz 600 sterowników obwodów łączy indywidualne zarządzanie punktami świetlnymi ze sterowaniem segmentowym. W Waszyngtonie około 75 tys. punktów świetlnych korzysta ze sterowników inteliLIGHT® w ramach ogólnomiejskiego programu modernizacji. Projekty różnią się skalą, strukturą własności i technologią komunikacji, lecz potwierdzają tę samą zasadę: warstwa sterowania może dostosować się do środowiska eksploatacyjnego, zachowując niezależność od producenta opraw.

Praktyczny kolejny krok dla polskich samorządów

Nie każda gmina potrzebuje tej samej architektury ani takiego samego tempa wdrożenia. Najlepszym punktem wyjścia jest inwentaryzacja istniejącej infrastruktury: określenie, które oprawy są przygotowane do podłączenia sterowników, które obwody wymagają lepszej widoczności operacyjnej, kto jest właścicielem urządzeń i danych oraz gdzie koszty energii lub utrzymania są najwyższe.

Wdrożenie etapowe może rozpocząć się w obszarach priorytetowych, pozwolić na pomiar efektów, a następnie być rozszerzane na podstawie potwierdzonych wyników. Już na początku samorządy powinny również określić zasady dostępu do danych i ich eksportu, sposób integracji z systemami zewnętrznymi oraz możliwości rozwoju sieci w przypadku zmiany dostawców lub technologii komunikacyjnych.

Propozycja Flashnet dla polskiego rynku wykracza zatem poza dodanie zdalnego sterowania do opraw LED. inteliLIGHT® zapewnia otwartą, elastyczną warstwę zarządzania, która pomaga przekształcić oświetlenie w mierzalną infrastrukturę, poprawić efektywność energetyczną i utrzymaniową oraz zachować swobodę wyboru technologii przez cały okres eksploatacji sieci.

Kontynuujmy rozmowę w Lublinie

Jeżeli planują Państwo kolejny etap modernizacji oświetlenia ulicznego, zapraszamy do rozmowy z zespołem Flashnet podczas targów ENERGETICS w Lublinie, które odbędą się w dniach 17–19 listopada 2026 roku w Targach Lublin. Czekamy na stoisku 81, aby omówić, w jaki sposób inteligentne oświetlenie uliczne, otwarte standardy i elastyczne sterowanie mogą zostać dopasowane do Państwa sieci oświetleniowej.